شهيد ذوالفقار علي ڀٽو برصغير جي تاريخ جو هڪ روشن باب آهي جنهن نه رڳو پاڪستان جي سياست کي هڪ نئون رخ ڏنو پر عوامي شعور کي به جاڳايو. هن عظيم اڳواڻ جي ورسي جي موقعي تي، اسان سندس جدوجهد، قرباني ۽ نظريي کي خراج تحسين پيش ڪريون ٿا جيڪو اڄ به زنده آهي ۽ ايندڙ نسلن لاءِ روشني جو مينار آهي.
ذوالفقار علي ڀٽو هڪ غير معمولي شخصيت هو. سندس سياسي زندگي هڪ نظريي سان شروع ٿي جنهن جو مقصد پاڪستان کي هڪ مضبوط، آزاد ۽ عوام جي رياست بڻائڻ هو. ان سان گڏ، پاڪستان پيپلز پارٽي قائم ٿي، جنهن ماڻهن جي دلين ۾ جاءِ ٺاهي ڇاڪاڻ ته ان "روٽي، ڪپڙو ۽ مڪان” جو نعرو ڏنو. اهو صرف هڪ نعرو نه هو پر هڪ مڪمل سماجي-اقتصادي فلسفو هو جنهن جو مقصد غريب ۽ محروم طبقن کي رياست جو مرڪز بڻائڻ هو. شهيد ڀٽو جي سياسي زندگي مشڪلاتن ۽ عوامي خدمت سان ڀريل آهي. هن اهڙي وقت ۾ قيادت سنڀالي جڏهن ملڪ سخت بحران ۾ هو. 1971 جي سانحي کان پوءِ، پاڪستان کي هڪ نئين هدايت ڏيڻ جي ضرورت هئي، ۽ ڀٽو هن ذميواري کي چڱيءَ طرح پورو ڪيو. هن ملڪ کي متحد ڪيو، بين الاقوامي سطح تي پاڪستان جي وقار کي بحال ڪيو ۽ هڪ مضبوط سياسي ۽ آئيني بنياد فراهم ڪيو.
شهيد ڀٽو جي سڀ کان وڏي ڪاميابي 1973 جو آئين آهي. اڄ به، هي آئين رياست جي بنياد ۽ سڀني سياسي قوتن جي اتفاق راءِ جي علامت آهي. هن آئين نه رڳو پارلياماني نظام کي مضبوط ڪيو پر بنيادي حقن کي به يقيني بڻايو. اهو شهيد ڀٽو جي دور انديشي هئي جو هن سڀني پارٽين کي هڪ ميز تي گڏ ڪيو ۽ هڪ متفقه آئين جي منظوري حاصل ڪئي. شهيد ڀٽو پاڪستان کي ايٽمي طاقت بڻائڻ جو بنياد به رکي. هن واضح طور تي چيو هو ته اسان گاهه کائينداسين پر پنهنجي دفاع کي مضبوط ڪنداسين. سندس قيادت ۾ ايٽمي پروگرام شروع ڪيو ويو، جيڪو بعد ۾ پاڪستان جي دفاع جي هڪ ناقابل تسخير ديوار بڻجي وئي. اڄ، پاڪستان هڪ ايٽمي طاقت آهي ۽ شهيد ڀٽو جي دور انديشي ان ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. شهيد ڀٽو جون تعليم جي ميدان ۾ خدمتون پڻ قابل ذڪر آهن. هن ملڪ ۾ تعليمي ادارن جو هڪ نيٽ ورڪ وڇايو، يونيورسٽيون ۽ ڪاليج قائم ڪيا ۽ تعليم کي عام ماڻهو جي پهچ ۾ آڻڻ جي ڪوشش ڪئي. سندس مطابق، ترقي جو رستو تعليم مان گذري ٿو، ۽ صرف هڪ تعليم يافته قوم هڪ مضبوط رياست جي بنياد رکي سگهي ٿي. شهيد ڀٽو صنعتن جي قوميائيزيشن، زرعي سڌارن ۽ عوام دوست معاشي پاليسين ذريعي مزدورن جي حقن جو تحفظ ڪيو. سندس پاليسين جو مقصد هڪ اهڙو سماج قائم ڪرڻ هو جتي امير ۽ غريب جي وچ ۾ فرق گهٽجي وڃي ۽ هر شهري کي برابر موقعا هجن.
