سنڌ جي قومي تحريڪ جي يگاني ڪردار ۽ لفظن جي جادوگر عبدالواحد آريسر جي هڪ تقرير جيڪا منصور مزاري جي مرتب ڪيل ڪتاب ”باک جو آواز“ ۾ ڏنل آهي ۾ چوي ٿو ته شاعريءَ جو تصور سنڌ جي سياستدانن وٽ الائي ڇا آهي، پر گهٽ ۾ گهٽ هُن وٽ شاعريءَ جو تصور خوبصورت آهي، ڇاڪاڻ جو شاعري، جنگ جي ميدان ۾ نيپولين جي تلوار کي حوصلو بخشيندي آهي، ٽارچر سيلن ۾ ماءُ جهڙو پيار ڏيندي آهي ۽ هُو جڏهن روئندو آهي ته کيس پرچائيندي آهي.
شاعريءَ لاءِ، عربي جو جملو آهي ته”شاعر خدا جا شاگرد“ آهن. شاعري آسان ناهي، شاعري شعلو آهي، شاعري شبنم به آهي، شاعري آڪاس جا ستارا به آهن، شاعري ڌرتيءَ جو گل به آهي، شاعري بُکن ۾ پاهه ٿيندڙ ٻار جون، مانيءَ جي اوسيئڙي ۾ کليل اکيون به آهي ۽ شاعري بهتر اها آهي، جنهن ۾ درد هُجي. درد شاعريءَ ۾ هُجڻ گهرجي ۽ اُهو درد صرف مظلوم قومن جي شاعري ۾ ٿي سگهي ٿو، اها پيڙا محمود درويش جي شاعري ۾ ٿي سگهي ٿي، اهو درد شيخ اياز جي شاعري ۾ ٿي سگهي ٿو، اهو درد نياز همايوني جي شاعري ۾ ٿي سگهي ٿو، اهو درد حليم باغيءَ جي شاعري ۾ ٿي سگهي ٿو ۽ اها پيڙا وينا شرنگيءَ جي آواز ۾ به ٿي سگهي ٿي. سنڌي ادب ۾ ڪيترن ئي شاعرن ان ئي زوايي سان پنهنجي فڪر، احساسن ۽ سماجي شعور ذريعي ادب کي مالا مال ڪيو آهي. انهن شاعرن مان ”حليم باغي“ جو نالو به وڏي اهميت رکي ٿو. حليم باغي پنهنجي منفرد لهجي، انقلابي سوچ، سماجي شعور ۽ سادي پر اثرائتي ٻوليءَ سبب سنڌي شاعريءَ ۾ هڪ نمايان مقام حاصل ڪيو. سندس شاعري رڳو جذباتي اظهار نه پر سماجي ناانصافين، طبقاتي فرق، آزاديءَ جي خواهش ۽ انسان دوستيءَ جي زنده ترجمان آهي.
حليم باغي 13 مارچ 1963ع تي تاريخي ڳوٺ روحل واءِ لڳ عمرڪوٽ، ضلعي ميرپورخاص ۾ جنم ورتو. ابتدائي تعليم پرائمري اسڪول حاجي ڪالي خان کوسي ۽ ثانوي تعليم گورنمينٽ هاءِ اسڪول عمرڪوٽ مان ورتائين. ايم. اي (سنڌي) ۽ بي. فارميسي، سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين.
اڃا به ته ساڳي آهي فار ميسي ،
سپر هاءِ وي لڳ ڪي پيليون ديوارون
اڙي شهر جانان ڪي توکي سنڀارون،
ته شاعر جون گذريون هت پنج بهارون.
