چين برابر سٺو پر روس به گهٽ ناهي!

اهو رڳو شنگھائي ڪو آپريشن آرگنائيزيشن (ايس سي او) ناهي، جتي وزيراعظم پاڪستان چين جي لاثاني ترقيءَ واري سوچ کي ساراهيو آهي. هتي ڪو گهڻو بحث ناهي، چين ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ واکاڻ جو حقدار به آهي پر اسان کي هڪ ٻئي جي ويجهي پاڙيسري کي پڻ وسارڻ نه گهرجي، جيڪو هڪ ڀيرو سياسي نظام کي تباهه ڪري چڪو هو، جيڪو پوسٽ سوويت روس کانپوءِ آئيني بحران، وڌندڙ مهانگائي، غربت جي وڌندڙ شرح، آمدني جو گهٽ هجڻ ۽ انهي جو قرض ڏيڻ لاءِ ڇپيل پئسو، گهڻو تباهه ٿيل معيشت، صنعتي ڏيوالپڻي ۽ مالي گهوٽالي سبب ڪيترن ئي صنعتن کي بند ڪرڻ سبب تمام گهڻي ڏيوالي جو سبب بڻيو.

ڊسمبر 1991ع ۾سوويت يونين جي خاتمي کانپوءِ روس کي گهڻ رخي ڏکيائين کي منهن ڏيڻو پيو. اهو چئلينج منتقلي جو هو، جنهن کي سياسي سُڌارن، اقتصاديات جي جوڙجڪ ۽ سياسي حدن کي نئين سر ترتيب ڏيڻ جي ضرورت هئي. اهو سپر پاور ملڪ جيڪو هڪ ڀيرو ٻيهر 1990 واري ڏهاڪي ۾ناقص سڌارن سبب وڏي معاشي دٻاءُ ۾لڙهي ويو ۽ 1998ع جو سندس مالي حادثو تابوت ۾آخري ڪلي کان گهٽ نه هو. اهو معاشي گهوٽالو، روسي شهنشاهيت جو خاتمو ۽ گهرو روسي ويڙهه پهرين عالمي جنگ جي معاشي نتيجي جو سبب هئا. ورلڊ بينڪ جي هڪ رپورٽ موجب 1993ع ۾غربت جي شرح، سويت دور جي آخر ۾1.5 سيڪڙو مان وڌي 49 سيڪڙو تائين ٿي وئي. معاشي زوال کانپوءِ سوويت دور جي عوام جي صحت ۾تُرت گهٽتائي محسوس ڪئي. معاشي بي ترتيبي سبب پيدائش جي شرح ۾گهٽتائي اچي وئي. جڏهن ته مردن ۽ عورتن جي حياتيءَ جي عمر 64 سالن کان 57 سال ۽ 74 کان 71 تائين ٿي وئي. غير فطري موت ۾واڌ، نوجوانن جي خودڪشين ۽ قتل واقعن جنهن جي گواهي ڏني. ٻئي پاسي دوائن جون وڌيل قيمتون پڻ وڏي انگ ۾موت جو سبب بڻيون. ان سان گڏ هڪ رياست کان مارڪيٽ تي ٻڌل نظام ۾تبديل ٿيڻ جي جدوجهد ۽ رياست جي حمايت ۾ناڪامي جي نقصان تي ڀاڙڻ لاءِ وڏا اجتماعي ۽ رياستي سُڌارا جيڪي رياست جي گارنٽيڊ مارڪيٽنگ ۽ سپلاءِ چينل سان مهيا ڪيا ويا هئا. تن جي نتيجي ۾10 سالن اندر لائيو اسٽاڪ جا اڪائونٽ اڌ کان گهٽجي ويا ۽ اناج جي گهرج گهٽجڻ سان گڏ پوکيل ايراضي 25 سيڪڙو گهٽجي وئي. خريداري ۾گهٽتائي جو اثر معدني ڀاڻ ۽ ٻين زرعي ادارن تي پيو، جنهن جي نتيجي ۾ فصلن جي پيداوار گهٽجي وئي. جڏهن ته نئين مشينري قيمتي ٿي وئي ۽ سرمائيداري سيڙپڪاري جا ذريعا گهٽجي ويا.

