اسلام آباد(طلعت حسين)پاڪستان پيپلز پارٽي وارا هڪ جملو بار بار چوندا آهن”هڪ زرداري، سڀني تي ڀاري“ آصف علي زرداري، جيڪو هن وقت پاڪستان جو ٻيهر صدر بڻيو آهي، هاڻي اهو رڳو نعرو نه رهيو آهي، پر آصف علي زرداري ثابت ڪري ڇڏيو آهي ته سندس قيادت هيٺ پاڪستان پيپلز پارٽي پنهنجي عددي  حيثيت کان گهڻو وڌيڪ سياسي اثر ۽ حصو حاصل ڪيو آهي.هاڻوڪي صورتحال جو هڪ مثال آزاد ڄمون ۽ ڪشمير مان ڏجي ٿو. حڪومت جوائنٽ ايڪشن ڪميٽي کي ڪالعدم قرار ڏئي ڇڏيو آهي. ان جي خلاف اڳ ۾ 175 ايف آءِ آرون داخل ڪيون ويون هيون، جيڪي بعد ۾ معطل ڪيون ويون، پر هاڻي وري بحال ڪيون ويون آهن. حڪومت اهو به اعلان ڪيو آهي ته هوءَ ان تنظيم جي مٿين قيادت سان ڳالهين لاءِ تيار نه آهي.پر بلاول ڀٽو زرداري، آصف علي زرداري جي قيادت هيٺ، اصرار ڪري رهيو آهي ته حڪومت کي ان ڪالعدم قرار ڏنل تنظيم سان به ڳالهين جو رستو اختيار ڪرڻ گهرجي. هن آزاد ڪشمير جي وزيراعظم کي به اهو ئي مشورو ڏنو آهي. پيپلز پارٽي زور ڏئي رهي آهي ته جن ماڻهن تي دهشتگردي جا ڪيس داخل آهن، جن تي سيڪيورٽي اهلڪارن ۽ عام ڪشميرين جي رت وهائڻ جا الزام آهن، تن سان به ڳالهين جو دروازو بند نه ٿيڻ گهرجي.هاڻي حڪومت پاڻ به پريشان آهي ته صدر زرداري کي ناراض ڪرڻ کانسواءِ ان معاملي کي ڪيئن سنڀالجي، ڇو ته پيپلز پارٽي حڪومت جي ڪابينا جو حصو نه هجڻ باوجود به حڪومت تي پنهنجو اثر قائم رکيو آهي.هتي هڪ ٻي دلچسپ ڳالهه به سامهون اچي ٿي. 2024ع جي چونڊن ۾، سنڌ کان سواءِ پيپلز پارٽي جي ڪارڪردگي گهڻي نمايان نه رهي. پنجاب ۾ ته تقريبن ان جو صفايو ٿي ويو. پر ان جي باوجود، اڄ وفاقي سطح تي پيپلز پارٽي جو اثر ڏسو،صدر پاڪستان پيپلز پارٽي جو آهي،سينيٽ ۾ اهم عهدن تي ان جي نمائندگي آهي؛قومي اسيمبلي ۾ اهم ڪردار موجود آهي،سنڌ،بلوچستان ۽آزاد ڪشمير ۾ حڪومتون ان جون آهن،گلگت بلتستان ۾ حڪومت ٺاهڻ جي پوزيشن ۾ آهي،ڪي پي ۽ پنجاب ۾ گورنر به ان جا آهن،ڪراچي جو ميئر به پيپلز پارٽي جو آهي.هي سڀ ڪجهه سياسي حڪمت عملي جو نتيجو آهي. پيپلز پارٽي پنهنجي محدود عددي طاقت هوندي به سياسي طور تمام وڏو ڪردار ادا ڪري رهي آهي.ڪيترن تجزيه نگارن موجب، جيڪڏهن پاڪستان تحريڪ انصاف پنهنجي سياسي حڪمت عملي بهتر نموني اختيار ڪري ها، ته شايد پيپلز پارٽي لاءِ اهڙي سياسي جاءِ پيدا نه ٿئي ها.پي ٽي آءِ، جوائنٽ ايڪشن ڪميٽي وانگر، اهڙي صورتحال تائين پهچي وئي آهي جتي ان جي سياست بحران جو شڪار نظر اچي ٿي. جيڪڏهن اها سنجيده سياسي رستو اختيار ڪري ها، حڪومت سان ڳالهين جو دروازو کليل رکي ها ۽ ادارن سان ٽڪراءَ بدران سياسي جدوجهد جاري رکي ها، ته شايد اڄ حالتون مختلف هجن ها.في الحال اسٽيبلشمينٽ حڪومت کي صلاح ڏئي رهي آهي ته پيپلز پارٽي سان لاڳاپا برقرار رکيا وڃن. پر جيڪڏهن پيپلز پارٽي پنهنجا سياسي ڪارڊ وڌيڪ جارحاڻي انداز ۾ استعمال ڪرڻ شروع ڪري ٿي، ته بند ڪمرن ۾ هلندڙ اختلاف ڪنهن به وقت عوامي ٽڪراءَ ۾ تبديل ٿي سگهن ٿا. جيئن چوڻي آهي، پيپلز پارٽي جڏهن خيمي ۾ داخل ٿيندي آهي ته پهرين ٿوري جاءِ وٺندي آهي، پر موقعو ملڻ شرط سڄو اُٺ خيمي اندر ويهاري ڇڏيندي آهي، ۽ پوءِ خيمي جو اصل مالڪ پاڻ لاءِ جاءِ ڳوليندو رهجي ويندو آهي.هن وقت وفاقي حڪومت جي حالت به ڪجهه اهڙي ئي نظر اچي رهي آهي.

