تهران (ويب ڊيسڪ) اسرائيلي حملي ۾ شهيد ٿيل اڳوڻي ايراني سپريم ليڊر آيت الله علي خامنه اي جون آخري رسمون باضابطا طور تهران جي وڏي مذهبي ۽ ثقافتي مرڪز امام خميني مصليٰ ۾ شروع ٿي ويون آهن، سندس شهادت کي چار مهينن کان وڌيڪ عرصو گذري چڪو آهي، ان دوران هزارين سوڳوارن جي موجودگي ۾ خامنه اي جو تابوت ان مرڪز ۾ آندو ويو.
علي خامنه اي جي جنازي نماز ۽ تدفين جون تقريبون 9 جولاءِ تائين جاري رهنديون. سندس خاندان تدفين وارين تقريبن جي منتظمين طرفان ايران ۽ عراق ۾ ڪيترن ئي تقريبن جو اعلان ڪري چڪو آهي.
پرڏيهي ميڊيا رپورٽن موجب، ستن ڏينهن تائين جاري رهندڙ تقريبن لاءِ سپهه پاسداران، سيڪيورٽي ادارا ۽ مختلف سرڪاري کاتا سرگرم آهن.
علي خامنه اي جي آخري رسمن لاءِ مختلف ملڪن جي وفدن جي اچڻ جو سلسلو جاري آهي.
صدر مسعود پزشڪيان، پارليامينٽ جي اسپيڪر محمد باقر قاليباف ۽ عدليا جي سربراهه غلام حسين سميت اعليٰ اختيارين ايراني عوام کي تقريبن ۾ شرڪت جي اپيل ڪئي آهي.
تهران ۾ تقريبن جي نگراني ڪندڙ پاسداران انقلاب جي سينيئر ڪمانڊر، برگيڊيئر جنرل حسن حسن زاده چيو آهي ته اختيارين کي هڪ ڪروڙ 20 لک کان هڪ ڪروڙ 50 لک ماڻهن جي شرڪت جي اميد آهي ۽ اهو انگ ٻن ڪروڙ تائين به پهچي سگهي ٿي.
ايراني اختيارين موجب، پانڌيئڙن جي خدمت لاءِ قائم ڪيل هزارين خدمت مرڪزن، ڪئمپن يا آجياڻي مرڪزن جي رجسٽريشن مڪمل ڪئي وئي آهي، ڏهه لک کان وڌيڪ ماڻهن لاءِ رهائش جا انتظام ڪيا ويا آهن ۽ تهران جي مرڪزي علائقن ۾ هجوم جي رواني برقرار رکڻ لاءِ هڪ خاص شهري راهداري جو منصوبو به تيار ڪيو ويو آهي.
تهران ۾ سپهه محمد رسول الله انهن تقريبن جي عملي انتظامن جي ذميوار آهي، جڏهن ته حڪومت ۽ ٻيا رياستي ادارا به تقريبن جي تيارين واري عمل ۾ شريڪ آهن.
اختيارين جو چوڻ آهي ته هنن تقريبن جي ڊيگهه، انتظامي سطح ۽ تيارين کي ماضي ۾ ٿيل ڪنهن به تقريب سان نه ٿو ڀيٽي سگهجي.
آخري رسمن جي حوالي سان تفصيلي اعلانن جي باوجود ڪيئي اهم سوال اڃا به جواب طلب آهن. جنهن ۾ ۾ سڀ کان اهم سوال اهو آهي ته ڇا ايران جو ٽيون سپريم ليڊر مجتبيٰ خامنه اي، پنهنجي پيءُ جي تدفين واري تقريب ۾ شرڪت ڪندو يا نه؟
اهڙي طرح اهو به واضح ناهي ته علي خامنه اي جا ٻيا ٻار انهن تقريبن ۾ شريڪ ٿيندا يا نه؟
گذريل سال جي 12 ڏينهن واري جنگ کانپوءِ سندس پٽ ڪنهن به عوامي تقريب ۾ نظر نه آيو آهي، جڏهن ته 40 ڏينهن واري جنگ دوران به سندس صورتحال بابت ڪا به واضح ڄاڻ سامهون نه آئي آهي.
