گذريل ڏينهن بلوچستان جي وڏي وزير سرفراز بگٽي پنهنجي بيان ۾ چيو ته دهشتگرد ڪيترا به حملا ڪن، هو پاڪستان جو جهنڊو نه ڇڏيندا، ڇو ته بلوچستان جا ماڻهو پاڪستان سان محبت ڪن ٿا.ڪوئيٽا ۾ نوابزادا سراج رئيساڻي جي ورسي تقريب کي خطاب ڪندي سرفراز بگٽي چيو ته ٽي ڏينهن اڳ لس ٻيلي ۾ پاڪ فوج جا 11 جوان شهيد ٿيا، هن سوال ڪيو ته ڇا اهڙا واقعا اسان جي روايت آهن؟ ڇا ڪير ان جي مذمت ڪري رهيو آهي يا ان خلاف ڌرڻو هڻي رهيو آهي؟ سندس چوڻ هو ته اها هڪ سازش آهي، جنهن کي سڀني کي گڏجي ناڪام بڻائڻو پوندو.وڏي وزير چيو ته ٻه مهينا اڳ سندس ننڍو ڀاءُ به حملي ۾ زخمي ٿيو هو، پر هو اڄ به دهشتگردن خلاف سرگرم آهي.هن چيو ته ايف سي، بلوچستان پوليس ۽ پاڪ فوج جا جوان دهشتگردي خلاف قربانيون ڏئي رهيا آهن. هڪ پاسي رياستي اهلڪار ۽ شهري شهيد ٿي رهيا آهن، جڏهن ته ٻئي طرف الزام به رياست تي هنيو وڃي ٿو جيڪا ناانصافي آهي.
اهو واقعي بلوچستان لاءِ هڪ سنگين خطرو هئڻ سان گڏ هڪ چئلينج به آهي ته اسان مسلسل دهشتگردي جي خطري کي منهن ڏئي رهيا آهيون. گذريل چئن ڏينهن ۾ بلوچستان ۾ مختلف دهشتگرد واقعن ۾ 42 نوجوان ۽ شهري شهيد ٿي چڪا آهن، جڏهن ته سيڪيورٽي ادارن عملي طور تي 4-5 دهشتگردن کي به ماريو آهي. جڏهن ته انهن دهشتگرديءَ جي واقعن ۾ زخمين ۽ يرغمالين جو انگ به ڪافي وڏي انگ ۾ ڏٺو ويو آهي. انهن واقعن ۾، بلوچستان ۽ خيبر پختونخوا دهشتگردن جو هڪ وڏو مرڪز بڻجي ويا آهن، جتي اهي اسان جي ڪيترن ئي اندروني سياسي ۽ انتظامي خامين جي بنياد تي دهشتگردي ڪري حڪومت جي رٽ کي چئلينج ڪن ٿا، دهشتگردي سان منهن ڏيڻ لاءِ اندروني ۽ علائقائي سطح تي مختلف سياسي، انتظامي ۽ سيڪيورٽي حڪمت عمليون ۽ مختلف قسم جا ادارا عملي طور تي ٺاهيا ويا آهن.ان مسئلي جو حل سياسي ۽ سيڪيورٽي انتظامي ماهرن جي سطح تي ڪرڻ جي ضرورت آهي ڇو ته اسان دهشتگردي جي خلاف جنگ ۾ اڳ به عملي طور ڪاميابي حاصل ڪئي آهي ۽ اڄ به اهي ئي چئلينجز سامهون آهن. ڪجهه مسئلا داخلي نوعيت جا هوندا آهن ۽ ڪجهه علائقائي نوعيت جا آهن جن سان سنجيدگي سان منهن ڏيڻ جي ضرورت آهي. پر جيڪڏهن اسان دهشتگرديءَ تي ضابطو نه آڻينداسين، ته پوءِ معاشي ترقي ۽ اقتصادي طرح، بشمول سياسي استحڪام، پيدا نه ٿي سگهندا.
