ايران ۽ آمريڪا جي وچ ۾ اسلام آباد ۾ ٿيل تازي ڳالهين جيتوڻيڪ ڪا پڪي نتيجي تي پڄاڻي نه ٿي، پر ان اڳڀرائي کي ڪنهن به ڌر جي ناڪامي قرار ڏيڻ به درست نه ٿيندو. ان جي ابتڙ، اهي ڳالهيون دنيا کي ٽئين عالمي جنگ کان بچائڻ جي شروعات بڻجي سگهن ٿيون، ڇو ته ڌرين ڳالهين جو دروازو کليل رکيو آهي ۽ جلد ئي ٻئي دور جي شروعات جي اميد آهي. ان حوالي سان جنگ بندي جي تسلسل کي برقرار رکڻ ضروري آهي ته جيئن علائقي ۾ ڇڪتاڻ وڌڻ کان روڪي سگهجي. انهن ڳالهين جو ٿيڻ ۽ آمريڪا ۽ ايران جي اعليٰ قيادت جو هڪ ميز تي ويهي پنهنجو پنهنجو موقف پيش ڪرڻ هڪ وڏو بريڪ ٿرو آهي، جنهن کي پاڪستان جي اهم سفارتي ڪاميابي طور ڏٺو پيو وڃي ۽ ان سان عالمي سطح تي پاڪستان جي مثبت ۽ تعميري سڃاڻپ کي وڌيڪ مضبوطي ملي آهي. ٻنهي ملڪن پاڪستان جي ڪردار کي ساراهيو آهي، جيڪو ان ڳالهه جو ثبوت آهي ته ڌريون پاڪستان کي هڪ غيرجانبدار ۽ قابلِ اعتماد ٽياڪڙي طور ڏسن ٿيون ۽ مستقبل ۾ به ان جي ميزباني ۾ ڳالهين ذريعي ڪنهن نتيجي تي پهچي سگهن ٿيون. عالمي تڪرارن جي تاريخ ٻڌائي ٿي ته جنگي حالتن ۾ ڳالهين جو پهريون دور گهڻو ڪري نتيجي بدران اعتماد سازي ۽ ايندڙ مرحلن لاءِ بنياد فراهم ڪندو آهي. ان پسمنظر ۾ اسلام آباد جون ڳالهيون بهتري ڏانهن هڪ اهم قدم آهن۔
اهي ڳالهيون پاڪستان لاءِ ان لحاظ کان اهم آهن ته نه رڳو ان کي علائقي ۾ امن قائم ڪرڻ لاءِ سفارتي ڪاميابي ملي آهي، پر وچ اوڀر جي ملڪن سان معاشي ۽ دفاعي لاڳاپن کي وڌيڪ مضبوط ڪرڻ جو موقعو پڻ مليو آهي. هاڻي حڪومت جي ذميواري آهي ته هو هن سفارتي ڪاميابي کي ملڪ جي معاشي بهتري لاءِ استعمال ڪري ۽ وچ اوڀر جي ڀائر اسلامي ملڪن سان مضبوط معاشي لاڳاپا قائم ڪرڻ لاءِ عملي قدم کڻي. ان لاءِ ضروري آهي ته انهن ملڪن جي دفاعي ضرورتن کي نظر ۾ رکندي حڪمت عملي تيار ڪئي وڃي. ان کان علاوه، پاڪستان ۽ وچ اوڀر جي ملڪن وچ ۾ خوراڪ جي تحفظ ۽ زراعت جي شعبي ۾ تعاون جا وسيع موقعا موجود آهن. ساڳي ريت پاڪستان جي تربيت يافته ماهرن ۽ افرادي قوت لاءِ به خاص طور تي سعودي عرب ۾ بهتر موقعا پيدا ٿي سگهن ٿا. جيڪڏهن پاڪستان پنهنجي سفارتي ڪاميابين جو اهو سلسلو جاري رکي ۽ پاڻ کي هڪ ذميوار، امن پسند ۽ صلح ڪرائيندڙ ملڪ طور پيش ڪندو رهي ته ان سان عالمي طاقتن، خاص طور تي آمريڪا ۽ يورپي يونين سان لاڳاپا به وڌيڪ بهتر ٿي سگهن ٿا.