بهرحال، اها بدقسمتي آهي ته آمريت جي اونداهي دور ۾ هڪ عظيم اڳواڻ کي تڪراري ڪيس ۾ موت جي سزا ٻڌائي وئي. هي پاڪستان جي تاريخ جو هڪ ڪارو باب آهي جيڪو ڪڏهن به وساري نه ٿو سگهجي. شهيد ذوالفقار علي ڀٽو پنهنجي جان قربان ڪئي ۽ جمهوريت جو چراغ روشن ڪيو. سندس شهادت کيس امر بڻائي ڇڏيو ۽ هو هميشه ماڻهن جي دلين ۾ زنده رهندو. شهيد محترمه بينظير ڀٽو پنهنجي پيءُ جي مشن کي اڳتي وڌايو. هن آمريت خلاف سخت جدوجهد ڪئي ۽ جمهوريت جو جهنڊو بلند رکيو، جيتوڻيڪ کيس جلاوطني ۽ قيد جون سختيون برداشت ڪرڻيون پيون. هوءَ اسلامي دنيا جي پهرين عورت وزيراعظم بڻي ۽ پاڪستان کي هڪ روشن خيال، اعتدال پسند ۽ ترقي پسند ملڪ بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي. شهيد بينظير ڀٽو جي شهادت پڻ هڪ وڏو الميو هو جنهن تي سڄي قوم سوڳ ۾ هئي. تنهن هوندي به، هن کان پوءِ صدر آصف علي زرداري "پاڪستان کپي” جي نعري ذريعي قوم ۾ اميد پيدا ڪئي. هن مفاهمت جي سياست کي هٿي ڏني ۽ جمهوري نظام کي مضبوط ڪيو. سندس قيادت ۾، آئين جي بالادستي کي يقيني بڻايو ويو ۽ پارليامينٽ کي مضبوط ڪيو ويو.
اڄ، ملڪ جي قيادت، صدر آصف علي زرداري ۽ چيئرمين بلاول ڀٽو زرداري، شهيد ڀٽو جي نظريي ۽ ويزن کي اڳتي وڌائي رهيا آهن. هي نوجوان قيادت هڪ جديد، ترقي يافته ۽ برابري واري پاڪستان لاءِ جدوجهد ڪري رهي آهي. انهن جي سياست عوامي خدمت، جمهوريت ۽ انساني حقن جي ساڳئي جذبي کي ظاهر ڪري ٿي جيڪا شهيد ڀٽو جي سڃاڻپ هئي. بلاول ڀٽو زرداري پاڪستان ۽ دنيا ۾ هڪ مضبوط آواز طور اڀري آيو آهي. هو انتهاپسندي، عدم برداشت ۽ ناانصافي جي خلاف ڳالهائيندو آهي ۽ هڪ اهڙي سماج لاءِ ڪوشش ڪندو آهي جتي هر ڪنهن کي برابر حق حاصل هجن. شهيد ذوالفقار علي ڀٽو جي زندگي اسان کي سيکاري ٿي ته سچي سياست قدرن ۽ ماڻهن جي خدمت بابت آهي. هن ڪڏهن به دٻاءُ ۽ خوف جي اڳيان نه جهڪيو ۽ هميشه سچ ۽ انصاف لاءِ بيٺو رهيو. اڄ به، سندس جدوجهد، قرباني ۽ نظريو اسان لاءِ هڪ مشعل راهه آهن.
اسان کي اهو عهد ڪرڻ گهرجي ته اسين شهيد ڀٽو جي نظريي جو تحفظ ڪنداسين، جمهوريت جو دفاع ڪنداسين ۽ پاڪستان کي هڪ مضبوط، خوشحال ۽ ترقي يافته ملڪ بڻائڻ ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪنداسين. هي کيس سچو خراج تحسين آهي. اسان شهيد ذوالفقار علي ڀٽو، شهيد محترمه بينظير ڀٽو ۽ سڀني جمهوري اڳواڻن کي خراج تحسين پيش ڪريون ٿا جن هن ملڪ لاءِ پنهنجون جانيون قربان ڪيون. انهن جو مشن ڪڏهن به رائگان نه ويندو ۽ انهن جون قربانيون هميشه ياد رکيون وينديون.
پاڪستان کپي_جمھوريت زندھ آباد
