هڪ محتاط اندازي موجب هن وقت دنيا ۾ بيچيني جي هڪ عجيب ڪيفيت پکڙيل آهي، جنهن جو سبب ٽن ملڪن وچ ۾ هلندڙ جنگ کي ڄاڻايو وڃي ٿو۔ هن جنگ ۾ ٻه ملڪ گڏجي ٽئين ملڪ خلاف وڙهي رهيا آهن۔ هن جنگ کي لڳ ڀڳ ٻه مهينا ٿي چڪا آهن، ۽ هن عرصي دوران ان ۾ ڪيترائي لاها چاڙها آيا آهن ڪڏهن هڪ پاسي جو پلڙو ڳرو رهيو ته ڪڏهن ٻئي پاسي جو۔ هن جنگ سڄي دنيا کي لوڏي ڇڏيو آهي ۽ ڪيترائي ملڪ ان جا اثر برداشت ڪري رهيا آهن۔ بهرحال، جنگ شروع ٿي ۽ روزانو ان ۾ تبديليون اينديون رهيون، جڏهن ته دنيا به ان جي باهه جي لپيٽ ۾ ايندي رهي۔
اوچتو ڪٿي نه ڪٿي جنگبندي جو آواز بلند ٿيو ۽ ان جي اهميت ۽ فائدن کي اجاگر ڪرڻ شروع ڪيو ويو۔ هڪ بهادر ملڪ همت ڏيکاري جنگبندي لاءِ راهه هموار ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي۔ هن ملڪ ٽنهي ملڪن وچ ۾ جنگبندي ڪرائي ۽ سندن ڌيان ڳالهين ڏانهن ڇڪرايو ته جيئن اختلاف، جيڪي جنگ جو سبب بڻيا، ختم ڪري سگهجن۔ هن ملڪ خالص انساني خدمت جي جذبي سان (جنهن جو اڃا تائين ڪو واضح ثبوت ناهي) پاڻ کي هڪ غيرجانبدار ٽياڪڙ طور پيش ڪيو (۽ ڪوڙ گناهه آهي)۔ ڳالهيون ڪنهن وڏي اڳڀرائي کانسواءِ ختم ٿي ويون، ۽ اميد ڪئي وئي ته ٻيو دور جلد شروع ٿيندو، جنهن ۾ مثبت نتيجا نڪرندا، پر ڪجهه اهم سببن جي ڪري ائين نه ٿي سگهيو۔
انهن ڳالهين جي ناڪامي سبب جنگبندي خطري ۾ پئجي وئي ۽ دنيا ٻيهر بيچيني جو شڪار ٿي وئي۔ تنهن هوندي به، انهيءَ بهادر ملڪ حالتن جي سنگيني کي سمجهي ٻيهر پنهنجي خدمتون پيش ڪيون، جنهن جي نتيجي ۾ جنگبندي ۾ واڌ ڪئي وئي ۽ اهو سلسلو جاري رهيو۔ هتي اها ڳالهه نهايت اهم آهي ته هن جنگ سبب دنيا جا ڪيترائي ملڪ نقصان برداشت ڪري رهيا آهن۔ معاشي بيچيني سڄي دنيا ۾ هڪ قسم جو طوفان برپا ڪري ڇڏيو آهي۔ مهانگائي وڌندي پئي وڃي ۽ موجوده حالتن ۾ ڪو به مؤثر ۽ ڊگهي مدي وارو حل نظر نٿو اچي۔ دنيا بار بار چوي ٿي ته هوءَ هن جنگ کي برداشت نٿي ڪري سگهي، ڇو ته ان جا اثر انتهائي نقصانڪار ٿي سگهن ٿا۔
