بلوچستان جي گادي واري شهر ڪوئيٽا ۾ چمن ڦاٽڪ ڀرسان ريلوي ٽريڪ تي ٿيل خطرناڪ ڌماڪي، جنهن جي نتيجي ۾ 20 ڄڻا حياتيون وڃائي ويٺا، ڪيترائي ماڻهو زخمي ٿيا، عورتون ۽ ٻار متاثر ٿيا، ريلوي نظام کي نقصان پهتو ۽ عوامي ملڪيت تباهه ٿي، ان واقعي هڪ ڀيرو ٻيهر سڄي ملڪ کي ڏک ۾ مبتلا ڪري ڇڏيو آهي. دهشتگردن طرفان معصوم شهرين کي نشانو بڻائڻ نه رڳو انسانيت خلاف سنگين ڏوهه آهي، پر اهو پاڪستان جي امن، استحڪام ۽ قومي وحدت تي به سڌو حملو آهي. دهشتگردي ڪنهن به صورت ۾ قابل قبول نٿي ٿي سگهي. جيڪي عنصر پنهنجي سياسي، نظرياتي يا انتهاپسند مقصدن جي پوراءُ لاءِ بيگناهه ماڻهن جو رت وهائين ٿا، اهي نه ڪنهن مذهب جا نمائندا ٿي سگهن ٿا، نه انسانيت جا خيرخواهه ۽ نه ئي ڪنهن سماج لاءِ فائدي مند. ريلوي ٽريڪ جهڙي عوامي سهولت کي نشانو بڻائڻ، مسافرن کي خوف ۾ مبتلا ڪرڻ، عورتن ۽ ٻارن کي زخمي ڪرڻ ۽ حفاظتي اهلڪارن کي شهيد ڪرڻ اهڙي بزدلاڻي ذهنيت جي علامت آهي، جيڪا رڳو تباهي، خوف ۽ افراتفري پيدا ڪرڻ چاهي ٿي.
ڪوئيٽا ۾ ٿيل هي حملو ان لحاظ کان وڌيڪ ڳڻتي جوڳو آهي، جو دهشتگردن عوامي هنڌ چونڊيو، جتي عام ماڻهو روزمرهه زندگيءَ جي سرگرمين ۾ مصروف هئا. اهڙا حملا ثابت ڪن ٿا ته دهشتگرد تنظيمون سماج ۾ خوف پيدا ڪري رياست جي رٽ کي چئلينج ڪرڻ چاهين ٿيون. پر پاڪستان جو عوام ماضي ۾ به اهڙن ڏکين حالتن جو مقابلو ڪيو آهي ۽ اڄ به دهشتگرد قوتن خلاف متحد بيٺل آهي. هي پهريون ڀيرو ناهي جو بلوچستان دهشتگردي جو شڪار ٿيو هجي. گذريل ڪيترن ئي سالن کان بلوچستان، خاص طور تي ڪوئيٽا ۽ سرحدي علائقا، انتهاپسندي، دهشتگردي ۽ تخريبي ڪارروائين جي زد ۾ رهيا آهن. ڪڏهن مذهبي انتهاپسندي، ڪڏهن عليحدگي پسند تشدد، ته ڪڏهن پرڏيهي مفادن سان ڳنڍيل تخريبي ڪارروايون امن لاءِ چئلينج بڻيون آهن. پر ان جي باوجود بلوچستان جا ماڻهو، سيڪيورٽي ادارا ۽ رياستي ادارا مسلسل قربانيون ڏئي رهيا آهن. ڪوئيٽا ڌماڪي ۾ ايف سي جي ٽن جوانن جي شهادت ان ڳالهه جو ثبوت آهي ته حفاظتي ادارا ملڪ جي سلامتي لاءِ هر وقت پنهنجي فرضن جي ادائيگي ۾ مصروف آهن.
سوال اهو به آهي ته آخر اهڙيون ڪارروايون بار بار ڇو ٿي رهيون آهن؟ ڇا اسان پنهنجي سيڪيورٽي نظام کي وڌيڪ مضبوط بڻائڻ جي ضرورت محسوس نٿا ڪريون؟ ڇا انٽيليجنس جي سطح تي وڌيڪ بهتر رابطا گهربل ناهن؟ ڇا عوامي هنڌن جي حفاظت لاءِ وڌيڪ جديد ٽيڪنالاجي، نگراني ۽ اڳواٽ حفاظتي انتظام ضروري ناهن؟ دهشتگردي سان وڙهڻ صرف بندوقن سان ممڪن ناهي. ان لاءِ سماجي، سياسي، معاشي ۽ تعليمي سطح تي به جامع حڪمت عملي ضروري آهي. جڏهن بيروزگاري وڌي، ناانصافي وڌي، محروميون وڌن ۽ نوجوانن کي مثبت موقعا نه ملن ته انتهاپسند قوتون ڪمزور ذهنن کي استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪن ٿيون. تنهن ڪري رياست کي صرف فوجي آپريشنن تي ڀاڙڻ بدران سماجي ترقي، روزگار، تعليم ۽ عوامي ڀلائي وارن منصوبن تي به ڌيان ڏيڻ گهرجي.
