ڪنهن به سماج جي ترقي، استحڪام ۽ خوشحالي جو بنياد انصاف، شفافيت ۽ ميرٽ تي بيٺل هوندو آهي. جڏهن روزگار، تعليم ۽ سرڪاري ادارن ۾ مقرريون ميرٽ بدران سفارش، سياسي اثر رسوخ يا ڪرپشن جي بنياد تي ٿيڻ لڳن ٿيون ته نه رڳو نوجوانن جو مستقبل داءُ تي لڳي ويندو آهي، پر ادارن تي عوام جو اعتماد پڻ ڪمزور ٿي ويندو آهي. سنڌ ۾ هن وقت هلندڙ ميرٽ جي بحالي واري تحريڪ انهيءَ احساس جي پيداوار آهي ته نوجوان پنهنجي مستقبل، حقن ۽ انصاف لاءِ پرامن ۽ جمهوري انداز ۾ آواز اٿاري رهيا آهن.
سنڌ جي هزارين پڙهيل لکيل نوجوانن سالن جا سال محنت ڪري مقابلي جي امتحانن جي تياري ڪندا آهن. ڪيترائي نوجوان مالي مشڪلاتن، بيروزگاري ۽ محدود وسيلن باوجود پنهنجي خوابن کي حقيقت بڻائڻ لاءِ ڏينهن رات جدوجهد ڪن ٿا. سندن اميد هوندي آهي ته جيڪڏهن هو قابليت جو ثبوت ڏيندا ته کين ضرور پنهنجو حق ملندو. پر جڏهن چونڊ ۽ ڀرتي جي عمل بابت سوال اٿن ٿا يا شفافيت تي شڪ پيدا ٿئي ٿو ته نوجوانن جي مايوسي فطري هوندي آهي. ان پسمنظر ۾ سنڌ جي نوجوانن جو اهو قدم قابلِ تحسين آهي جو هنن سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جي معاملن کي سنجيدگي سان اٿاريو آهي. ڪنهن به جمهوري معاشري ۾ ادارن جي ڪارڪردگي بابت سوال ڪرڻ، سڌارن جو مطالبو ڪرڻ ۽ ميرٽ جي بحالي لاءِ پرامن جدوجهد ڪرڻ هر شهري جو آئيني ۽ اخلاقي حق آهي. جيڪڏهن نوجوان پنهنجي مستقبل بابت خاموش رهندا ته پوءِ سندن حقن جي حفاظت ڪير ڪندو؟
سنڌ جي نوجوانن کي ان ڳالهه تي ڀرپور خراج تحسين پيش ڪرڻ گهرجي ته هنن هڪ اهڙي مسئلي کي اجاگر ڪيو آهي، جيڪو لکين نوجوانن جي مستقبل سان لاڳاپيل آهي. هيءَ تحريڪ صرف چند اميدوارن يا ڪنهن هڪ امتحان تائين محدود نه آهي، پر اها ان سوچ جي نمائندگي ڪري ٿي ته سرڪاري نوڪريون صرف ۽ صرف قابليت، ايمانداري ۽ شفاف مقابلي جي بنياد تي ملڻ گهرجن. ميرٽ جي اهميت رڳو روزگار تائين محدود نه آهي. جڏهن ميرٽ قائم ٿيندي آهي ته ادارن ۾ قابل ماڻهو ايندا آهن، فيصلا بهتر ٿيندا آهن، عوام کي معياري خدمتون ملنديون آهن ۽ رياست تي اعتماد وڌندو آهي. ان جي ابتڙ جيڪڏهن سفارش، اقرباپروري يا ڪنهن به قسم جي ناانصافي کي هٿي ملي ته ادارا ڪمزور ٿيندا، قابليت رکندڙ نوجوان مايوس ٿيندا ۽ سماج ۾ بيچيني وڌندي.
سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن سميت هر ڀرتي ڪندڙ اداري جي ذميواري آهي ته اهو پنهنجي هر عمل کي مڪمل شفاف بڻائي. امتحاني عمل، نتيجن، انٽرويوز ۽ چونڊ جي سمورن مرحلن بابت اهڙو اعتماد پيدا ڪيو وڃي جو ڪنهن به اميدوار کي شڪ جي گنجائش نه رهي. جديد ٽيڪنالاجي، آزاد نگراني ۽ واضح قانوني طريقن ذريعي اهڙو نظام قائم ڪري سگهجي ٿو، جنهن تي هر ماڻهو اعتماد ڪري.
