ڪامريڊ غلام حسين شر جو جنم 1948ع ۾ خيرپور ضلعي جي ننڍڙي ڳوٺ مينگهي فقير ۾ ٿيو. ابتدائي تعليم رسولپور (گهنڊ) ۽ ٺري ميرواهه مان حاصل ڪرڻ کان پوءِ وڌيڪ تعليم لاءِ ڊگري ڪاليج سکر ۾ داخلا ورتائين، جتي سندس شاگرد سياست سان لاڳاپو وڌيو. اهو دور موجوده دور جيان سياسي اظهار جي آسانيءَ وارو دور نه هو. سياست ۾ قدم رکڻ جو مطلب رڳو تقرير ڪرڻ، جلسي ۾ نعرو هڻڻ يا ڪنهن تنظيمي عهدي تي ويهڻ نه هو؛ سياسي وابستگيءَ جو مطلب نگراني، دٻاءُ، گرفتاري، روپوشي ۽ ذاتي خطري کي منهن ڏيڻ به هو.پر ڪامريڊ غلام حسين شر اُن خوف کي پنهنجي سياسي شعور جي حد نه بڻايو. هن تعليم کي رڳو سند حاصل ڪرڻ جو ذريعو نه سمجهيو، پر سماج کي سمجهڻ جو وسيلو بڻايو؛ شاگرد سياست کي ذاتي مستقبل ٺاهڻ جي ڏاڪڻ نه، پر اجتماعي مستقبل بابت سوال اٿارڻ جو ميدان بڻايو.
هاري، پورهيت ۽ نوجوانن جي سياست
ڪامريڊ غلام حسين شر اُن سياسي نسل جو نمائندو هو، جنهن لاءِ سياست جو مطلب اقتدار جي ايوانن تائين پهچڻ کان اڳ سماج جي هيٺين طبقن تائين پهچڻ هو. سندس فڪري سفر ۾ هاري، پورهيت، شاگرد ۽ محروم ماڻهو مرڪزي حيثيت رکندا هئا.سنڌ هاري ڪاميٽيءَ سان سندس وابستگي سندس سياسي فڪر جي اهم علامت هئي. سنڌ جي سماجي ڍانچي ۾ هاري ۽ پورهيت جي حيثيت کي نظرانداز ڪري سنڌ جي سياسي تاريخ کي مڪمل سمجهڻ ممڪن ناهي. ڪامريڊ غلام حسين شر هاريءَ جي مسئلي کي سماجي ۽ سياسي مسئلو بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. هاريءَ جي حق جي ڳالهه ڪرڻ سندس نظر ۾ رڳو زمين جو سوال نه، پر پورهئي جي عزت، معاشي انصاف، سماجي برابري ۽ وسيلن جي منصفاڻي ورڇ جو سوال هو.
ايم. آر. ڊي. ۽ آمريت خلاف جدوجهد
ايم. آر. ڊي. جي تحريڪ ۽ ڪامريڊ ضياءَ الحق جي آمريت جو دور ڪامريڊ غلام حسين شر جي سياسي زندگيءَ کي سمجهڻ لاءِ بنيادي اهميت رکي ٿو. اهو اهو زمانو هو، جڏهن سياسي اختلاف لاءِ گنجائش محدود هئي ۽ عوامي سياست تي سخت پابندين جو ماحول هو.
اهڙي صورتحال ۾ ڪامريڊ غلام حسين شر لاءِ مزاحمت رڳو سياسي نعرو نه رهي؛ اها زندگيءَ جي عملي حقيقت بڻجي وئي. بلوچستان ۽ لاڙڪاڻي جي ٻلڙيجي واري علائقي ۾ روپوشيءَ جا ڏينهن سندس سياسي سفر جو اهم باب هئا. روپوشي ڪا رومانوي ڪهاڻي نه هئي؛ اها نگراني، گرفتاريءَ جي خطري، بي يقيني ۽ مسلسل دٻاءَ سان ڀريل زندگي هئي. پر ان صورتحال ۾ به ڪامريڊ غلام حسين شر جي سياسي وابستگيءَ جو بنيادي رخ تبديل نه ٿيو.
