ڪلاس روم کان وٺي ڪم جي جڳهن تائين هر ڪنهن لاءِ موقعا اڃا به برابر نه آهن. ماڻهن سان سندن صنف جي بنياد تي سلوڪ ڪيو وڃي ٿو. اهو تعليم، ڪم جي جڳهن ۽ گهرن مان شروع ٿئي ٿو ۽ اهو انسانيت سان ناانصافي ۽ ظلم آهي. صنفي امتياز اڄ جي دور جو هڪ وڏو عالمي مسئلو آهي جيڪو سڀني ۾ فرق پيدا ڪري رهيو آهي. ماڻهن کي سندن ڪردار، جدت، مهارت ۽ ڪنهن به پيشي ۾ سندن قابليت ۽ معيار جي بنياد تي نه سڃاتو وڃي ٿو. ڇاڪاڻ ته اسان جي سماج ۾ مردن کي هميشه غالب ثابت ڪيو ويو آهي ۽ عورتن کي هميشه صرف غلامي لاءِ ثابت ڪيو ويو آهي. صنفن جي وچ ۾ فرق ڪرڻ صرف عام ۽ روايتي ماڻهن لاءِ مسئلو نه آهي، بلڪه اهو سندن قبيلن ۾ هڪ روايت بڻجي ويو آهي ته عورتون مردن لاءِ استعمال ٿيڻ جو هڪ اوزار آهن. پر جيڪڏهن اسان هن مسئلي کي پنهنجي اندروني نظر سان ڏسون ته اهو صنفن جي وچ ۾ انصاف نه آهي ڇاڪاڻ ته ڪا به صنف ٻي صنف کان برتر نه آهي. سڀئي صنفون برابر آهن ۽ اهو صرف مرد ۽ عورت بابت نه آهي، بلڪه اهو سڀني صنفن بابت آهي. بدقسمتي سان اسان ٽين جنس کي به صنف جي حيثيت سان تسليم نه ٿا ڪريون جڏهن ته اهي به هڪ سٺي سماج جي تعمير ۾ ڪردار ادا ڪن ٿا.
اسان کي نسائيت کي هٿي ڏيڻ گهرجي ڇاڪاڻ ته عورتون به اسان جي سماج جو حصو آهن ۽ اهي تمام اهم ڪردار ادا ڪري سگهن ٿيون. پوءِ اسان انهن کي سماج ۾ برابر حق ۽ عزت ڇو نه ڏيون؟ عورتون مردن تي غلبو نه ٿيون چاهين. اها صرف برابر حقن ۽ عزت بابت آهي جيڪا سماج مردن کي ڏئي ٿو، اها ئي عورتن کي به ڏي. اسان کي پنهنجي سماج مان پراڻين روايتن ۽ تعصب کي ختم ڪرڻ گهرجي ڇاڪاڻ ته روايتون هڪ سازش آهن جن جو ڪو بنياد نه آهي. اهي روايتون صرف انهن افسانن تي ٻڌل آهن جيڪي هڪ نسل کان ٻئي نسل تائين پهچن ٿيون. اهو ئي اسان جي نوجوانن جي اهڙي سوچ جو بنيادي سبب آهي ته مرد عورتن تي غالب آهن. جڏهن ته اسان وٽ ڪيترائي ثبوت ۽ تجربا موجود آهن جيڪي اسان کي حوصلو ڏين ٿا.
خاص طور تي "سنڌ” صوبي ۾ پراڻا روايتي ماڻهو رهن ٿا. اهي پنهنجين ڌيئرن کي اسڪول وڃڻ ۽ علم حاصل ڪري اعتماد پيدا ڪرڻ جي اجازت نه ٿا ڏين. ان جو سبب صرف اهو آهي ته اهي مردن کي عورتن تي طاقت ڏين ٿا. منهنجي تحقيق ۽ ڄاڻ موجب اهي انهن سان جانورن جهڙو سلوڪ ڪن ٿا. اهي انهن کي انهن پٽن ۽ اوزارن سان ماريندا آهن جيڪي اهي جانورن لاءِ استعمال ڪندا آهن ۽ بدقسمتي سان اهي اوزار عورتن تي استعمال ڪندا آهن. حڪومت کي انهن جي خلاف نوان قانون لاڳو ڪرڻ گهرجن جيڪي عورتن تي تشدد ڪن ٿا ۽ نوٽيس وٺي اسڪولن، اسپتالن ۽ مختلف ادارن ۾ ٽيمون موڪلي آپريشن ڪرڻ گهرجن ته ڏٺو وڃي ته هر صنف، ڇا مرد هجي يا عورت، هڪ ٻئي تي غالب ته نه آهي. جيتوڻيڪ عورتون اسان جي سماج جا گل آهن، اهي اسان جي سماج کي صحيح شڪل ۽ جوڙ ڏين ٿيون.
مرد هجي يا عورت، اسان هڪ ئي سماج ۾ رهون ٿا ۽ اسان سڀ برابر آهيون. اسان سڀ جا برابر حق آهن. پوءِ عورتون به سڀ ڪجهه ڪري سگهن ٿيون جيڪو مرد ڪري سگهن ٿا. عورتون به ڪار هلائي سگهن ٿيون يا پائليٽ، سپاهي، انجنيئر يا ڊاڪٽر به ٿي سگهن ٿيون. عورتون سڀ ڪجهه ڪري سگهن ٿيون جيڪو مرد ڪري سگهن ٿا. ان کان پوءِ به عورتن کي نشانو ڇو بڻايو وڃي ٿو ۽ مرد عورتن تي غالب ڇو آهن؟ اها ناانصافي ۽ ظلم آهي. اسان کي عورتن بابت پنهنجا خيال تبديل ڪرڻ گهرجن ۽ ان غير تعليم يافته ذهنيت مان نڪرڻ گهرجي. اسان کي ترقي طرف قدم کڻڻ گهرجي ۽ عورتن تي غلبو يا طاقت ڏيکارڻ جي سوچ کي ختم ڪرڻ گهرجي. اهو تعليم ذريعي ئي ممڪن آهي. گهرن کي پٽن ۽ ڌيئرن جي تعليم تي برابر خرچ ڪرڻ گهرجي. پٽ کي ترجيح نه ڏيڻ گهرجي ڇاڪاڻ ته سندن ڌيءُ به پٽ جيتري سٺي ڪري سگهي ٿي. ان طريقي سان اسان پنهنجي سماج کي "صنفي امتياز” جي هن بي رحم ۽ نقصانڪار قيد مان آزاد ڪري سگهون ٿا.
