اسان فنون لطيفا سان تعلق رکندڙ بيمار اديبن، فنڪارن، اداڪارن، مصورن، سازندن لاءِ هميشه کان اهو آواز اٿاريندا رهيا آهيون ته سندن علاج جي مڪمل ذميواري حڪومت کڻي ۽ اهڙو نظام ٺاهي جيئن فنون لطيفا سان تعلق رکندڙ بيمار اديبن، فنڪارن، اداڪارن، مصورن، سازندن وغيره جو بروقت علاج ٿي سگهي پر بدقسمتي سان حڪومت جي اها اڃان تائين ترجيح نه بڻي سگهي آهي.
ان حوالي ۾ اڄ ڪلهه پرنٽ، اليڪٽرانڪ ۽ سوشل ميڊيا جو موضوع سينئر اديب محمد علي پٺاڻ بڻيل آهي جنهن جو سڄو جسم بيمارين ۾ وڪوڙيل آهي ۽ علاج سندس ذاتي خرچ کان زور ٿيندو ٿو وڃي. سندس بيمارين جو علاج حڪومتي سطح تي ئي بهتر ۽ درست رخ ۾ ٿي سگهي ٿو. ان ڪري ميڊيا تي محمد علي پٺاڻ جهڙي ادبي اثاثي جي حُڪومتي سطح تي علاج جو مطالبو چوٽ چڙهيل آهي. پر افسوس ته ان معاملي ۾ سنڌي ادبي سنگت مرڪز جو ڪو ڪردار نظر نٿو اچي، جيڪو نظر اچڻ گهرجي. انفرادي طور تي ادبي شخصيتون ته محمد علي سان رابطي ۾ آهن، عيادت به ڪن ٿيون پر مجموعي طور تي سنڌي ادبي سنگت مرڪز خاموش آهي.
اسان سمجهون ٿا هت سنڌي ادبي سنگت مرڪز تي وڏي ذميواري لاڳو ٿئي ٿي ته اها صرف ادبي سرگرمين تائين محدود نه رهي، پر پنهنجي قلمي برادري جي صحت جي معاملن ۾ به اڳڀرو ڪردار ادا ڪري ۔ ان ڏس ۾ هڪ تجويز اها به ڏئي سگهجي ٿي ته بيمار اديبن جي سار سنڀال لاءِ هڪ باقاعده ”صحت ڪاميٽي“ قائم ڪئي وڃي۔ اهڙي ڪاميٽي نه صرف بيمار اديبن سان رابطو ڪري پر سندن علاج، دوائن ۽ اسپتالن تائين رسائي کي به يقيني بڻائي سگهي ٿي۔
اسان وٽ اڪثر ڏٺو ويو آهي ته اديب پنهنجي خودداري ۽ انا سبب پنهنجي بيماري يا مالي تڪليف جو اظهار ڪرڻ کان ڪيٻائيندا آهن اهي، ڪنهن کان مدد گهرڻ کي پنهنجي وقار جي خلاف سمجهن آهن۔ نتيجي طور، سندن بيماري وڌندي وڃي ٿي ۽ ڪڏهن ڪڏهن صورتحال انتهائي سنگين ٿي پوي ٿي۔ اهڙي صورتحال کي نظر ۾ رکندي ضروري آهي ته صحت ڪاميٽي پاڻمرادو فعال هجي ۽ اديبن تائين پهچي، سندن حال احوال وٺي ۽ بنا ڪنهن دير جي سندن مدد ڪري۔
هن سلسلي ۾ هڪ جديد ۽ موثر قدم اهو ٿي سگهي ٿو ته سنڌ ۾ موجود اديبن مان جيڪي ڊاڪٽر آهن، يا ميڊيڪل شعبي سان لاڳاپيل آهن، يا ادب سان محبت رکن ٿا، انهن کي گڏ ڪري هڪ واٽس اپ گروپ جوڙي سگهجي ٿو۔ هي گروپ هڪ قسم جي “ادبي صحت فورم” طور ڪم ڪري سگهي ٿو، جتي بيمار اديبن جي علاج بابت صلاح مشورا، ڊاڪٽرن جون راءِون، ۽ علاج جا ممڪن طريقا بحث هيٺ آڻي سگهجن ٿا۔ واٽس اپ گروپ جو هڪ وڏو فائدو اهو به آهي ته ان ذريعي فوري رابطو ۽ تيز ترين معلومات جي ڏي وٺ ممڪن ٿي سگهي ٿي۔ جيڪڏهن ڪنهن اديب کي اوچتو طبي مدد جي ضرورت پوي، ته ان گروپ ۾ اطلاع ڏيڻ سان فوري طور تي ماهر ماڻهن جي راءِ حاصل ڪري سگهجي ٿي۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن ڪنهن خاص اسپتال يا ڊاڪٽر وٽ بهتر علاج موجود هجي، ته ان بابت به فوري آگاهي ڏئي سگهي ٿو۔