اباڻي ڳوٺ: سياست، يادگيري ۽ مزاحمت جو مرڪز
ڪامريڊ غلام حسين شر جو اباڻي ڳوٺ رڳو سندس ذاتي زندگيءَ سان لاڳاپيل جاءِ نه رهيو، پر سياسي شعور ۽ ساٿين جي گڏجاڻين جو به هڪ اهم هنڌ بڻيو. هن ئي ڳوٺ ۾ سياسي دوستن ۽ ساٿين جون ورسيون ۽ گڏجاڻيون ڪوٺائڻ جو سلسلو به رهيو، جنهن سان ماضيءَ جي سياسي جدوجهد کي نئين نسل تائين منتقل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي.ڪامريڊ مائي بختاور جي ورسي پڻ ڪامريڊ غلام حسين شر جي اباڻي ڳوٺ ۾ ڪوٺائي وئي. ساڳيءَ طرح باباءِ سنڌ ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي جي ورسي به ڪامريڊ غلام حسين شر جي اباڻي ڳوٺ ۾ ڪوٺائي وئي. اهي تقريبون رڳو ورسيون نه هيون؛ اهي سنڌ جي هاري، پورهيت ۽ عوامي جدوجهد جي تاريخ کي ياد ڪرڻ، سياسي شعور کي زنده رکڻ ۽ نئين نسل کي پنهنجي ماضيءَ سان ڳنڍڻ جون ڪوششون هيون.اهڙيءَ ريت ڪامريڊ غلام حسين شر جي ڳوٺ جي سياسي اهميت سندس ذات کان اڳتي وڌي وئي. اتي سياسي ساٿين جي اچ وڃ، بحثن، گڏجاڻين ۽ ورسين وسيلي هڪ اهڙو ماحول پيدا ٿيو، جنهن ۾ تاريخ، سياست ۽ عوامي حقن بابت گفتگو نسلن تائين منتقل ٿيندي رهي.
ٻارڙا سنگت: نئين نسل ۾ مزاحمتي شعور
ڪامريڊ غلام حسين شر جي سياسي فڪر جو هڪ اهم پاسو نوجوان نسل ڏانهن سندس توجهه هو. سندس سياسي ڪوششن مان ٻارڙا سنگت جهڙي تنظيم/سنگت جو وجود به سامهون آيو، جنهن جو بنيادي مقصد ٻارن ۽ نوجوانن ۾ سياسي ۽ سماجي شعور پيدا ڪرڻ هو.ٻارڙا سنگت جي فڪري رخ جو مقصد اهو هو ته نئين نسل ۾ سماجي ناانصافي، جاگيرداراڻي جبر ۽ سرمائيداراڻي استحصال خلاف شعور، ولولو ۽ جدوجهد جو جذبو پيدا ٿئي. نوجوانن کي رڳو مستقبل جا تماشائي نه، پر پنهنجي سماج جي مستقبل جا باشعور ڪردار بڻائڻ ان سوچ جو اهم حصو هو.هن فڪر جو بنيادي پيغام اهو هو ته نوجوان علم حاصل ڪن، سماج کي سمجهن، پنهنجي حقن کان واقف ٿين، ٻين جي حقن جو احترام ڪن ۽ ناانصافيءَ کي معمول سمجهي خاموش نه رهن.
ساٿي ۽ سياسي رفيق
ڪامريڊ غلام حسين شر جو سياسي سفر سنڌ جي ترقي پسند ۽ مزاحمتي سياسي ماحول سان ڳنڍيل رهيو. سندس سياسي دور ۽ ساٿين جي حوالي سان مختلف نالا ملن ٿا، جن ۾: ڪامريڊ ڄام ساقي، ڪامريڊ تاج بلوچ، ڪامريڊ نظير عباسي، ڪامريڊ انور پيرزادو، ڪامريڊ شبير شر، ڪامريڊ غلام رسول سهتو، ڪامريڊ مانڌل شر، ڪامريڊ ذلف پيرزادو، ڪامريڊ گهنشام پرڪاش، ڪامريڊ امر لال، ڪامريڊ شبير بيدار ڀٽو، ڪامريڊ امير بخش شر، ڪامريڊ مريد بلوچ، ڪامريڊ راشد مغل، ڪامريڊ عنايت لانگاهه، ڪامريڊ ضياءَ ڀٽي، ڪامريڊ سعيد سولنگي، ڪامريڊ مؤمن جمالي، ڪامريڊ شاهه محمد دراني، ڪامريڊ مولا بخش عباسي، ڪامريڊ گلشير گهمرو، ڪامريڊ منصور ميراڻي، ڪامريڊ مٺل، ڪامريڊ دادا علي بخش، ڪامريڊ عزيزالله، ڪامريڊ بهادر ۽ ڪامريڊ محرم شر ۽ ٻيا ڪيترائي ساٿي شامل رهيا. انهن نالن کي رڳو ذاتي دوستيءَ جي فهرست سمجهڻ بدران ان وسيع سياسي ماحول جي نمائندگي طور ڏسڻ گهرجي، جنهن ۾ سنڌ جي مختلف علائقن جا سياسي ڪارڪن، هاري، پورهيت، شاگرد ۽ نوجوان آمريت، جاگيرداراڻي ذهنيت ۽ سماجي ناانصافين خلاف پنهنجي پنهنجي انداز ۾ آواز بلند ڪندا رهيا.
