پاڪستان جي سياسي منظر نامي تي ڪيترن ئي سالن کان جمهوري سياسي پارٽين جي حڪمراني رھي آھي. جمهوريت ۽ پاڪستان جي بهتري لاءِ پنهنجي گڏيل وابستگي جي باوجود، اهي پارٽيون اڪثر پاڻ کي هڪ ٻئي سان ٽڪراءَ ۾ رکنديون پئي آيون آهن. اهو لاڙو هاڻوڪي دور ۾ خاص طور تي واضح ٿي رهيو آهي، وڏيون سياسي پارٽيون ملڪ کي درپيش اهم مسئلن کي حل ڪرڻ تي ڌيان ڏيڻ بدران سياسي رساڪشي ۾ مصروف آھن.
هن تڪراري سياست ۾ ليڊر اڪثر ڪري پنهنجن پارٽين يا ملڪ جي مفادن تي پنهنجي مفادن کي اوليت ڏيندا آهن.
عوام تي هن تڪرار جو اثر شايد سڀ کان اهم آهي. مسلسل سياسي عدم استحڪام ۽ غير يقيني صورتحال عوام ۾ عدم تحفظ ۽ بي اعتمادي جو احساس پيدا ڪري ڇڏيو آهي. ان سان سماجي هم آهنگي ۾ ٽڪراءُ ۽ فرقيواراڻي ڇڪتاڻ ۾ اضافو ٿيو آهي، جنهن ۾ مذهبي ۽ نسلي اقليتون اڪثر تشدد ۽ جبر جو نشانو بڻجن ٿيون. سياسي تڪرار پڻ جمهوري ادارن تي عوام جي اعتماد ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيو آهي.
ڪاروبار ۽ معيشت تي هن تڪرار جو اثر پڻ اهم آهي. سياسي عدم استحڪام سيڙپڪاري ۽ ڪاروبار لاءِ تباھي وارو ماحول پيدا ڪيو آهي، ان جي ڪري معاشي ترقي ۽ روزگار جي پيداوار ۾ گهٽتائي آئي آهي، ڪيترن ئي نوجوانن کي روزگار جا موقعا محفوظ ڪرڻ ۾ ڏکيائي محسوس ٿي رهي آهي. سياسي تڪرار پڻ ڪرپشن ۽ بدعنواني ۾ اضافي جو سبب بڻيو آهي.
درآمدات ۽ برآمدات تي ان تڪرار جو اثر پڻ اهم رهيو آهي. سياسي عدم استحڪام جي ڪري پرڏيهي سيڙپڪاري ۽ واپار ۾ گهٽتائي آئي آهي، ڪيترن ئي ملڪن معاشي خطرن ۽ غير يقيني صورتحال جي ڪري پاڪستان سان ڪاروبار ڪرڻ کان پاسو ڪيو آهي. ان جي ڪري برآمدات ۾ گهٽتائي ۽ درآمدات ۾ اضافو ٿيو آهي، جنهن سان پاڪستان وڌ کان وڌ پرڏيهي امداد تي انحصار ڪندو پيو وڃي. سياسي تڪرار پڻ بنيادي ڍانچي جي ترقي ۽ سار سنڀال ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيو آهي.
سياسي عدم استحڪام معاشي ترقي ۽ ترقي ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيو آهي، ڪيترن ئي اهم شعبن جهڙوڪ زراعت، صنعت، ۽ خدمتن کي برقرار رکڻ لاء جدوجهد ڪرڻي پئجي رهي آهي. سياسي تڪرار پڻ افراط زر ۾ اضافو ۽ صارفين جي اعتماد ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيو آهي، ڪيترن ئي سرمائيدار طبقي غير يقيني صورتحال جي ڪري خرچ ڪرڻ بجاءِ پنهنجا پئسا بچائڻ جو انتخاب ڪيو آهي. سياسي تڪرار پڻ سماجي ڀلائي جي پروگرامن ۽ خدمتن ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيو آهي، ڪيترن ئي ماڻهن کي بنيادي گهرجن جهڙوڪ صحت، تعليم، ۽ رهائش تائين رسائي ڏکيو پئجي رهيو آهي.