اڄ جي دنيا ۾، جتي جيوپوليٽيڪل ورهاست وڌي رهي آهي، پاڪستان جي ڪامياب پرڏيهي پاليسي ۽ تڪرارن جي حل لاءِ ڪوششن سان عالمي سطح تي ان جو وقار وڌيو آهي. ايران ۽ آمريڪا جي تازي ڳالهين کان پوءِ اسلام آباد هڪ قابلِ اعتماد سفارتي پليٽ فارم طور اڀري رهيو آهي، جيڪو مستقبل ۾ وڌيڪ نتيجا ڏيندڙ ڳالهين لاءِ راهه هموار ڪري سگهي ٿو۔
اهو به ياد رکڻ گهرجي ته پاڪستان پنهنجي جاگرافيائي حيثيت سبب ڪيترن ئي علائقن جي سنگم تي واقع آهي، جيڪو عالمي واپار ۽ سيڙپڪاري کي راغب ڪرڻ لاءِ هڪ اهم عنصر بڻجي سگهي ٿو. هڪ پرامن ۽ قابلِ اعتماد پاڪستان ڏکڻ ۾ بحيره عرب تائين، اتر ۾ وچ ايشيا ۽ اولهه ۾ وچ اوڀر جي اڀرندڙ مارڪيٽن تائين رسائي لاءِ عالمي سيڙپڪارن لاءِ بهترين لاجسٽڪ ۽ حڪمت عملي واري حيثيت رکي ٿو. انهن موقعن مان فائدو وٺڻ لاءِ ملڪ ۾ ٽيڪس سڌارا، ڪاروبار لاءِ آسان قانون ۽ پاليسيون جوڙڻ ضروري آهن. ان سان گڏ، برآمدات وڌائڻ لاءِ ضروري آهي ته ايڪسپورٽ انڊسٽري کي علائقي جي ٻين ملڪن سان مقابلي لائق بڻايو وڃي ته جيئن عالمي سيڙپڪاري کي هن شعبي ڏانهن آندو وڃي. ان مقصد لاءِ هر شعبي جو الڳ الڳ جائزو وٺي حڪمت عملي جوڙي وڃي ته جيئن پيداواري لاڳت گهٽائي عالمي مقابلي ۾ بهتري آڻي سگهجي. ٽيڪسٽائل، فرنيچر ۽ آءِ ٽي سميت سڀني برآمدي شعبن ۾ ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ تي به خاص ڌيان ڏيڻ گهرجي۔
ان کان علاوه، سي پيڪ تحت چين مان ايندڙ سيڙپڪارن کي سيڪيورٽي، ٽيڪس نظام، رپئي جي قدر ۾ گهٽتائي ۽ منافع کي ڊالر جي صورت ۾ واپس منتقل ڪرڻ بابت پيش ايندڙ مسئلن جو حل به ضروري آهي. ان لاءِ شروعاتي مرحلي ۾ وڏين چيني ڪمپنين کي پاڪستاني ڪمپنين سان گڏجي جوائنٽ وينچر ڪرڻ لاءِ همٿايو وڃي. ان سان ٻنهي ملڪن جا سفارتي لاڳاپا وڌيڪ مضبوط ٿيندا ۽ واپاري سرگرمين سان عوامي لاڳاپا به وڌندا، جڏهن ته چيني ڪمپنين کي درپيش مسئلا به گهٽ ٿيندا. موجوده حالتن ۾ پاڪستان ۽ چين کي دفاعي شعبي ۾ تعاون وڌيڪ وڌائڻو پوندو. وچ اوڀر ۾ پيدا ٿيل حالتن ۽ مئي 2025 ۾ ڀارت سان جنگ کان پوءِ پاڪستان عالمي سطح تي دفاعي ضرورتن کي پورو ڪرڻ واري ملڪ طور اڀري رهيو آهي، جنهن شعبي ۾ ترقي جا وسيع موقعا موجود آهن۔