جنگ، ڳالهيون ۽ جنگبندي جي ڳالهه ٿي وئي، هاڻي ڪجهه ذڪر ان اهم ۽ بهادر ملڪ جو به ٿي وڃي، جنهن هن عمل ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي۔ جنگبندي ۽ ڳالهين لاءِ سرگرم هي ملڪ پاڻ اندروني طور تڪرارن جو شڪار آهي۔ آزادي کانپوءِ ٿورا سال امن سان گذارڻ بعد، هن ملڪ پاڻ کي اندروني جهيڙن ۾ ڦاسائي ڇڏيو۔ دنيا کي امن جو سبق ڏيندڙ هي ملڪ پاڻ کي سنوارڻ ۾ ناڪام رهيو آهي۔ عالمي معاشي صورتحال تي افسوس ڪندڙ هي ملڪ پاڻ معاشي بدحالي جو شڪار آهي، جنهن جي سڌاري جا آثار نظر نٿا اچن۔ ٻين ملڪن کي امن ۽ احترام جو درس ڏيندڙ هي ملڪ پاڻ انهن اصولن تي عمل ڪندي نظر نٿو اچي۔
جيڪڏهن عوام کي مليل بنيادي سهولتن جي ڳالهه ڪجي ته صورتحال گهڻي همت افزا ناهي۔ هن ملڪ ۾ بجلي جو اچڻ وڃڻ هڪ معمول بڻيل آهي، ڄڻ ته اهو ڪنهن خاص حڪمت عملي تحت هلي رهيو هجي۔ گيس ۽ پاڻي به محدود وقتن ۾ فراهم ڪيا وڃن ٿا۔ مهانگائيءَ ۾ اضافو به لڳاتار جاري آهي، ۽ لڳي ٿو ته هي ملڪ ٻين کان اڳتي نڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي۔ امن جي ڳالهه ڪندڙ هي ثالث ملڪ پاڻ امن کان محروم آهي ۽ ڪڏهن ڪڏهن پنهنجي پاڙيسرين سان به تڪرار ۾ رهندو آهي۔ هڪ عجيب ڳالهه اها به ڏسڻ ۾ آئي آهي ته جڏهن کان هي ملڪ عالمي سطح تي ٽياڪڙي ۾ مصروف ٿيو آهي، تڏهن کان ان جي اندروني دهشتگردي ۽ عدم استحڪام ۾ ڪجهه گهٽتائي نظر آئي آهي (باقي اوهان پاڻ سمجهدار آهيو)۔
ان ڳالهه کان انڪار نٿو ڪري سگهجي ته هن ملڪ مشڪل حالتن ۾ ٽياڪڙي جو ڪردار ادا ڪيو آهي، جيڪو قابلِ تعريف ۽ بهادري وارو قدم آهي۔ ان ڳالهه کان به انڪار نٿو ڪري سگهجي ته ان جي ڪوششن سبب دنيا ۾ ڪجهه حد تائين امن برقرار رهيو آهي۔ پر ساڳي وقت ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته هي ملڪ بين الاقوامي معاملن سان گڏ پنهنجي اندروني حالتن تي به ڌيان ڏئي۔ ڪٿي ائين نه ٿئي جو حالتون وڌيڪ خراب ٿي وڃن ۽ پوءِ ڪنهن ٻئي ملڪ کي هن لاءِ ثالثي ڪرڻي پوي۔ اڃا به وقت آهي ته حالتن کي بهتر بڻايو وڃي ۽ عوام جو وڃايل اعتماد ٻيهر حاصل ڪيو وڃي۔ هن ملڪ جي بقا، سالميت ۽ ترقي ان جي حڪمرانن جي هٿ ۾ آهي۔ حالتن جي نزاڪت کي سمجهڻ گهرجي ۽ حڪومت کي پنهنجي اندروني معاملن تي خاص ڌيان ڏيڻ گهرجي۔ اميد آهي ته حالتون وڌيڪ خراب ٿيڻ بدران بهتر ٿينديون ۽ هن ٽياڪڙ ملڪ کي ڪڏهن به ڪنهن ٻئي ٽياڪڙ جي ضرورت نه پوندي۔