ان ۾ ڪو شڪ ناهي ته ماضيءَ کان وٺي حال تائين، اسان اندروني، علائقائي ۽ عالمي سطح تي دهشتگردي جي خلاف جنگ ۾ ڳري قيمت ادا ڪئي آهي. ماضي جي ڪيترن ئي سياسي ۽ غير سياسي حڪومتن جي فيصلن جي ڪري، اسان کي دهشتگردي جي حوالي سان اندروني سطح تي ڪيترن ئي مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو آهي، پر هاڻي ماضيءَ کان حال ۽ پوءِ مستقبل ڏانهن اڳتي وڌڻ ضروري آهي. اسان اندروني سطح تي پاڪستان جي سيڪيورٽي مسئلن سان ڪيئن ڊيل ڪري سگهون ٿا؟ هيء جنگ رڳو سياسي طور تي نه ٿي وڙهي سگهجي. ڇوته هڪ طرف انتظامي معاملا آهن، ٻئي طرف سيڪيورٽي ۽ ٽئين طرف اسان کي سياسي حڪمتِ عملي جي ضرورت آهي. موجوده حڪمتِ عملين جو جائزو وٺي انهن کي نئين سر ترتيب ڏيڻو پوندو ته جيئن اسان اڳتي وڌي سگهون. ڇو ته رڳو طاقت جي بنياد تي هي جنگ نه ٿي کٽي سگهجي ۽ نه ئي سياسي حڪمتِ عملي جي بنياد تي ڪو نتيجو وٺي سگهجي ٿو. ان لاءِ طاقت ۽ سياسي حڪمتِ عملي جي وچ ۾ توازن رکندڙ پاليسي گهرجي. بلوچستان ۾ صوبائي حڪومت ۽ مقامي سطح جي سياسي جماعتن ۽ اتي جي قيادت جي وچ ۾ جيڪو خلا آهي اهو به مسئلا پيدا ڪرڻ جو سبب بڻجي رهي آهي.بلوچستان جي صوبائي حڪومت کي صوبائي سياسي قيادت ۽ جماعتن سان گڏجي حڪمتِ عملي اختيار ڪرڻ گهرجي. صوبائي سياسي جماعتن کي به حڪومت سان گڏ ويهڻ کان پاسو نه ڪرڻ گهرجي.
پي ٽي آءِ جي طرفان بلوچستان جي حالتن تي جاري ڪيل گڏيل اعلان ۾ به اهو چيو ويو آهي ته بلوچستان جو مسئلو سياسي، آئيني، قانوني يا انساني حقن جو مسئلو آهي ۽ ان جي حل لاءِ هڪ جامع "ٽروٿ اينڊ ريڪنسلي ايشن” گهرجي. هن ڪانفرنس ۾ سردار اختر مينگل، محمود خان اچڪزئي ۽ اڳوڻي وزيراعظم شاهد خاقان عباسي شامل هئا. ان ۾ ڪوبه شڪ نه آهي ته بلوچستان جا مسئلا محرومي جي سياست سان جڙيل آهن.انهن ۾ سياسي شناخت جو سوال، معاشي محرومي ۽ وسيلن جي ورڇ سميت، سيڪيورٽي ۽ انساني حقن جي ڀڃڪڙي شامل آهن. پر اهي سڀ معاملا ڳالهه ٻولهه سان حل ٿي سگهن ٿا۔ جيڪڏهن اهو فيصلو ڪيو وڃي ته اسان سمورا مسئلا طاقت جي بدران ڳالهه ٻولهه سان ئي حل ڪرڻ چاهيون ٿا ته سڀ ڌريون ان تي متفق ٿي وينديون. هونئن به طاقت جو استعمال ڪٿي به پائدار نه رهيو آهي. جن ماڻهن هٿيار کنيا آهن انهن جي خلاف سڀني سياسي قوتن کي گڏجي رياست سان گڏ بيهڻو پوندو.