ان کانسواءِ گذريل ڪجهه مهينن دوران مجتبيٰ خامنه اي جي صحت ۽ علاج بابت تڪراري اطلاع ۽ تبصرا سامهون ايندا رهيا آهن، جڏهن ته علي اڪبر پورجمشيديان، جيڪو علي خامنه اي جي تدفين واري تقريبن جي ڪميٽي جو سيڪريٽري آهي، هڪ پريس ڪانفرنس ۾ چيو ته مجتبيٰ خامنه اي جي شرڪت وارو معاملو تقريباتي ڪميٽي جي اختيارن ۽ ڄاڻ جي دائري ۾ نٿو اچي. جيڪڏهن مجتبيٰ خامنه اي تقريب ۾ شريڪ ٿيڻ جو فيصلو ڪري ٿو ته ان جي خبر عام ماڻهن يا ميڊيا کي ڪو ٻيو ادارو نه ڏيندو، پر رڳو رهبر انقلاب جي آفيس يا فوج جي اعليٰ ڪمان جي آفيس طرفان سرڪاري اعلان ڪيو ويندو.
ٻئي پاسي اهو به اڃا تائين واضح ناهي ته علي خامنه اي جي جنازي نماز ڪير پڙهائيندو، شيعه مذهبي روايت، خاص ڪري مراجع تقليد جي حلقن ۾ جنازي نماز پڙهائيندڙ شخص جي چونڊ رڳو مذهبي نه پر علامتي ۽ سياسي اهميت به رکي ٿو.
ڪجهه مبصرن جو خيال آهي ته جيڪڏهن مجتبيٰ خامنه اي ڪيترن ئي مهينن جي غير حاضري کانپوءِ عوامي منظرنامي تي آيو ۽ جنازي نماز جي امامت ڪري ٿو ته ان جون مختلف سياسي معنائون ڪڍي سگهجن ٿيون، جڏهن ته علي خامنه اي جي وصيت جي مواد جي سرڪاري طور تي منظر عام تي نه اچڻ جي ڪري ان حوالي سان في الحال پڪ سان ڪجهه نٿو چئي سگهجي.
قومي ڪميٽي جي سيڪريٽري موجب، ڪيئي ملڪن جي اختيارين ۽ شخصيتن شرڪت جي راضپو ظاهر ڪيو آهي.
ايراني گهرو وزير اسڪندر مومني چيو آهي ته مختلف ملڪن جا صدر، پارليامينٽ جا سربراهه، وزيراعظم ۽ وزير ان تقريب ۾ شرڪت ڪندا. سرڪاري اختيارين جي دعويٰ آهي ته 800 پرڏيهي صحافي ان تقريب جي ڪوريج ڪندا.
آخري رسمون، جنازي نماز ۽ تدفين جون تقريبون
لاڳاپيل اختيارين طرفان اعلانيل منصوبي موجب آخري رسمن واريون تقريبون ڪيترن مرحلن ۽ مسلسل ڪيترن ئي ڏينهن تائين جاري رهنديون.
ٽي جولاءِ تي بين الاقوامي ڀيٽا جي تقريب ٿي، جنهن ۾ دنيا جي مختلف ملڪن جا اڳواڻ هڪ خاص تقريب ۾ خامنه اي کي ڀيٽا پيش ڪئي.
ان تقريب ۾ ايراني صدر ڊاڪٽر مسعود پزشڪيان جي دعوت تي وزيراعظم شهباز شريف جي قيادت ۾ پاڪستاني وفد ايران جي اڳوڻي رهبرِ اعليٰ شهيد آيت الله علي خامنه اي جي جنازي ۾ شرڪت ڪئي.
پاڪستان جي اعليٰ سطحي وفد ۾ نائب وزيراعظم ۽ پرڏيهي وزير سينيٽر اسحاق ڊار، چيف آف آرمي اسٽاف ۽ چيف آف ڊفينس فورسز فيلڊ مارشل عاصم منير، وفاقي گهرو وزير محسن نقوي، سڌ سماءُ واري وزير عطاءُ الله تارڙ، پ پ چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري ۽ ٻيا اعليٰ حڪومتي عهديدار شامل هئا.
ان موقعي تي وزيراعظم اڳوڻي ايراني سپريم ليڊر کي ڀيٽا پيش ڪندي چيو ته هن ڪيترن ئي ڏهاڪن تائين غير معمولي بصيرت، حڪمت ۽ دور انديشي سان ايراني قوم جي رهنمائي ڪئي.