حڪومت لاءِ به هي مناسب وقت آهي ته نوجوانن جي خدشن کي نظرانداز ڪرڻ بدران انهن سان سنجيده ڳالهه ٻولهه ڪري. جيڪڏهن ڪنهن امتحان يا چونڊ واري عمل بابت اعتراض موجود آهن ته انهن جي آزاد جاچ ڪرائي وڃي. جيڪڏهن نظام ۾ خاميون آهن ته انهن کي ختم ڪيو وڃي. جيڪڏهن نوجوانن جا خدشا بي بنياد آهن ته شفاف ثبوتن سان سندن اعتماد بحال ڪيو وڃي. جمهوريت جو حسن به اهو ئي آهي ته اختلافن جو حل ڳالهين، دليلن ۽ انصاف ذريعي ڪڍيو وڃي.
اڄ دنيا جا اهي ملڪ تيزيءَ سان ترقي ڪري رهيا آهن، جتي قابليت کي سڀ کان وڌيڪ اهميت ڏني وڃي ٿي. سنگاپور، ڏکڻ ڪوريا، جاپان ۽ ٻين ڪيترن ئي ملڪن جي ترقيءَ جو وڏو سبب اهو رهيو آهي ته انهن ادارن کي ميرٽ جي بنياد تي مضبوط ڪيو. پاڪستان ۽ خاص طور سنڌ کي به جيڪڏهن ترقيءَ جي راهه تي گامزن ٿيڻو آهي ته پوءِ ميرٽ کي هر حال ۾ يقيني بڻائڻو پوندو.
سنڌ جا نوجوان ڪنهن به طرح قابليت ۾ گهٽ نه آهن. اهي ملڪ جي هر شعبي ۾ پنهنجي صلاحيتن جو ثبوت ڏئي چڪا آهن. ضرورت رڳو ان ڳالهه جي آهي ته کين برابر موقعا، شفاف مقابلو ۽ انصاف تي ٻڌل نظام فراهم ڪيو وڃي. جڏهن نوجوانن کي يقين هوندو ته سندن محنت ضايع نه ٿيندي، تڏهن هو وڌيڪ محنت سان تعليم حاصل ڪندا، تحقيق ڪندا ۽ ملڪ جي ترقيءَ ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪندا.
اهو به ياد رکڻ گهرجي ته ميرٽ جي بحالي صرف هڪ اداري جو مسئلو نه آهي، پر اهو سڄي سماج جي بهتري جو سوال آهي. جيڪڏهن اڄ ميرٽ بچي ويندي ته سڀاڻي تعليم، صحت، پوليس، عدليه ۽ انتظاميا سميت هر شعبي ۾ بهتر ماڻهو اڳيان ايندا. ان سان عوام کي به فائدو ٿيندو ۽ رياست جا ادارا به وڌيڪ مضبوط ٿيندا.
سو سنڌ جي نوجوانن کي هڪ ڀيرو ٻيهر دل جي گهراين سان سلام پيش ڪرڻ گهرجي، جن پنهنجي مستقبل بابت خاموش رهڻ بدران پرامن آواز اٿاريو آهي. هنن اهو ثابت ڪيو آهي ته شعور، دليل ۽ جمهوريت جي طاقت سان به پنهنجا حق طلب ڪري سگهجن ٿا. سندن هي جدوجهد ايندڙ نسلن لاءِ پڻ هڪ اهم مثال بڻجي سگهي ٿي، جيڪڏهن اها قانون، امن ۽ دليل جي دائري اندر جاري رهي. ٻئي پاسي حڪومت، سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن ۽ لاڳاپيل ادارن کي گهرجي ته نوجوانن جي آواز کي ڌيان سان ٻڌن، شفافيت بابت هر خدشي جو ازالو ڪن، اعتماد بحال ڪن ۽ اهڙو مضبوط نظام قائم ڪن جنهن ۾ هر اميدوار کي يقين هجي ته سندس قسمت جو فيصلو صرف ۽ صرف سندس قابليت، محنت ۽ ڪارڪردگي ڪندي. ڇو ته ميرٽ جي فتح ئي انصاف جي فتح آهي، ۽ انصاف جي فتح ئي ڪنهن به قوم جي روشن مستقبل جي ضمانت هوندي.