هي مسئلو پاڪستان کي ڀارت ۽ افغانستان کان به درپيش آهي ۽ اهي ٻئي ملڪ پاڪستان جي اندروني سلامتي ۽ سيڪيورٽي کي خراب ڪري رهيا آهن. اهي ٻئي ملڪ پاڪستان جي خلاف پراڪسي وار ڪري رهيا آهن ۽ اهو هڪ وڏو خطرو آهي.هندستان ۽ افغانستان اسان لاءِ مشڪلاتون پيدا ڪري رهيا آهن.موجوده طالبان حڪومت ڪنهن به صورت ۾ دهشتگردن خلاف ڪا به ڪارروائي ڪرڻ لاءِ تيار نه آهي. پاڪستان ۽ افغانستان جي حوالي سان ترڪي، قطر، سعودي عرب ۽ چين ۾ ٿيندڙ پاڪستان افغانستان ڳالهين جو ڪو به نتيجو ناهي نڪري سگهيو ۽ ائين لڳي ٿو ته اسان افغانستان سان تعلقات جي بهتري ۾ اڃا پري آهيون. جيڪا اسان جي اندروني سلامتي لاءِ سٺي نشاني نه آهي. خود چين، روس، قطر، ترڪي، سعودي عرب ۽ ٻيا ملڪ پاڪستان افغانستان لاڳاپن ۾ موجود خال کي ڀرڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهن اهو اصولي طور تي پاڪستان افغانستان لاڳاپن جي بهتري لاءِ ڳالهين جو عمل رڪاوٽ جو شڪار آهي.ان کي هر صورت ۾ ٻيهر شروع ٿيڻ گهرجي ۽ ان ۾ چين سميت روس کي به ڪردار ادا ڪرڻو پوندو. هي سڀ ڪجهه ان ڪري به ضروري آهي ته پاڪستان ۾ دهشتگردي جو خاتمو افغانستان سان لاڳاپن جي بهتري سان گڏيل آهي. ان لاءِ پاڪستان کي سفارتي ڪاريگري تي پنهنجو مضبوط بنيادن تي ڌيان ڏيڻو پوندو ۽ اهو به ڪرڻو پوندو ته ڪيئن افغانستان سان پاڪستان کي کلئي طريقي سان قائل ڪري. پاڪستان کي شڪايت آهي ته افغانستان دهشتگردن جو مرڪز بڻجي چڪو آهي. افغان حڪومت دهشتگردن جي خلاف ڪنهن به قسم جي ڪارروائي ڪرڻ کان پاسو ڪري رهي آهي ۽ اهو يقين سان چئي سگهجي ٿو ته اها دهشتگردن جي حمايت نٿي ڪري پر جيڪا موجوده صورتحال سامهون اچي رهي آهي ان جي مطابق افغان حڪومت پنهنجي وعدي تي عمل نه ڪري رهي آهي. دهشتگرد افغانستان ۾ آزاد گهمي رهيا آهن ۽ پاڪستان لاءِ مسئلا پيدا ڪري رهيا آهن.
اهڙي طرح اسان اندروني سطح تي دهشتگردي کي منهن ڏيڻ لاءِ ميڪينزم ۽ ادارا ٺاهيا آهن. انهن جي سرگرمين کي وڌيڪ مؤثر بڻائڻو پوندو۔ خاص طور تي پاڪستان جي وڏين سياسي جماعتن کي بلوچستان جي مسئلي ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻو پوندو. ڇو ته دهشتگردي جا واقعا رياست جي لاءِ هڪ وڏو چيلنج آهن. اسانکي دهشتگرديء جي اندروني بحران مان نڪرڻ لاءِ ملڪ ۾ هڪ وڏي سياسي استحڪام جي ضرورت آهي. موجوده حالتن ۾ نئين حڪمتِ عملي جوڙڻي پوندي ۽ جن ضابطن يا جماعتن جي پاليسين تي اعتراض آهي انهن کي هرحال ۾ حل ڪري سگهجي ٿو. ڇو ته دهشتگردي جي هي جنگ پاڪستان جي خلاف آهي ۽ هن جنگ جو مقابلو اسان سڀني کي گڏجي ڪرڻو آهي.ان ۾ اسان سڀ جو متفق هجڻ گهرجي۔ جنگ جي خلاف بنا ڪنهن خوف خطري جي تيار ٿيڻو آهي. ان لاءِ سڀني جي گڏيل ذميواري آهي ۽ هڪ وڏي قومي سطح تي سوچ ۽ مشاورت جي ضرورت آهي ۽ خاص طور تي موجوده حالتن ۾ پارليامينٽ جو گڏيل اجلاس يا سڀني سياسي جماعتن جي گڏيل ڪانفرنس جي مدد سان گڏيل اعلان ۽ حڪمتِ عملي جوڙڻي پوندي جيڪا ملڪ ۽ قوم جي پائدار امن لاءِ لازمي آهي. اها حڪمت عملي ئي جنگ جي خاتمي لاءِ عملي طور حڪومت کي وڌيڪ مضبوط ڪري سگهي.
