ڪراچي (عائشہ صديقه) اڪثر مبصرين جي ڊي وينس جي نرمي ۽ مارڪو روبيو جي سختي کي آمريڪي پاليسي جو تضاد سمجهي رهيا آهن، پر حقيقت ۾ اهو ڪا ورهاست ناهي پر “گڊ ڪاپ، بيڊ ڪاپ” جي هڪ سوچي سمجهي حڪمت عملي آهي جتي باس هڪ ئي آهي پر ٽاسڪ ورهايا ويا آهن ته جيئن انهن خليجي ملڪن جي دانهن کي دٻايو وڃي جيڪي پاڻ کي ٽرمپ جي دور ۾ اڪيلو محسوس ڪري رهيا هئا ۽ سعودي عرب جهڙن اتحادي ملڪن کي اهو خوف ستائي رهيو هو ته آمريڪا انهن کي ايران جي رحم و ڪرم تي ڇڏي ڏنو آهي، تنهن ڪري هاڻي روبيو جي سختي خليجي ملڪن کي آسرو ڏيڻ لاءِ آهي جڏهن ته وينس جي لچڪ ايران کي مخصوص حدن ۾ رکڻ جو هڪ اوزار آهي۔ پابنديون ختم ٿيڻ جي صورت ۾ ايران کي ملندڙ 300 ارب ڊالر کان وڌيڪ رقم خليجي رياستن لاءِ اصل خوف ان جي انساني ۽ ذهني صلاحيت آهي ڇاڪاڻ ته جيڪڏهن ايران کي اهي وسيلا ملي وڃن ته اهو ٻيهر 1979 واري طاقتور حيثيت ۾ اچي سگهي ٿو ۽ عرب ملڪن لاءِ هڪ خوشحال ۽ باصلاحيت ايران هڪ وجودي خطرو آهي جيڪو علائقي جو نقشو بدلائڻ جي صلاحيت رکي ٿو، ۽ اهو ئي سبب آهي جو ايران سان لاڳاپن جي بحالي جو رستو انتهائي ڏکيو ۽ “اپ هل” نظر اچي ٿو۔ آمريڪي انخلا جو تاثر سراسر خام خيالي آهي ڇاڪاڻ ته آمريڪا هاڻي پاور سينٽر ٺاهڻ بدران ٽاسڪ يا “ٺيڪيداري” جو نئون نظام متعارف ڪرايو آهي جنهن جي وڏي علامت انڊو پيسفڪ ڪمانڊ جو ٻيهر پيسفڪ ڪمانڊ ۾ تبديل ٿيڻ آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته آمريڪا هاڻي چين سان سڌي ٽڪراءُ بدران صرف مقابلو چاهي ٿو، ۽ هن نئين نظام ۾ پاڪستان جي حيثيت ڪنهن اسٽرٽيجڪ پارٽنر جي ناهي پر هڪ اهڙي ٺيڪيدار جي آهي جنهن کي ايران سان معاملن ۾ ثالثي ۽ مخصوص حد تائين سهولت ڪاري جو ڪم ڏنو ويندو ڇاڪاڻ ته هاڻي آمريڪا مستقل اڊن يا ڊگهي مدي واري شراڪتداري بدران ضرورت تحت مصر يا پاڪستان جهڙن ملڪن کي عارضي ٺيڪا ڏئي پنهنجو ڪم ڪڍندو۔ برطانوي ايلچي رچرڊ لنڊسي جو پاڪستان لاءِ ٽي ٽي پي خلاف حقِ دفاع جي حمايت ڪرڻ بظاهر هڪ سفارتي ڪاميابي لڳي ٿي پر ان جي پٺيان هڪ خوفناڪ معاشي حقيقت لڪل آهي ته اولهه فوجي ڪارروائين جي حمايت ته ڪندو پر ان جي نتيجي ۾ ٿيندڙ معاشي نقصان جو هڪ پيسو به ادا نه ڪندو، جنهن سبب اڄ سرحدون بند ٿيڻ ڪري سوين پاڪستاني ٽرڪ ڊرائيور ڦاٿل آهن ۽ سرحد پار واپار بند آهي ڇاڪاڻ ته مغربي طاقتن وٽ انهن غريبن کي ڏيڻ لاءِ کاڌي جا داڻا به ناهن، تنهن ڪري پاڪستان کي فوجي ڪاميابي ته ملي سگهي ٿي پر ان جي معاشي قيمت ان کي اڪيلو ئي ڀرڻي پوندي۔ پاڪستان جي موجوده اندروني صورتحال عسڪريت پسندي يا هارڊ اسٽيٽ جي آهي ڇاڪاڻ ته هي نظام هاڻي هائبرڊ ناهي رهيو جتي طاقت ورهائجي ٿي، پر هاڻي هتي قبلو هڪ ئي آهي ۽ سموري طاقت هڪ هنڌ مرڪوز ٿي چڪي آهي، جنهن جي وڏي علامت وزيراعظم جي اها تازي وڊيو قرار ڏئي سگهجي ٿي جنهن ۾ هو فيلڊ مارشل جو هٿ پڪڙي ڇڏڻ ئي نٿا ڏين ۽ اهو منظر سياسي طبقي جي مڪمل هٿيار ڦٽا ڪرڻ جي عڪاسي ڪري ٿو جتي سول سوسائٽي کي مڪمل طور تي خاموش ڪيو ويو آهي ۽ آزاد ڄمون ڪشمير کان بلوچستان تائين هر مسئلي جو حل صرف ڊنڊي ۾ ڳوليو پيو وڃي ۽ اهو هارڊ اسٽيٽ مائنڊ سيٽ هاڻي مستقل بڻجي چڪو آهي، جنهن کان پوءِ هاڻي اهو بنيادي سوال اٿي ٿو ته ڇا هڪ هارڊ اسٽيٽ جنهن پنهنجي سموري توجهه طاقت جي استعمال تي مرڪوز ڪري ڇڏي آهي، پاڪستان جي سنگين معاشي بحران جو حل ڪڍي سگهندي ڇاڪاڻ ته عالمي سطح تي سفارتي ٺيڪا وٺڻ يا ڪنهن وڏي طاقت جي عارضي ضرورت بڻجڻ شايد ڪجهه وقت لاءِ سهارو ڏئي سگهي ٿو پر ڊگهي مدي واري پاليسي سازي کان سواءِ اهو رستو ڀت سان وڃي ٽڪرائندو، تنهن ڪري اصل سوال اهو آهي ته ڇا رڳو ڊنڊي جي زور تي ڪنهن ملڪ کي معاشي طور مستحڪم ڪري سگهجي ٿو يا اسان صرف هڪ عارضي خاموشي کي استحڪام سمجهڻ جي غلطي ڪري رهيا آهيون۔
