اسپتال جو نالو ٻڌندي ئي ذهن ۾ علاج، همدردي ۽ اميد جو تصور اڀري ٿو، پر افسوس جو اسان جي ڪيترين ئي اسپتالن ۾ اها تصوير حقيقت کان مختلف نظر اچي ٿي. خاص طور تي رات جي وقت مريضن سان گڏ رهندڙ وارثن جي حالت ڏسجي ته محسوس ٿئي ٿو ڄڻ هو به ڪنهن آزمائش مان گذري رهيا هجن. رات جو وارڊن ۾ نظر ڦيرائجي ته ڪيترائي اٽينڊنٽ فرش تي ويٺل، بينچن تي سمهڻ جي ڪوشش ڪندي يا پريشانيءَ ۾ ورتل نظر اچن ٿا. سندن اکين ۾ ننڊ کان وڌيڪ فڪري هوندي آهي. هڪ پاسي بيمار پياري جي صحت جي ڳڻتي ته ٻئي پاسي اسپتال جي محدود سهولتن جا مسئلا. ڪيترن هنڌن تي نه ويهڻ جو مناسب انتظام هوندو آهي، نه آرام لاءِ جڳهه ۽ نه ئي بنيادي سهولتون آساني سان دستياب هونديون آهن.
انهن تڪليفن کان به وڌيڪ ڏکوئيندڙ ڳالهه ڪجهه طبي عملي جو رويو هوندو آهي. مريضن جا وارث اڳ ئي ذهني دٻاءُ جو شڪار هوندا آهن. جڏهن هو پنهنجي مريض جي حالت بابت معلومات حاصل ڪرڻ يا مدد گهرڻ جي ڪوشش ڪن ٿا ته کين ڪڏهن ڪڏهن سخت لهجي، بي ڌياني يا نامناسب جوابن کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. يقيناً هر ڊاڪٽر يا نرس اهڙي رويي واري ناهي، پر چند ماڻهن جو رويو سڄي نظام بابت منفي تاثر پيدا ڪري ٿو. طبي پيشي جو بنياد صرف علاج نه، پر انسانيت به آهي. هڪ نرم لفظ، هڪ تسلي ڏيندڙ جملو ۽ هڪ عزت ڀريو رويو مريض جي وارثن لاءِ وڏي سهاري جو سبب بڻجي سگهي ٿو. جڏهن ته بي رخي ۽ سختي سندن تڪليف کي وڌيڪ وڌائي ڇڏي ٿي.
ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته اسپتالن جي انتظاميا مريضن سان گڏ رهندڙ ماڻهن جي مسئلن کي به سنجيدگي سان وٺي. اٽينڊنٽن لاءِ آرام جون جايون، صاف پاڻي، واش رومز ۽ بنيادي سهولتون فراهم ڪرڻ سان گڏ طبي عملي کي بهتر اخلاقي برتاءَ ۽ عوام سان رابطي جي تربيت پڻ ڏني وڃي. اسپتالن ۾ جديد مشينون ۽ دوائون ضرور اهم آهن، پر انهن کان به وڌيڪ اهم انسانيت آهي. جيڪڏهن مريض ۽ سندس وارث عزت، احترام ۽ همدردي محسوس نه ڪندا ته علاج جو عمل اڻپورو رهجي ويندو. هڪ مهذب ۽ ذميوار سماج جي سڃاڻپ به اها ئي آهي ته هو پنهنجي بيمار ۽ پريشان ماڻهن سان ڪهڙو سلوڪ ڪري ٿو.
اسپتالن جون راتيون رڳو مريضن لاءِ نه، پر سندن وارثن لاءِ به هڪ ڊگهي آزمائش هونديون آهن. اچو ته انهن راتين کي ڪجهه آسان بڻايون، ڇو ته انسانيت جو اصل امتحان به اتي ئي شروع ٿئي ٿو.
