ڪراچي (عارف انيس) ايران جي سپريم ليڊر علي خامنه اي جي خاتمي ۽ آپريشن ايپڪ فيوري جي ڪاميابي پويان انساني ڪمانڊر کان وڌيڪ انتھروپڪ جي مصنوعي ذهانت ڪلاڊ جو هٿ هو۔ اهو انساني تاريخ جو پهريون واقعو قرار ڏنو پيو وڃي، جتي هڪ اهم هدف واري ڪارروائي جي مڪمل قيادت ڪنهن انسان نه، پر هڪ مصنوعي دماغ ڪئي. هن حڪمتِ عملي واري راند جي پيچيدگي ڏسو ته حملي کان ڪجهه ڪلاڪ اڳ آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ قومي سلامتي جي خدشن جو حوالو ڏيندي ڪلاڊ جي استعمال تي پابندي جو اعلان ڪيو هو ۽ اوپن اي آءِ جهڙن متبادلن کي ترجيح ڏني هئي۔ پر پردي پويان ڪجهه ٻيو ئي هلي رهيو هو۔ يونائيٽيڊ اسٽيٽس سينٽرل ڪمانڊ جا ڪمانڊر هن اوزار کي اڳ ئي پنهنجي دفاعي نظام ۾ ايتري گهرائي سان شامل ڪري چڪا هئا جو ان جو اوچتو نيڪال ممڪن نه رهيو هو. نتيجي طور پابندي جي باوجود جڏهن تهران جي فضائي حدن ۾ حملو ٿيو ته ان جي هر حرڪت جو مرڪزي ذهن اهو ئي ڪلاڊ هو، جنهن کي رد ڪرڻ جي دعويٰ ڪئي وئي هئي۔ اهو تضاد ظاهر ڪري ٿو ته جديد دور ۾ اخلاقي حدن ۽ فوجي ضرورتن جي وچ ۾ هڪ اهڙي ليڪ ڇڪي وئي آهي، جنهن کي مٽائڻ هاڻي ڪنهن جي وس ۾ ناهي۔ هن عمل جي پهرين ڪڙي پالينٽير ٽيڪنالاجيز جو ڊيٽا گڏ ڪرڻ وارو نظام هو، جنهن تهران جي گهٽين، سيٽلائيٽ تصويرن ۽ سگنلن وسيلي حاصل ٿيل ڄاڻ جي اربين ٽڪرن کي هڪ هنڌ گڏ ڪيو۔ ڪلاڊ هن ڄاڻ جي سمنڊ کي پلڪ جھپڪڻ ۾ پرکيو ۽ اهي لاڙا ڳولي لڌا، جيڪي انساني اک کان اوجهل هئا۔ هن نه رڳو عمارتن جي سڃاڻپ ڪئي، پر ٽريفڪ جي وهڪري، حفاظتي ضابطن ۽ اعليٰ قيادت جي روزمره عادتن جو جائزو وٺي اها گهڙي ڳولي لڌي، جتي سڀ وڏا اڳواڻ هڪ ئي ڇت هيٺ موجود هئا۔ اهو اهو موڙ هو، جتي هڪ مشين انساني سماجي روين کي رياضيائي اصولن تي پرکي موت جو نقشو تيار ڪيو۔ ٻي ڪڙي اسپيس ايڪس جو اسٽار شيلڊ نظام هو، جنهن هن ڊجيٽل دماغ کي خلا کان زمين تائين اهڙو محفوظ رابطو ڏنو، جنهن کي ٽوڙڻ يا روڪڻ ڏکيو بڻايو ويو۔ ڪلاڊ هن وسيلي تهران جي فضائن ۾ موجود بغير پائلٽ جهازن ۽ ميزائلن کي سڌي ريت حڪم ڏنا، جنهن سان انساني مداخلت سبب ٿيندڙ دير ختم ٿي وئي۔ پل پل بدلجندڙ صورتحال کي ڏسي هن اينڊورل انڊسٽريز جي نئين طرز جي هٿيارن کي سندن هدفن ڏانهن موڙيو. تهران جو هي معرڪو مستقبل جي جنگين جو اهو پهريون باب بڻجي رهيو آهي، جتي حڪمت عمليءَ جي قوت روايتي هٿيارن تي غالب اچي وئي آهي۔ علي خامنه اي، ايران جي صدر مسعود ۽ پاسدارانِ انقلاب جي اعليٰ قيادت جي گڏيل خاتمي کي هن ڊجيٽل ڄار جي غيرمعمولي ڪاميابي قرار ڏنو پيو وڃي۔ اهو رڳو هڪ حملو نه هو، پر دنيا لاءِ هڪ پيغام هو ته هاڻي طاقت بارود ۾ نه، پر ان ڳڻپيل حڪمت ۾ آهي، جيڪا دشمن جي ايندڙ قدم کي اڳواٽ ڀانپي سگهي ٿي۔ بساط وڇائي وئي آهي، ڳڻپيل نظام کٽي چڪو آهي، ۽ دنيا هڪ اهڙي نئين ۽ خطري ڀري دور ۾ داخل ٿي رهي آهي، جتي زندگي ۽ موت جو فيصلو هڪ خاموش مشيني ذهن جي ٿڌي منطق ڪندي. انٿروپڪ جهڙي ڪمپني، جيڪا هميشه محفوظ ۽ اخلاقي مصنوعي ذهانت جو نعرو هڻندي رهي آهي، هاڻي سخت تنقيد هيٺ آهي، ڇو ته ان جا تيار ڪيل اوزار هلاڪت خيز ڪاررواين جو مرڪز بڻجي چڪا آهن۔ اهو سوچي ڏسڻ جو وقت آهي ته ڇا اسان جنگ جي واڳ انهن مشينن جي هٿ ۾ ڏئي ڇڏي آهي، جن وٽ ڪو ضمير ناهي؟ عالمي سطح تي خودمختيار هٿيارن بابت هڪ نئين ۽ خوفناڪ بحث شروع ٿي چڪي آهي۔هي ڪو افسانوي ڪهاڻي نه، پر اهڙي حقيقت جو منظر آهي، جتي مصنوعي ذهانت نه رڳو دنيا کي جنگ ڏانهن ڌڪي سگهي ٿي، پر انساني وجود لاءِ به وڏو خطرو بڻجي سگهي ٿي.
