چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري ۽ پارليامينٽ ۾ حزب اختلاف جي اڳواڻن جي وچ ۾ پارلياماني معاملن ۽ ملڪي سياست تي خيالن جي ڏي وٺ ٿي. چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري پارليامينٽ ۾ حزب اختلاف جي اڳواڻن کان درخواست ڪئي ته اهي پارلياماني ڪميٽين ۾ شامل ٿي فعال ڪردار ادا ڪن، جنهن تي اپوزيشن اڳواڻن چيو ته اهي پي ٽي آءِ چيئرمين سان مشاورت کان پوءِ فيصلو ڪندا. پاڪستان پيپلز پارٽي ۽ حزب اختلاف جي اڳواڻن پارليامينٽ ۾ قانون سازي جي حوالي سان رابطا وڌائڻ تي اتفاق ڪيو. پيپلز پارٽي جي قيادت پارليامينٽ ۾ حزب اختلاف جي اڳواڻن کي چيو ته توهان چونڊن ۾ شفافيت يقيني بڻائڻ لاءِ چونڊ سڌارن جي سلسلي ۾ پارليامينٽ ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪريو. پيپلز پارٽي جي قيادت سپريم ڪورٽ جي فيصلي جي نتيجي ۾ عمران خان جي اسپتال منتقلي ۽ علاج کي ڀليڪار قرار ڏيندي چيو ته اها هڪ جمهوري روايت آهي.
تحريڪ تحفظ آئين پاڪستان جي سربراهه ۽ قومي اسيمبلي ۾ اپوزيشن ليڊر محمود خان اچڪزئي ملڪ جي موجوده سياسي صورتحال تي سخت موقف اختيار ڪندي چيو ته موجوده حڪومت گهڻي وقت جي مهمان ناهي. هن چيو ته باني پي ٽي آءِ کي سياسي عمل کان ٻاهر رکڻ جو ڪو به فارمولا قابلِ قبول ناهي. سندس چوڻ هو ته ملڪ ۾ سياسي استحڪام لاءِ سڀني وڏين سياسي قوتن کي گڏ کڻي هلڻ ۽ عوامي مينڊيٽ جو احترام ضروري آهي. هن تجويز ڏني ته مولانا فضل الرحمان عبوري وزيراعظم جو ڪردار ادا ڪن ۽ شفاف ۽ منصفاڻا چونڊون ڪرائين. اچڪزئي جو چوڻ هو ته جيڪڏهن اهڙو انتظام قائم ڪيو وڃي ته هو ان جي حمايت ڪندا. ان کان اڳ به محمود اچڪزئي شفاف چونڊن لاءِ محدود مدت جي قومي حڪومت جي تجويز ڏئي چڪو آهي. جنوري 2026ع ۾ هنن 4 مهينن جي قومي حڪومت قائم ڪري شفاف چونڊون ڪرائڻ ۽ چونڊن کان پوءِ اقتدار ڪامياب جماعت جي حوالي ڪرڻ جي تجويز پيش ڪئي هئي. سندس چوڻ هو ته پاڪستان ۾ موجوده سياسي بحران جو پائيدار حل آزاد ۽ شفاف چونڊون، آئين جي بالادستي ۽ سياسي قوتن جي وچ ۾ ڳالهين سان ئي ممڪن آهي.
ٻنهي پارٽين جي اڳواڻن جي هن ملاقات کان پوءِ پيپلز پارٽيءَ جي "لچڪ” جون 5 بنيادي نشانيون سامهون آيون آهن: پارليامينٽ ۾ نرم رويو: قومي اسيمبلي ۽ سينيٽ ۾ پيپلز پارٽي هاڻي پي ٽي آءِ جي ڪجهه بلن ۽ تجويزن تي سخت مخالفت بدران "ڳالهه ٻولهه” جو رستو اختيار ڪري رهي آهي. سنڌ ۾ تعاون: وفاقي منصوبن، ٻوڏ جي امداد ۽ معاشي معاملن تي پي پي حڪومت پي ٽي آءِ جي وفاقي قيادت سان رابطا وڌائي ڇڏيا آهن.
ميڊيا بيانن ۾ تبديلي: بلاول ڀٽو ۽ ٻيا اڳواڻ هاڻي پي ٽي آءِ کي "رياست دشمن” چوڻ بدران "سياسي مخالف” چئي رهيا آهن.
قومي مفاد جا مسئلا: دهشتگردي، معيشت ۽ پرڏيهي پاليسي جهڙن معاملن تي پي پي قيادت چئي رهي آهي ته "اپوزيشن کي به گڏ ويهڻ گهرجي”. قيدين ۽ ڪارڪنن جي حوالي سان نرم بيان: ڪجهه موقعن تي پي پي اڳواڻن پي ٽي آءِ جي گرفتار ڪارڪنن لاءِ "قانوني عمل” جي ڳالهه ڪئي آهي.