سپهه محمد رسول الله تهران بزرگ جي ڪمانڊر حسن حسن زاده، جيڪو تقريب جو اصل ذميوار آهي، چيو آهي ته علي خامنه اي جو تابوت هڪ بلند جاءِ تي رکيو ويندو ته جيئن مختلف هنڌن تان ڏسي سگهجي.
هن چيو ته اچ وڃ وارو نظام اهڙي طرح ترتيب ڏنو ويو آهي ته هر شخص اٽڪل 15 کان 20 منٽن ۾ اندر اچي الوداع ڪري سگهي ۽ ٻاهر نڪري سگهي.
چار، پنج جولاءِ تي عوامي الوداعي تقريب تهران جي وڏي مذهبي ۽ ثقافتي مرڪز گرينڊ مصليٰ ۾ ٿيندي، چار جولاءِ تي مقامي وقت موجب صبح ڇهين وڳي دروازا کوليا ويندا ۽ پنج جولاءِ تي رات اٺين وڳي بند ڪيا ويندا.
مرڪزي جنازي نماز پنج جولاءِ جي صبح ادا ڪئي ويندي، خامنه اي کانسواءِ سندس نياڻي بشريٰ حسيني خامنه اي، ننهن زهرا حداد عادل (سپريم ليڊر مجتبيٰ خامنه اي جي گهر واري)، ناٺي مصباح الهدٰي باقري ۽ ڏوهٽي زهرا محمدي جا تابوت به سوڳوارن لاءِ رکڻ جو امڪان آهي.
ڇهه جولاءِ تي تهران ۾ جنازي جو جلوس ڪڍيو ويندو، اهو جلوس مقامي وقت موجب صبح ڇهين وڳي شروع ٿيندو، انتظاميا راڄڌاني ۾ هڪ کُليل رستو چونڊيو آهي.
اختيارين موجب، جنازي نماز جي امڪاني هجوم لاءِ ڪو به هڪ روڊ ڪافي نه هوندو، اميد آهي ته اها تقريب شام تائين پڄاڻي تي پهچي ويندي.
ست جولاءِ تي قم ۾ جنازي ٿيندي جيڪا ايران جي مذهبي مرڪز ۾ مقامي وقت موجب صبح پنجين وڳي شروع ٿيندي جنهن ۾ جمڪران مسجد جي اندر هڪ سينيئر عالم جنازي نماز جي امامت ڪندو.
اٺ جولاءِ تي نجف ۽ ڪربلا ۾ جلوس نڪرندا، ان حوالي سان عراق ۾ ايران جي ثقافتي اتاشي، غلام رضا اباذري ٻڌايو ته ميت ست جولاءِ جي شام نجف پهچندي.
هن چيو ته ميت جي ايران واپسي کان اڳ، اٺ جولاءِ تي نجف ۾ مقامي وقت موجب صبح ڇهين وڳي ۽ ڪربلا ۾ ٽِين وڳي جنازي جا جلوس ڪڍيا ويندا.
نو جولاءِ تي خامنه اي جي تدفين مشهد ۾ قائم شيعن جي اٺين امام، امام رضا جي روضي تي ڪئي ويندي.
واضح رهي ته علي خامنه اي پنهنجي زندگي ۾ رڳو ٻه ڀيرا، ست ۽ ارڙهن سالن جي عمر ۾، عراق ويو هو ۽ ان کانپوءِ ٻيهر نجف ۽ ڪربلا نه ويو.
اعلانيل پروگرام موجب، سندس ميت نجف ايئرپورٽ جي ذريعي عراق پهچائي ويندي، نجف ۽ ڪربلا ۾ تقريبن کانپوءِ آخري مرحلو مشهد ۾ ٿيندو ۽ علي خامنه اي کي اٺين امام شيعه جي روضي ۾ مٽي ماءُ حوالي ڪيو ويندو.
منتظمين اعلان ڪيو آهي ته تدفين کانپوءِ چاليهه ڏينهن تائين مختلف صوبن ۾ مذهبي ميڙاڪا، دعائون ۽ عبادتون ٿينديون ۽ تدفين جي ورسي تائين وڌيڪ تقريبون ۽ ڪانفرنسن جو به بندوبست ڪيو ويندو.