بلوچستان جهڙو اهم صوبو، جيڪو قدرتي وسيلن سان مالا مال آهي، اتي ترقياتي منصوبن، تعليم، صحت ۽ روزگار جا وسيع موقعا پيدا ڪرڻ وقت جي اهم ضرورت آهي. جڏهن عوام کي اهو احساس ٿيندو ته رياست سندن ڀلائي لاءِ سنجيده آهي، تڏهن دهشتگرد سوچن کي جاءِ گهٽ ملندي. ان سان گڏوگڏ سياسي قيادت جي ذميواري به انتهائي اهم آهي. سياسي اختلاف جمهوريت جو حسن آهن، پر قومي سلامتي ۽ دهشتگردي خلاف جنگ جهڙن معاملن تي سمورن سياسي ڌرين کي گڏيل موقف اختيار ڪرڻ گهرجي. جڏهن سياسي ماحول ۾ ڇڪتاڻ وڌي ٿي، رياستي ادارن تي بيجا تنقيد وڌي ٿي يا قومي اتحاد ڪمزور ٿئي ٿو ته دشمن قوتون ان مان فائدو وٺڻ جي ڪوشش ڪن ٿيون.
ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته متاثر خاندانن جي مالي ۽ نفسياتي مدد کي به رياستي پاليسي جو حصو بڻايو وڃي. شهيدن جي وارثن جي سارسنڀال، زخمين جي بهتر علاج ۽ متاثر ماڻهن جي بحالي تي خاص ڌيان ڏنو وڃي. رياستي ادارن طرفان جاچ جو عمل شروع ڪيو ويو آهي، ثبوت گڏ ڪيا پيا وڃن ۽ سيڪيورٽي فورسز علائقي کي گهيري ۾ وٺي ڇڏيو آهي. اها مثبت ڳالهه آهي، پر اصل ڪاميابي ان وقت ٿيندي جڏهن اهڙن واقعن جا ذميوار ڪردار قانون جي گرفت ۾ اچي پنهنجن عملن جو حساب ڏيندا.
دهشتگردن جو مقصد قوم کي خوفزده ڪرڻ هوندو آهي، پر قومن جي طاقت سندن همت، اتحاد ۽ شعور ۾ هوندي آهي. پاڪستان جو عوام اڳ به ڪيترن ڏکين مرحلن مان گذريو آهي ۽ اڄ به دهشتگردي جي ناسور خلاف ثابت قدم بيٺل آهي. بنون ۾ سيڪيورٽي فورسز جي ڪارروائي دوران شدت پسندن خلاف آپريشن به اهو ظاهر ڪري ٿو ته رياست ملڪ دشمن عنصرن خلاف سرگرم آهي. سيڪيورٽي ادارن جون قربانيون ۽ عوام جو تعاون گڏجي ئي امن جي ضمانت بڻجي سگهن ٿا.
اڄ ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته نفرت بدران هم آهنگي، تشدد بدران امن، انتقام بدران قانون ۽ ورهاست بدران اتحاد کي هٿي ڏجي. دهشتگردي خلاف جنگ صرف سيڪيورٽي ادارن جي جنگ نه، پر سموري سماج جي گڏيل ذميواري آهي. ڪوئيٽا جي بيگناهه شهيدن جو رت اسان کان سوال ڪري رهيو آهي ته ڇا اسان هڪ وڌيڪ محفوظ، پرامن ۽ انساني معاشرو ٺاهڻ لاءِ سنجيده آهيون؟ جيڪڏهن جواب ها آهي ته پوءِ دهشتگردي خلاف صرف بيان نه، پر مستقل قومي عزم، مؤثر حڪمت عملي، سياسي اتحاد، سماجي سجاڳي ۽ قانون جي سخت عملداري ضروري هوندي. معصوم شهرين کي نشانو بڻائڻ انسانيت خلاف ڏوهه آهي. اهڙين بزدلاڻين ڪاررواين جي جيتري مذمت ڪجي، گهٽ آهي.