گڏيل طور تي روس جي زرعي کاتي تمام گهڻيون مصيبتون برداشت ڪيون، ان کانسواءِ دنيا جي سڀني کان وڏي رياستي ڪنٽرول معيشت کي مارڪيٽ تي ٻڌل معيشت ۾تبديل ڪرڻ هڪ ڏکيو ڪم هو. پاليسي ٺاهيندڙ جي ذهانت کان گهٽ، اهڙي تبديلي غير معمولي طور تي ڏکي هئي. بحران جو شڪار هئڻ سبب روس کي بين الاقوامي فنڊ لاءِ آءِ ايم ايف، ورلڊ بينڪ ۽ خزاني واري کاتي جي نيو لبرل واشنگٽن ڪنسوليشن ۾هن جي پاليسين کي بنياد رکڻو پيو. جتي ٽي مکيه پاليسيون چونڊيل هيون، اتي ٽي بنيادي پاليسيون چونڊيون ويون. آزاد، مضبوط ۽ نجڪاري. اها ايذائيندڙ علاج هو، نتيجو خود ساخته لالچي روسي اشرافيه جي شڪل ۾آيو. اهي ڪاروباري ماڻهو هئا، جيڪي روس جي نئين اڀرندڙ رياست جي نجڪاري پاليسي جي ڇانوَ هيٺ دولت کي تيزي سان گڏ ڪري رهيا هئا.

ٻرندڙ سوويت رياست سرڪاري ملڪيت جا اثاثا پيش ڪيا،  اهڙي طرح ڪاروبار ماڻهن باقي نظام تي ضابطو آڻڻ شروع ڪيو. يو ايس ايس آر کان روس ڏانهن منتقل ٿيڻ صرف ڪاروباري ماڻهن لاءِ فائديمند هو، انهن يرغمال بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ اهي هڪ حد تائين ويا پر پوءِ هڪ سبب اندر آيا، اهو هڪ الڳ موضوع آهي.

روسي بحرانن جي ان پسمنظر باوجود، 20 سالن اندر روس جو صدارتي جمهوري نظام بهترين طريقي سان هلي رهيو آهي، جنهن سان ان جي عالمي ساک بحال ٿي آهي، حقيقي جي ڊي پي سال ۾6.7 سيڪڙو وڌي، آمدني هر سال 11 سيڪڙو وڌي، وفاقي بجيٽ جو مستقل هاڪاري توازن سان حڪومت کي فعال ڪيو ته ٻاهرين قرضن جو 70 سيڪڙو ڪٽيو ويو. اڄ روس يورپ جي پنجين وڏي قومي معشيت رکندڙ، جي ڊي پي جي لحاظ کان دنيا ۾يارهون

وڏو ۽ خريداري جي حوالي سان ڇهين نمبر تي آهي. ان کانسواءِ موت جي گهٽتائي سان زندگيءَ جي اُميد وڌي ۽ صحت سهولتن ۾سُڌارو آيو.

پاڪستان ڪيترن ئي معاملن ۾روس سان هڪجهڙايون رکندڙ نظر اچي ٿو، اُتي اسٽالائينزيشن جي نتيجي صنعتي توڙي ٻيا سڌارا آيا آهن، اسان وٽ صنعتڪاري، بجلي گهرن جي ايجاد سبب سڌارا آيا.

سويت يونين جي پڄاڻي کانپوءِ پنهنجي زمين وڃائي ويٺو  ۽ اسان وري ڍاڪا سانحي سبب پنهنجي زمين وڃائي. روس هڪ پارٽي نظام مان صدارتي جمهوريت ۾تبديل ٿيو ۽ اسان حقيقي جمهوريت لاءِ جدوجهد ڪري رهيا آهيون، روس شديد معاشي گهوٽالي مان ٻاهر نڪري آيو ۽ اسان معاشي چئلينجز

مان نڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهيون، روس ڪاروباري ۽ سياسي شهنشاهيت کي ختم ڪيو ۽ اسان اڃا تائين شهنشاهيت هٿان يرغمال بڻيل آهيون، اهڙيون هڪجهڙايون اسان کي روس جي سماجي اقتصادي ترقي جو رستو ٻڌائين ٿيون، اسان برابر چين جي ترقي واري طريقي تي هلڻ جا خواهشمند رهيا آهيون پر ان معاملي ۾روس جهڙن ٻين پاڙيسري ملڪن کي ڏسڻ ۾ڪو حرج محسوس نه ڪرڻ گهرجي.

 

 

You might also like

Leave A Reply

Your email address will not be published.