بي. ايڊ ۽ ايم. ايڊ پڻ 1996ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڪيائين. سندس مامو جمن دربدر پڻ شاعر هو. اهڙيءَ طرح ڄڻ ته شاعري حليم باغيءَ کي گهران ئي ورثي ۾ ملي. هن 78- 1977ع ڌاري شاعري شروع ڪئي. غزل، نظم، وائي ۽ بيت سندس پسند جون صنفون آهن. حليم عمرڪوٽ هاءِ اسڪول مان هاءِ اسڪول ٽيچر طور رٽائرمينٽ ورتي ۽ هاڻي هو پنهنجي ڳوٺ روحل واءِ ۾ رهي ٿو. حليم باغي جي شاعريءَ ۾ سماجي ناانصافين خلاف احتجاج نمايان نظر اچي ٿو. هو غربت، استحصال، ظلم ۽ بي انصافيءَ خلاف آواز اٿاري ٿو. سندس شاعري ماڻهن کي سجاڳ ڪرڻ ۽ حقن جي جدوجهد لاءِ همٿائڻ جو ذريعو بڻجي ٿي.
غريب جي اکين ۾ خواب اڃا به جيئرا آهن،
جيئن رات جي اوندهه ۾ به ستارا چمڪندا آهن.
سندس شاعريءَ ۾ انقلابي جذبو به نمايان آهي. هو سماج ۾ تبديلي، برابري ۽ انصاف جي ڳالهه ڪري ٿو. ڪيترن ئي شعرن ۾ هو ظالمن خلاف بغاوت جو پيغام ڏئي ٿو، جنهن سبب کيس باغي سڏيو ويو.
جي ظلم جا زنجير ٽٽندا ناهن آواز کان سواءِ،
ته پوءِ بغاوت ئي زماني جو اصول ٿيندي.
حليم باغي جي شاعريءَ جي اهم خوبي سندس سادي ۽ عام فهم ٻولي آهي. هو ڏکين لفظن بدران اهڙا لفظ استعمال ڪري ٿو جيڪي عام ماڻهو آساني سان سمجهي سگهن. انهيءَ ڪري سندس شاعري پڙهندڙن ۽ ٻڌندڙن تي گهرو اثر ڇڏي ٿي. سندس شاعريءَ ۾ سنڌ، سنڌي ثقافت ۽ قومي سڃاڻپ لاءِ گهرو عشق موجود آهي. هو پنهنجي ڌرتي، ماڻهن ۽ ثقافت سان محبت جو اظهار ڪري ٿو ۽ سنڌ جي سڃاڻپ کي برقرار رکڻ جي ڳالهه ڪري ٿو.
اسان جي ڌرتيءَ جي مٽيءَ ۾ خوشبو آزاديءَ جي آهي،
جيڪو به هتي ڄائو آهي، سو غلامي قبول نه ڪندو.
حليم باغي جي شاعري سنڌي ادب ۾ مزاحمتي ۽ سماجي شعور واري روايت کي وڌيڪ مضبوط ڪيو.حليم باغي سنڌي شاعريءَ جو اهڙو شاعر آهي جنهن پنهنجي شاعريءَ وسيلي سماجي سچائين کي بي خوف انداز ۾ پيش ڪيو. سندس شاعريءَ ۾ جذبو، فڪر، مزاحمت ۽ انسان دوستي گڏيل صورت ۾ نظر اچي ٿي. اهڙيءَ ريت حليم باغي سنڌي ادب جي انهن شاعرن مان آهي جن پنهنجي قلم سان سماج جي شعور کي جاڳايو ۽ ادب کي نئون رنگ ڏنو. حليم باغي جي شاعريءَ ۾ مزاحمت، سماجي شعور، محبت ۽ ڌرتيءَ سان وابستگيءَ جا رنگ نمايان نظر اچن ٿا. سندس ڪيترائي شعر اهڙا آهن، جيڪي سادن لفظن ۾ وڏو فڪر ۽ پيغام کي پيش ڪن ٿا. حليم باغي جي شاعري فڪر، احساس ۽ سماجي شعور جو حسين ميلاپ آهي. سندس شعر نه رڳو ادبي لحاظ کان اهم آهن، پر سماجي لحاظ کان به ماڻهن کي سجاڳ ڪرڻ جو ڪم ڪن ٿا. انهيءَ ڪري سندس شاعري سنڌي ادب ۾ هڪ اهم جاءِ رکي ٿي.
اسان جيئن جيئي ڪو ڀلا ھن جھان ۾،
سدائين نشان تي سدا امتحان ۾