ان صورتحال کي منهن ڏيڻ لاءِ جمهوري پارٽين جي هڪ ٻئي سان ڪم ڪرڻ ۽ ڪم ڪرڻ جي انداز ۾ بنيادي تبديلي جي ضرورت آهي. اها تبديلي لازمي طور تي ڳالهين، سمجهوتي ۽ تعاون جي عزم تي ٻڌل هجي. جمهوري سياسي پارٽين کي اهو سمجهڻ گهرجي ته اهي سڀ هڪ وڏي برادري جو حصو آهن ۽ انهن جي عملن ۽ فيصلن جا نتيجا وسيع سماج لاءِ آهن. انهن کي اهو به سمجهڻ گهرجي ته انهن جي ذميواري آهي ته ملڪ کي درپيش اهم مسئلن جهڙوڪ غربت، عدم مساوات ۽ ڪرپشن کي ختم ڪرڻ لاءِ پنھنجو ڪردار ادا ڪن، بجاءِ ذاتي فائدن لاءِ سياسي ويڙهه ۾ مشغول ٿيڻ جي.
ان تبديليءَ کي حاصل ڪرڻ لاءِ هڪ نئين سياسي ڪلچر جي ضرورت آهي جيڪا شفافيت، احتساب ۽ سٺي حڪمراني تي زور ڏئي. هي ثقافت قانون جي حڪمراني، انساني حقن جي تحفظ، ۽ سماجي انصاف جي واڌاري جي عزم تي ٻڌل هجڻ گهرجي. اهو پڻ لازمي طور تي جمهوري ادارن جهڙوڪ عدليه، ميڊيا ۽ سول سوسائٽي جي اهميت کي تسليم ڪرڻ تي ٻڌل هجڻ گهرجي، سياسي پارٽين کي احتساب ۾ رکڻ ۽ يقيني بڻائڻ ته اهي وسيع برادري جي بهترين مفادن ۾ ڪم ڪن.
هن نئين سياسي ڪلچر کي هٿي وٺرائڻ لاءِ نئين نسل جي اڳواڻن جي ضرورت آهي، جيڪي جمهوريت، سماجي ڀلائي ۽ معاشي ترقيءَ جي اصولن تي پابند هجن. انهن اڳواڻن کي پنهنجي ذاتي عزائم ۽ سياسي موقعي پرستي جي بجاءِ وسيع برادريءَ جي مفادن کي اڳيان رکڻ لاءِ تيار رهڻ گهرجي. انهن کي ملڪ کي درپيش اهم مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ ٻين جمهوري پارٽين سان ڳالهه ٻولهه، سمجهوتي ۽ تعاون ۾ پڻ شامل ٿيڻ گهرجي.
پاڪستان ۾ جمهوري پارٽين جي وچ ۾ تڪرار سماج جي مختلف حصن، ڪاروبار، درآمد، برآمدات ۽ معيشت تي اهم اثر ڇڏيو آهي. هن تڪرار ماڻهن ۾ عدم تحفظ ۽ بي اعتمادي جو احساس پيدا ڪيو آهي، معاشي ترقي ۽ ترقي ۾ زوال جو سبب بڻيو آهي، ۽ بدعنواني ۽ بدانتظامي ۾ اضافو ٿيو آهي. ان صورتحال کي منهن ڏيڻ لاءِ جمهوري پارٽين جي هڪ ٻئي سان ڪم ڪرڻ ۽ ڪم ڪرڻ جي طريقي ۾ بنيادي تبديلي جي ضرورت آهي. هي تبديلي لازمي طور تي ڳالهين، سمجهوتي، ۽ تعاون جي عزم تي ٻڌل هجڻ گهرجي، ۽ هڪ نئين سياسي ڪلچر جي رهنمائي ڪرڻ گهرجي جيڪا شفافيت، احتساب، ۽ سٺي حڪمراني تي زور ڏئي ٿي. اهو صرف وسيع برادري جي بهترين مفادن ۾ گڏجي ڪم ڪرڻ سان آهي ته جمهوري پارٽيون پاڪستان کي درپيش اهم مسئلن کي حل ڪرڻ ۽ ان جي سڀني ماڻهن جي روشن مستقبل کي يقيني بڻائڻ جي اميد ڪري سگهن ٿيون.
پاڪستان جي سياسي منظر نامي تي ڪيترن ئي سالن کان جمهوري سياسي پارٽين جي حڪمراني رھي آھي. جمهوريت ۽ پاڪستان جي بهتري لاءِ پنهنجي گڏيل وابستگي جي باوجود، اهي پارٽيون اڪثر پاڻ کي هڪ ٻئي سان ٽڪراءَ ۾ رکنديون پئي آيون آهن. اهو لاڙو هاڻوڪي دور ۾ خاص طور تي واضح ٿي رهيو آهي، وڏيون سياسي پارٽيون ملڪ کي درپيش اهم مسئلن کي حل ڪرڻ تي ڌيان ڏيڻ بدران سياسي رساڪشي ۾ مصروف آھن.