پ پ جي ڪامياب حڪمت عملي،صوبن جي حقن جو تحفظ به ڪري ورتو

اسلام آباد(سجاد انور) هي بجيٽ آخر ايترو تڪراري ڇو بڻجي وئي آهي؟ گذريل ستن اٺن ڏينهن پيپلز پارٽي ۽ مسلم ليگ (ن) وچ ۾ ملاقاتون ٿي رهيون آهن. هاڻي اها ڳالهه سامهون آئي آهي ته اسٽيبلشمينٽ، مسلم ليگ (ن) ۽ پيپلز پارٽي جي وچ ۾ ڪجهه اهڙا معاملا آهن، جن بابت عوام کي ڪجهه به نٿو ٻڌايو وڃي، پر  انهن تي مڪمل اتفاق به نه ٿي رهيو آهي.اسحاق ڊار جي صدر زرداري سان ملاقات جي بنيادي سببن مان هڪ اهو آهي ته اسٽيبلشمينٽ طرفان ڪجهه مطالبا ڪيا ويا هئا. انهن مان ٻه اهم ڳالهيون سياسي جماعتن قبول ڪري ورتيون آهن، جن ۾ پيپلز پارٽي به شامل آهي.اڄ پنجاب حڪومت به چيو آهي ته هو وفاق کي لڳ ڀڳ 550 ارب رپيا ڏيڻ لاءِ تيار آهي. مجموعي طور صوبن کان لڳ ڀڳ 1700 ارب رپين جي مدد جي ڳالهه هلي رهي آهي.ٻيو اهم معاملو اهو آهي ته صوبا قومي دفاع جي خرچن ۾ به حصو وٺندا. في الحال اها مدد عبوري بنيادن تي هوندي، پر مستقبل ۾ شايد ان کي قانوني شڪل ڏني وڃي. ان لاءِ بل آندو وڃي يا ٻي قانونسازي ڪئي وڃي، اهو اڃا واضح ناهي.اسٽيبلشمينٽ جو موقف آهي ته قومي سلامتي جا سمورا خرچ رڳو وفاق نه کڻي. علائقائي حالتن سبب دفاعي ضرورتون وڌي ويون آهن، تنهن ڪري صوبن کي به حصو وٺڻ گهرجي.ڪافي عرصي کان ٻڌو پئي ويو ته پيپلز پارٽي کان سنڌ يا ڪراچي کسي ويندي، وزارتون ختم ٿينديون يا صدارت به هٿان نڪري ويندي. پر عملي طور ڪجهه به نه ٿيو.پيپلز پارٽي تمام هوشياري سان ڳالهين ذريعي پنهنجو سياسي وزن ثابت ڪيو. حڪومت کي بجيٽ منظور ڪرائڻ لاءِ بار بار بلاول ڀٽو سان رابطو ڪرڻو پيو.اهو تاثر ته پيپلز پارٽي کانسواءِ به بجيٽ منظور ٿي ويندو ۽ پي ٽي آءِ جا ماڻهو ٽوڙي اڪثريت حاصل ڪئي ويندي، پيپلز پارٽي غلط ثابت ڪري ڇڏيو. هنن هر مرحلي تي ٻڌايو ته حڪومت کي سندن ضرورت آهي.ايم ڪيو ايم بار بار چئي رهي هئي ته شهرن کي مناسب فنڊ ڏنا وڃن، قانونسازي ڪئي وڃي، گورنر کي مڪمل اختيار ڏنا وڃن. پر انهن جون گهڻيون ڳالهيون ٻڌيون ئي نه ويون.ڪجهه تجزيه نگار چون ٿا ته ايندڙ آزاد ڪشمير جي چونڊن ۾ به پيپلز پارٽي کي فائدو ملي سگهي ٿو.بلاول ڀٽو ماڻهن جي ملڪيت، آئيني حيثيت ۽ حقن بابت مهم هلائي، جيڪا ماڻهن کي متاثر ڪري وئي.پي ٽي آءِ سان ناانصافيون ٿيون، سندن چونڊ نشان به ختم ڪيو ويو، پر جيڪڏهن پارٽي سياسي لچڪ جو مظاهرو ڪري ها ۽ ادارن سان سڌي ٽڪراءَ کان پاسو ڪري ها ته شايد اڄ حالتون مختلف هجن ها.2022ع ۾ عدم اعتماد کانپوءِ پي ٽي آءِ وٽ پنجاب، خيبرپختونخوا، آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان جون حڪومتون هيون. جيڪڏهن هو سياسي حڪمت عملي اختيار ڪن ها ته شايد ايترو نقصان نه ٿئي ها.