سنڌ ۾ هن وقت ايڇ آءِ وي جي پکڙجڻ ۾ تيزي ڏسڻ ۾ اچي رهي آهي. صحت کاتي جي رپورٽ موجب رڳو ٽن مهينن دوران 894 ڪيسن جي تصديق ٿي آهي، جن مان 329 ٻارڙا متاثر ٿيا آهن. انهن ٻارڙن ۾ 188 ڇوڪرا ۽ 141 ڇوڪريون شامل آهن. مهينن جي حساب سان جنوري ۾ 294، فيبروري ۾ 324 ۽ مارچ ۾ 276 ڪيس سامهون آيا آهن. اهو پڻ ٻڌايو ويو آهي ته روزانو سراسري طور 3 کان 4 ٻار هن بيماري جو شڪار ٿي رهيا آهن، جيڪا انتهائي ڳڻتي جوڳي صورتحال آهي.
ايڇ آءِ وي جا اهم سبب آلودہ رت جي منتقلي، استعمال ٿيل سرنجن جو ٻيهر استعمال، غير محفوظ طبي طريقا، غير محفوظ جنسي تعلق، ماءُ کان ٻار ڏانهن منتقلي ۽ عطائي ڊاڪٽرن جون غلطيون آهن. خاص طور تي غير صاف سرنجن ۽ طبي اوزارن جو استعمال هن بيماري جي تيزي سان ڦهلجڻ جو وڏو سبب بڻجي رهيو آهي، جنهن جي نشاندهي طبي ماهرن پڻ ڪئي آهي.هن بيماري کان بچاءُ لاءِ ضروري آهي ته هميشه صاف ۽ نيون سرنجون استعمال ڪيون وڃن، رت جي منتقلي کان اڳ مڪمل چڪاس ڪئي وڃي، صرف مستند ڊاڪٽرن کان علاج ڪرايو وڃي ۽ طبي اوزارن کي جراثيم کان پاڪ رکيو وڃي. ان سان گڏ عوام ۾ شعور پيدا ڪرڻ تمام اهم آهي ته جيئن ماڻهو احتياط اختيار ڪري سگهن.ايڇ آءِ وي جي شروعاتي مرحلي ۾ خاص علامتون ظاهر نٿيون ٿين، پر وقت سان گڏ بخار، ڪمزوري، وزن گهٽجڻ، بار بار بيمار ٿيڻ ۽ رات جو گهڻو پسينو اچڻ جهڙيون علامتون ظاهر ٿين ٿيون. جڏهن مدافعتي نظام تمام گهڻو ڪمزور ٿي وڃي ٿو ته ماڻهو ٻين خطرناڪ بيمارين جو شڪار ٿي وڃي ٿو.هي وائرس متاثر رت، استعمال ٿيل سرنج يا سوئي، غير محفوظ جنسي تعلق، ماءُ کان ٻار ۽ غير صاف طبي اوزارن ذريعي ڦهلجي ٿو. سنڌ ۾ وڌندڙ ڪيسن مان به ظاهر ٿئي ٿو ته خاص طور تي غير محفوظ انجيڪشن ۽ رت جي منتقلي وڏا سبب آهن.ايڇ آءِ وي جي ڦهلاءُ کي روڪڻ لاءِ ماڻهن جي باقاعده چڪاس، اسپتالن ۾ صفائي جا سخت اصول، عطائي ڊاڪٽرن خلاف ڪارروائي، هر مريض لاءِ الڳ اوزارن جو استعمال ۽ عوام ۾ آگاهي مهم هلائڻ ضروري آهي. متاثر ماڻهن کي مناسب علاج مهيا ڪرڻ سان به هن بيماري جي ڦهلاءُ کي گهٽائي سگهجي ٿو.
حڪومت جو ڪردار هن صورتحال ۾ انتهائي اهم آهي. حڪومت کي گهرجي ته هنگامي بنيادن تي سڄي صوبي ۾ اسڪريننگ مهم هلائي، سرڪاري اسپتالن ۾ مفت ۽ معياري علاج فراهم ڪري ۽ غير قانوني طبي عمل ڪندڙن خلاف سخت ڪارروائي ڪري. ان سان گڏ محفوظ رت جي فراهمي کي يقيني بڻائڻ، اسپتالن ۾ انفڪشن ڪنٽرول نظام کي مضبوط ڪرڻ، طبي عملي کي تربيت ڏيڻ ۽ اسڪولن ۽ ميڊيا ذريعي شعور پيدا ڪرڻ ضروري آهي. جيڪڏهن فوري قدم نه کنيا ويا ته ايڇ آءِ وي جي وڌندڙ شرح مستقبل ۾ هڪ وڏي صحت جي بحران ۾ تبديل ٿي سگهي ٿي۔
