صاف سٿرو شهر رڳو خوبصورتي جي علامت نه، پر صحتمند ماحول، بهتر شهري زندگي ۽ اثرائتي مڪاني نظام جي بنيادي ضرورت به آهي. وڌندڙ آبادي، شهرن جي پکڙجڻ ۽ روزانو پيدا ٿيندڙ ڪچري ۾ اضافي سبب ٺوس فضلي جو مناسب انتظام اڄ شهري انتظاميا لاءِ اهم ذميواري بڻجي چڪو آهي.
سنڌ ۾ ان ضرورت کي نظر ۾ رکندي سنڌ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ بورڊ وسيلي مختلف شهري علائقن ۾ ڪچرو گڏ ڪرڻ، منتقل ڪرڻ ۽ مناسب نموني ٺڪاڻي لڳائڻ واري نظام کي منظم ڪرڻ لاءِ ڪوششون جاري آهن. بورڊ جي سرڪاري تعارف موجب ان جو بنيادي مقصد ٺوس فضلي جي انتظام واري نظام کي جديد بنيادن تي استوار ڪرڻ ۽ شهرين کي بهتر صفائي جون سهولتون فراهم ڪرڻ آهي.
سنڌ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ بورڊ جي مئنيجنگ ڊائريڪٽر فواد غفار سومرو جي مقرري کانپوءِ لاڳاپيل اختيارين طرفان صفائي واري نظام کي وڌيڪ اثرائتو بڻائڻ، ميداني سرگرمين جي نگراني بهتر ڪرڻ ۽ ڪچري جي بروقت منتقلي تي خاص ڌيان ڏنو پيو وڃي. تازين صفائي سرگرمين ۽ خاص آپريشنن جي بنياد تي اهو نظر اچي ٿو ته بورڊ طرفان ميداني آپريشنز کي فعال رکڻ ۽ مختلف علائقن ۾ صفائي جي صورتحال بهتر بڻائڻ لاءِ قدم کنيا پيا وڃن. تنهن هوندي به مجموعي ڪارڪردگي ۾ بهتري جو حتمي اندازو لڳائڻ لاءِ ڊگهي مدي وارا ۽ هڪ ٻئي سان ڀيٽ لائق انگ اکر پڻ اهم هوندا.
لاڳاپيل اختيارين موجب فواد غفار سومرو جي هدايتن تحت صفائي کي رڳو عارضي مهم تائين محدود رکڻ بدران روزاني معمول جو حصو بڻائڻ، گنجان آبادين، شاهراهن، بازارن ۽ عوامي هنڌن تي خاص ڌيان ڏيڻ سان گڏ ميداني عملي جي نگراني کي به اهميت ڏني پئي وڃي.
سنڌ جي مختلف شهرن ۾ بورڊ جو ڪردارسنڌ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ بورڊ جو دائرو رڳو ڪراچي تائين محدود نه آهي، پر سنڌ جي مختلف شهري مرڪزن ۾ پڻ ٺوس فضلي جي انتظام واري اداري نظام کي وڌايو ويو آهي.
دستياب سرڪاري ڄاڻ موجب بورڊ جي نظام تحت صفائي جون خدمتون سرانجام ڏيڻ لاءِ خانگي شعبي جي شموليت پڻ موجود آهي. مختلف علائقن ۾ ڪچرو گڏ ڪرڻ ۽ منتقل ڪرڻ لاءِ خانگي ڪمپنين سان انتظامي ۽ عملي نوعيت جا بندوبست ڪيا وڃن ٿا. ان حوالي سان اهو چوڻ وڌيڪ مناسب ٿيندو ته جتي بورڊ جون خدمتون فعال آهن، اتي صفائي جي نظام کي وڌيڪ منظم ۽ مربوط بڻائڻ جون ڪوششون جاري آهن، جڏهن ته انهن ڪوششن جا عملي نتيجا هر شهر ۽ علائقي ۾ ميداني ڪارڪردگي ۽ مقامي حالتن موجب مختلف ٿي سگهن ٿا.
حيدرآباد ۾ سنڌ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ بورڊ جي صفائي وارن انتظامن کي چئن زونن ۾ ورهايو ويو آهي، جن ۾ لطيف آباد، قاسم آباد، سٽي حيدرآباد ۽ ڪوٽڙي زون شامل آهن. دستياب مقامي ڄاڻ موجب انهن زونن ۾ روزاني بنياد تي صفائي جو عمل جاري رهي ٿو، جڏهن ته ضرورت موجب مختلف علائقن ۾ خاص صفائي آپريشن پڻ ڪيا وڃن ٿا.حيدرآباد ۾ انهن سرگرمين جي ميداني سطح تي نگراني ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر حيدرآباد سيد اڪبر علي شاهه معصومي جي سربراهي ۾ ڪئي پئي وڃي. سندس نگراني هيٺ مختلف علائقن ۾ صفائي جي صورتحال جو جائزو وٺڻ، ڪچرو کڻڻ واري عمل کي وڌيڪ بهتر بڻائڻ ۽ ضرورت پوڻ تي اضافي صفائي آپريشن ڪرڻ تي ڌيان ڏنو پيو وڃي.