ايڪويهين صديءَ ۾ غلام حسين شر جي ضرورت
پر ڪامريڊ غلام حسين شر کي صرف ماضيءَ جي هڪ سياسي شخصيت بڻائي ياد ڪرڻ سندس فڪر سان ناانصافي ٿيندي. اصل سوال اهو آهي ته اڄ جي ايڪويهين صديءَ ۾ ڪامريڊ غلام حسين شر جهڙو فڪر ڇو ضروري آهي؟ڇا اڄ استحصال ختم ٿي ويو آهي؟ ڇا اڄ هاريءَ جا سڀ مسئلا حل ٿي ويا آهن؟ ڇا شاگرد ميرٽ، تعليم ۽ مستقبل جي سوالن کان آزاد ٿي ويو آهي؟ ڇا پورهيت کي مڪمل معاشي انصاف حاصل آهي؟ ڇا سياسي اختلاف هميشه عزت ۽ برداشت سان قبول ڪيو وڃي ٿو؟ ڇا سماج ۾ طاقت ۽ وسيلن جي ورڇ مڪمل طور برابر آهي؟جيڪڏهن انهن سوالن جو جواب اڃا ”نه“ ۾ آهي ته پوءِ ڪامريڊ غلام حسين شر جي فڪر جي ضرورت ختم نه ٿي آهي.دور بدلجي ويو آهي، مسئلن جون صورتون بدلجي ويون آهن، پر انصاف، برابري، آزادي، عزت ۽ عوامي حقن جا بنيادي سوال اڃا زنده آهن.اڄ جي نوجوان لاءِ ڪامريڊ غلام حسين شر جو سڀ کان وڏو سبق شايد اهو آهي ته مزاحمت کي شعور سان ڳنڍڻ ضروري آهي. رڳو جذبو تبديلي پيدا نٿو ڪري؛ جذبي کي علم گهرجي، علم کي تنظيم گهرجي، تنظيم کي اصول گهرجن ۽ اصولن کي مستقل مزاجي گهرجي.
هڪ زنده فڪر
21 آگسٽ 2004ع تي ڪامريڊ غلام حسين شر جو جسماني سفر پڄاڻيءَ تي پهتو، پر سندس فڪر لاءِ اها پڄاڻي نه هئي. جسم وقت جي حوالي ٿي وڃي ٿو، پر فڪر جيڪڏهن ماڻهن جي سوالن سان ڳنڍيل هجي ته وقت به ان کي ميساري نٿو سگهي.هڪ ڏيئو وسامي سگهي ٿو، پر ان مان ٻريل هزارين ڏيئن جي روشنيءَ کي وسائڻ ڪنهن هڪ طاقت جي وس ۾ ناهي. ڪامريڊ غلام حسين شر جو نالو ان ڪري اهم ناهي ته هو هڪ دور ۾ سياسي ڪارڪن هو؛ سندس اهميت ان ڳالهه ۾ آهي ته هن پنهنجي دور جي خوف کي پنهنجي سياسي زندگيءَ جو آخري فيصلو ٿيڻ نه ڏنو.اڄ سنڌ جي نوجوان لاءِ ڪامريڊ غلام حسين شر جي زندگيءَ جو پيغام اهو هجڻ گهرجي:حوصلا ڪمزور نه ڪر، تاريخ نه وسار، علم کان منهن نه موڙ، سوال ڪرڻ ڇڏي نه ڏي، پنهنجي حق کي سمجهه، ٻئي جي حق جو احترام ڪر ۽ طاقت کي جوابده بڻائڻ لاءِ شعور، دليل ۽ جمهوري جدوجهد جو رستو اختيار ڪر.ڇو ته سنڌ کي رڳو ماضيءَ جي وڏن نالن تي فخر ڪرڻ سان مستقبل نٿو ملي؛ مستقبل تڏهن ٺهندو، جڏهن ماضيءَ مان فڪر وٺي نئين نسل پنهنجي دور جي مسئلن کي نئين علم، نئين تنظيم ۽ نئين سياسي شعور سان منهن ڏيندي. ڪامريڊ غلام حسين شر جسماني طور اسان ۾ نه رهيو، پر جيڪڏهن سندس سوال، سندس فڪر ۽ سندس عوام دوستي نئين نسل جي شعور ۾ زنده رهي ته پوءِ سندس سياسي سفر اڃا ختم نه ٿيو آهي.
