اسلام آباد(م ڊ) ڪوئيٽا جي اڳوڻي ڪور ڪمانڊر جنرل (ر) عامر رياض موجب بلوچستان رڳو هڪ صوبو ناهي پر پاڪستان لاءِ هڪ فيصلائتو اسٽرٽيجڪ امتحان آهي، ڇاڪاڻ ته ايراضي جي لحاظ کان ملڪ جو سڀ کان وڏو صوبو هجڻ سان گڏ جيڪو پاڪستان جي ڪل ايراضي جو تقريباً ٽيتاليهه سيڪڙو بڻجي ٿو، ان جي آبادي رڳو هڪ ڪروڙ ويهه کان ٻاويهه لک جي لڳ ڀڳ آهي، جيڪڏهن هن آبادي مان اوڻيهه کان پنجٽيهن يا چاليهن سالن جي نوجوانن جو اندازو لڳايو وڃي ته اهو تعداد تقريباً چاليهه کان پنجاهه لک بڻجي ٿو، جنهن کي ڪنهن به رياست خاص طور پاڪستان جهڙي رياست لاءِ روزگار مهيا ڪرڻ يا هاڪاري سرگرمين ۾ شامل ڪرڻ ڪو ناممڪن هدف ناهي، پر وفاق کان وٺي صوبائي حڪومت، مڪاني حڪومتون، سياسي عنصر ۽ وڏا ڪاروباري ۽ صنعتي ڪنسورشيمز گڏيل ذميواريءَ تحت پنهنجو ڪردار ادا ڪن؛ هن جو چوڻ آهي ته هي پهريون ۽ بنيادي نڪتو آهي، جڏهن ته ٻيو انتهائي اهم پهلو اهو آهي ته بلوچستان اهو واحد صوبو آهي جتي مڪاني حڪومتون تدريجي طور وڌيڪ اثرائتيون بڻجنديون پيون وڃن، ضلعي رابطي ڪميٽيون قائم ٿي چڪيون آهن، فنڊن جي فراهمي ٿي رهي آهي ۽ مڪاني نمائندن سان گڏ وڏي پيماني تي ترقياتي پروگرام شروع ٿي چڪا آهن، جيڪي ان ڳالهه جو ثبوت آهن ته رياستي نظام اتي پاڙون کوڙي رهيو آهي؛ جنرل عامر رياض ان تاثر کي به سختي سان رد ڪن ٿا ته رڪوڊڪ جهڙن وڏن منصوبن ذريعي بلوچستان جي وسيلن تي قبضو ڪيو پيو وڃي، سندن مطابق هي رڳو هڪ منظم پروپيگنڊا آهي، ڇاڪاڻ ته رڪوڊڪ منصوبي ۾ بلوچستان حڪومت جو پنجويهه سيڪڙو حصو آهي، ان جا نمائندا بورڊ ۾ شامل آهن ۽ آپريشنز ۽ مينيجمينٽ تي به انهن جو اثر ۽ اختيار موجود آهي، جنهن جي نتيجي ۾ نه رڳو وڏي پيماني تي آمدني پيدا ٿيندي پر مقامي سطح تي روزگار، ٽيڪنيڪل مهارتون ۽ معاشي سرگرميون به فروغ ماڻينديون، اهو ئي سبب آهي جو رياست دشمن عنصر ۽ ٻاهريون قوتون نٿيون چاهين ته اهي منصوبا مڪمل ٿين، تنهن ڪري تشدد ۽ خوف جو مرڪز گهڻو ڪري چاغي ۽ ان جي آس پاس وارن علائقن کي بڻايو پيو وڃي ته جيئن سيڙپڪاري جو ماحول خراب ٿئي ۽ ترقي روڪي وڃي؛ انهيءَ تناظر ۾ گوادر ۽ ساحلي پٽيءَ تي مزدورن ۽ عام ماڻهن کي نشانو بڻائڻ به هڪ سوچيل سمجهيل حڪمت عملي آهي، جنهن جو مقصد اهو آهي ته گوادر پورٽ ۽ ٻيا وڏا ترقياتي منصوبا فعال نه ٿي سگهن، جڏهن ته جنرل عامر رياض واضح ڪن ٿا ته بلوچ عوام کي هي ڳالهه سمجهڻي پوندي ته جيڪي عنصر کين ورغلائي رهيا آهن يا کين هٿيار ڏئي رهيا آهن، اهي حقيقت ۾ سندن استحصال ڪري رهيا آهن، ڇاڪاڻ ته دنيا جا مثال، ڀلي عراق هجي، شام هجي يا ليبيا، اهو ثابت ڪن ٿا ته ٻاهريان هينڊلرز رڳو ماڻهن کي استعمال ڪن ٿا ۽ پوءِ کين بي يار و مددگار ڇڏي ڏين ٿا؛ هو ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته آئين جي دائري ۾ رهندي پنهنجن حقن، سياسي مطالبن ۽ شڪايتن کي پيش ڪندڙن سان ڳالهائڻ رڳو رياست جي ذميواري ناهي بلڪه ان رخ ۾ ڪوششون ٿي به رهيون آهن ۽ اڳتي به ٿينديون، پر هٿيار کڻڻ ۽ رياست خلاف حملا ڪرڻ ڪنهن به صورت ۾ قابلِ قبول ناهن، ڇاڪاڻ ته رياست جي اندر طاقت جي استعمال جو اختيار صرف رياست وٽ هوندو آهي، ۽ پاڪستان هڪ آئيني، سياسي ۽ جمهوري نظام رکندڙ رياست آهي، جيڪا پرامن سياسي جدوجهد کي ڀليڪار ڪرڻ جي صلاحيت به رکي ٿي ۽ حوصلو به، پر پهرين شرط اها ئي آهي ته جدوجهد جو رستو سياسي هجي، تشدد جو نه، ڇاڪاڻ ته بندوق ذريعي نه حق ملن ٿا ۽ نه ئي ڪو ديرپا حل نڪري ٿو۔