خاص صفائي مهم
سيپٽمبر 2026ع دوران حيدرآباد جي مختلف علائقن ۾ خاص صفائي آپريشنن جون سرگرميون سامهون آيون آهن. نيو وحدت ڪالوني، يونين ڪائونسل 127، حسين آباد يونين ڪائونسل 128، لطيف آباد، سٽي حيدرآباد ۽ ٽائون نيرون ڪوٽ جي يونين ڪائونسل 16 ۾ صفائي سرگرمين جو ذڪر ڪيو ويو آهي. انهن ڪاررواين دوران گهٽين، روڊن، ڪچري جي ڍيرن ۽ ٻين هنڌن تان گڏ ٿيل ڪچرو کڻڻ سان گڏ وڏن ڪچري جي ڍيرن کي هٽائڻ لاءِ ڳري مشينري پڻ استعمال ڪرڻ جي ڄاڻ ملي آهي.
اهي سرگرميون ان ڳالهه ڏانهن اشارو ڪن ٿيون ته روزاني صفائي سان گڏ انهن هنڌن تي به ڌيان ڏنو پيو وڃي، جتي اضافي صفائي جي ضرورت محسوس ٿئي ٿي.
صفائي جي نظام ۾ ڪچرو کڻندڙ گاڏين جو ڪردار بنيادي اهميت رکي ٿو. گهٽين، بازارن ۽ رهائشي علائقن مان ڪچرو کڻڻ کانپوءِ ان کي بروقت مقرر هنڌ تائين منتقل ڪرڻ ضروري آهي، ٻي صورت ۾ ڪچرو ٻيهر شهري علائقن ۾ گڏ ٿيڻ جو خدشو رهندو آهي. سنڌ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ بورڊ جي دستياب سرڪاري رڪارڊ ۾ گاڏين جي نگراني، ميداني آپريشنز ۽ ڪچري جي منتقلي واري نظام کي بهتر بڻائڻ لاءِ قدمن جو ذڪر موجود آهي.تنهن هوندي به مختلف گاڏين جو صحيح انگ، انهن جي روزاني ڪارڪردگي يا ڪنهن مخصوص علائقي مان روزانو کڻجندڙ ڪچري جي مقدار بابت تازن سرڪاري انگن اکرن کانسواءِ حتمي دعويٰ ڪرڻ مناسب نه ٿيندو.
صفائي جي نظام ۾ ٽيڪنالاجي جو استعمال پڻ اهميت اختيار ڪري رهيو آهي. گاڏين جي نگراني، ميداني سرگرمين جو رڪارڊ، صفائي وارن هنڌن جي نشاندهي ۽ شهري شڪايتن جي ازالي لاءِ برقي ذريعن جو استعمال انتظامي نگراني کي بهتر بڻائڻ ۾ مددگار ثابت ٿي سگهي ٿو.سنڌ سالڊ ويسٽ مئنيجمينٽ بورڊ طرفان شهرين لاءِ شڪايتن ۽ رابطي جو نظام پڻ موجود آهي. ان نظام جو اثرائتو استعمال شهرين کي صفائي سان لاڳاپيل مسئلا لاڳاپيل اداري تائين پهچائڻ جو هڪ ذريعو فراهم ڪري ٿو.
وڏي وزير ۽ مڪاني ادارن واري وزير جون هدايتون
حيدرآباد ۾ جاري صفائي سرگرمين کي سنڌ حڪومت طرفان شهري سهولتن کي بهتر بڻائڻ لاءِ کنيل قدمن جي پسمنظر ۾ پڻ ڏٺو پيو وڃي.وڏي وزير سيد مراد علي شاهه ۽ مڪاني ادارن واري وزير سيد ناصر حسين شاهه جي هدايتن تحت شهري علائقن ۾ صفائي، ڪچري جي بروقت منتقلي ۽ عوام کي بهتر مڪاني سهولتون فراهم ڪرڻ تي ڌيان ڏنو پيو وڃي. لاڳاپيل اختيارين موجب ميداني سطح تي صفائي واري نظام جي نگراني ۽ شهري علائقن ۾ صفائي جو معيار بهتر بڻائڻ انهن قدمن جو اهم حصو آهي.