اهو به ضروري آهي ته سنڌي ادبي سنگت ان واٽس اپ گروپ کي اخلاقي حيثيت ڏئي ۽ ان کي اديبن جي صحت ڪاميٽي قرار ڏئي۔ جڏهن ڪنهن اداري طرفان اهڙي قدم کي باضابطه تسليم ڪيو ويندو، ته ان جي اثرپذيري ۽ سنجيدگي وڌي ويندي۔ ماڻهو ان کي صرف هڪ غير رسمي گروپ نه، پر هڪ ذميوار فورم طور وٺندا، جتي ٿيندڙ بحث ۽ فيصلا عملي اهميت رکن ٿا۔ ان ڪاميٽي جو دائرو صرف مشورن تائين محدود نه هجڻ گهرجي، پر عملي قدم به کنيا وڃن۔ مثال طور، جيڪڏهن ڪنهن اديب کي مالي مدد جي ضرورت هجي، ته ادبي سنگت پنهنجي وسيلن يا ڊونرز ذريعي مدد جو بندوبست ڪري سگهي ٿي۔ ان سان گڏ، سرڪاري اسپتالن ۾ خاص رعايتون يا سهولتون حاصل ڪرڻ لاءِ به ڪوششون وٺي سگهجن ٿيون۔
هتي هڪ اهم سوال اهو به پيدا ٿئي ٿو ته ڇا اديبن جي صحت جو خيال رکڻ صرف ادبي ادارن جي ذميواري آهي؟ يقيناً نه۔ علاج هر شهري جو بنيادي حق آهي، ۽ ان حق کي يقيني بڻائڻ حڪومت جي اولين ذميواري آهي۔ افسوس سان چوڻو پوي ٿو ته اسان جي ملڪ ۾ صحت جو نظام اڃا تائين ڪيترين ئي ڪوتاهين جو شڪار آهي۔ سرڪاري اسپتالن ۾ سهولتن جي کوٽ، دوائن جي اڻهوند، ۽ ماهر ڊاڪٽرن جي گهٽتائي جهڙا مسئلا عام آهن۔
حڪومت لاءِ اهو ڪم ڪو ڏکيو ناهي ته هو صحت جي شعبي کي بهتر بڻائي۔ ضرورت صرف سنجيدگي، ايمانداري ۽ درست پاليسين جي آهي۔ جيڪڏهن حڪومت چاهي ته محدود وسيلن ۾ به بهترين نتيجا حاصل ڪري سگهجن ٿا۔ خاص طور تي انهن ماڻهن لاءِ جيڪي سماج جي فڪري ۽ ادبي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا، کين بهتر صحت جون سهولتون مهيا ڪرڻ هڪ سيڙپڪاري جيان آهي۔
ان کان علاوه، خانگي شعبي کي به هن عمل ۾ شامل ڪري سگهجي ٿو۔ ڪيتريون ئي خانگي اسپتالون ۽ فلاحي ادارا آهن، جيڪي انسانيت جي خدمت لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ جيڪڏهن سنڌي ادبي سنگت انهن سان رابطو ڪري، ته اديبن لاءِ خاص رعايتون يا مفت علاج جون سهولتون حاصل ڪري سگهجن ٿيون۔ سماجي سطح تي به شعور پيدا ڪرڻ جي ضرورت آهي ته اديب صرف ڪتاب لکڻ وارا ماڻهو نه، پر سماج جا ضمير آهن۔ انهن جي صحت ۽ ڀلائي دراصل سماج جي فڪري صحت سان لاڳاپيل آهي۔ جيڪڏهن اديب بيمار ۽ ڪمزور هوندا، ته سماج جي فڪري ترقي به متاثر ٿيندي۔
سو سنڌي ادبي سنگت مرڪز کي وقت جي تقاضائن کي سمجهندي بيمار اديبن جي مدد لاءِ هڪ منظم، فعال ۽ خودمختيار صحت ڪاميٽي قائم ڪرڻ گهرجي۔ واٽس اپ گروپ جهڙن جديد ذريعن کي استعمال ڪندي نه صرف مشورا وٺي سگهجن ٿا، پر عملي قدم به کڻي سگهجن ٿا۔ ان سان گڏ حڪومت کي به پنهنجي ذميوارين جو احساس ڪندي صحت جي شعبي کي مضبوط ڪرڻ گهرجي۔
اديبن جي عزت صرف سندن لکڻين جي نه، پر انهن جي زندگيءَ جي حفاظت ذريعي به ٿيڻ گهرجي۔ هاڻي وقت اچي ويو آهي ته ڳالههين کان اڳتي وڌي عملي قدم کنيا وڃن، جيئن اسان جو ادبي سرمايو نه صرف فڪري طور، پر جسماني طور به صحتمند رهي۔