هن وقت ملڪ معاشي بحران مان گذري رهيو آهي. آءِ ايم ايف (IMF)، ٻوڏ ۽ مهانگائي جي ڪري ڪا به حڪومت اڪيلي سر سڀ ڪجهه نٿي ڪري سگهي. پيپلز پارٽي سمجهي ٿي ته جيڪڏهن ملڪ ڊفالٽ ڪري ويو ته ان جو الزام سڀني تي ايندو، تنهنڪري "قومي حڪومت” واري سوچ کي فروغ ڏئي رهي آهي. سياسي تجزيه نگارن جو چوڻ آهي ته ادارن پاران اهو پيغام ڏنو ويو آهي ته "هاڻي نفرت جي سياست بند ڪريو”. پيپلز پارٽي هميشه "مصالحت” جي سياست ڪئي آهي. محترمه بينظير ڀٽو کان وٺي زرداري تائين پي پي جي پاليسي رهي آهي ته "مخالفت ڪريو پر دروازا بند نه ڪريو”.
2024 جي چونڊن کان پوءِ پي ٽي آءِ اڃا تائين عوام ۾ مقبول ترين پارٽي آهي. پيپلز پارٽي کي اهو احساس آهي ته پي ٽي آءِ کي مڪمل طور نظرانداز ڪرڻ سان سياسي خال پيدا ٿيندو، جنهن جو فائدو ٻيون قوتون کڻي وينديون. ان کان سواءِ دهشتگردي ۽ امن امان جي صورتحال جي ڪري پيپلز پارٽي چاهي ٿي ته سڀني وڏين پارٽين کي هڪ پليٽ فارم تي آڻي قومي پاليسي جوڙي وڃي. اڪيلي حڪومت لاءِ اهي چئلينج تمام وڏا آهن. جڏهن ته تحريڪ انصاف هن لچڪ کي اڃا "شڪ جي نظر” سان ڏسي رهي آهي. پي ٽي آءِ جي قيادت جو موقف آهي ته "جيڪڏهن پيپلز پارٽي سنجيده آهي ته پهريان سنڌ ۾ بلدياتي نظام، پاڻي ۽ ڪرپشن جا مسئلا حل ڪري ۽ پوءِ قومي سطح تي ڳالهه ڪري”، پر پي ٽي آءِ اندر به ٻه رايا آهن. هڪ گروپ چوي ٿو "ڳالهه ٻولهه ڪريو” ۽ ٻيو گروپ چوي ٿو "حڪومت سان ڪو به تعاون نه ڪريو”.
سياست ۾ ڪا به شيءِ مستقل ۽ حتمي نه هوندي آهي. جيڪڏهن پي ٽي آءِ مثبت جواب ڏئي ته پوءِ ٻنهي پارٽين ۾ تعلق اڳتي وڌي سگهي ٿو. جيڪڏهن مهانگائي ۽ بيروزگاري گهٽ نه ٿي ته پوءِ ٻنهي پارٽين کي گڏجي جواب ڏيڻو پوندو. هونءَ به رياست جي سهولتڪاري کان سواءِ هي اتحاد مشڪل آهي. مون سمجهان ٿو ته هي لچڪ سياسي ڪمزوري نه پر هڪ "حڪمتِ عملي” آهي. پاڪستان جهڙي ملڪ ۾ جتي 70 سيڪڙو نوجوان آهن، معيشت مشڪل ۾ آهي ۽ ٻاهرين چئلينج موجود آهن، اتي "مڪمل مخالفت” جي گنجائش گهٽجي وئي آهي. پيپلز پارٽي پنهنجي تاريخ ۾ هميشه مصالحت ڪئي آهي. ذوالفقار علي ڀٽو، بينظير ڀٽو ۽ آصف زرداري سڀني ڏکين وقتن ۾ مخالفن سان ڳالهه ٻولهه جا رستا بند نه ڪيا آهن. پر هيءَ ڳالهه ياد رکڻ گهرجي ته "لچڪ جو مطلب اصولن کان دستبرداري نه آهي”. جيڪڏهن هيءَ لچڪ ملڪ جي مفاد، آئين جي بالادستي ۽ عوام جي رليف لاءِ آهي ته پوءِ ان جي ڀرپور آجيان ٿيڻ گهرجي، ڇو ته "سياست ۾ دروازا کليل رکڻ عقلمندي آهي، پر پنهنجي گهر جي چاٻي ٻئي کي نه ڏيڻ سان پنهنجو ئي نقصان ٿي سگهي ٿو.”
