هيءَ هڪ اهڙي سياستدان جي ڪهاڻي آهي، جنهن جي گهر مان ٽن شهيدن جا جنازا نڪتا ۽ پاڻ به ڪيترن ئي قاتلاڻن حملن جو نشانو بڻيو. پنهنجي سڳي پٽ، ڀاءُ ۽ ڀائيٽي جي شهادت کان پوءِ به، جيتوڻيڪ سندس همت ڪجهه جهڪي، پر هو اڄ به پاڪستاني سياست ۾ بهادري، ثابت قدمي ۽ حوصلي جي علامت بڻيل آهي. حاجي غلام احمد بلور پنهنجي سوانح عمري جو نالو "مان ڇو نه ٽٽس؟” رکيو آهي، پر هي ڪتاب رڳو هڪ شخص جي زندگيءَ جي ڪهاڻي نه، پر پاڪستان ۾ جمهوريت ۽ آئين جي جدوجهد جي تاريخ پڻ آهي، جنهن تي بار بار وار ڪيا ويا. اڄ جمهوريت به زخمي ۽ ڪمزور ٿي چڪي آهي، پر اڃا به سهارن سان آهستي آهستي اڳتي وڌڻ جي ڪوشش ڪري رهي آهي.
حاجي غلام احمد بلور گذريل اڌ صديءَ جي اهم سياسي واقعن جا اکين ڏٺا شاهد رهيا آهن. هن خان عبدالغفار خان، ولي خان، مير غوث بخش بزنجو، خير بخش مري ۽ ٻين اهم سياسي اڳواڻن سان گڏ جيل جون سختيون سٺيون. سندس سيني ۾ ڪيترائي سياسي راز دفن آهن، جن مان ڪجهه هن ڪتاب ذريعي سامهون آيا آهن. ڊاڪٽر محمد سهيل خان ٻن سالن تائين سندن يادگيريون رڪارڊ ڪندو رهيو. لڳ ڀڳ 36 ڪلاڪن جي رڪارڊنگ کان پوءِ هن ڪتاب جو مسودو تيار ڪيو ويو. ڪتاب پڙهندي بار بار اهو احساس ٿئي ٿو ته اسان جي سياستدانن ۽ رياستي ادارن ماضيءَ جي غلطين مان ڪو به سبق نه سکيو آهي. اڄ به اهي ساڳيون غلطيون قومي مفاد جي نالي تي ورجائي رهيا آهن. کين اها سمجهه نٿي اچي ته سياسي انتقام ۽ طاقت جو استعمال وڌيڪ انتقام کي جنم ڏئي ٿو ۽ حالتون وڌيڪ خراب ٿي وڃن ٿيون.
حاجي غلام احمد بلور جا والد، بلور دين، پشاور جا مشهور واپاري هئا. مشهور ڀارتي فلمي اداڪار شاهه رخ خان جا والد تاج محمد خان ۽ سندن ڀاءُ غلام محمد گاما، بلور دين جا ويجها دوست هئا. اهي ٻئي ڀائر انڊين نيشنل ڪانگريس ۽ خان عبدالغفار خان جي خدائي خدمتگار تحريڪ سان لاڳاپيل هئا. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ ڪشميري مهاجر خان عبدالقيوم خان صوبي سرحد (هاڻوڪي خيبر پختونخواهه) جو وڏو وزير بڻيو. مسلم ليگ ۾ شامل ٿيڻ کان اڳ هو ڪانگريس ۾ هو ۽ هن "Gold and Guns” نالي ڪتاب ۾ مسلم ليگ ۽ قائداعظم محمد علي جناح تي تنقيد به ڪئي هئي. 1946ع ۾ سياسي حالتون بدلجندي ڏسي هو مسلم ليگ ۾ شامل ٿيو ۽ پوءِ صوبي جو وڏو وزير بڻجي ويو. اقتدار ۾ اچڻ کان پوءِ هن پنهنجي ئي ڪتاب تي پابندي لڳائي ۽ خان عبدالغفار خان جي ساٿين خلاف ڪارروايون شروع ڪيون. پشاور ۾ قلم 144 لاڳو ڪيو ويو. 1948ع ۾ بابڙا واقعي دوران، قلم 144 جي ڀڃڪڙي ڪندڙن تي پوليس فائرنگ ڪئي، جنهن ۾ ڪيترائي ماڻهو مارجي ويا. خدائي خدمتگارن جون گرفتاريون شروع ٿي ويون. تاج محمد خان کي گرفتار ڪرڻ لاءِ بار بار ڇاپا هنيا ويا، جنهن سبب هو پنهنجي خاندان سميت پشاور ڇڏي دهلي هليو ويو. ڀارت وڃڻ کان پوءِ به سندس حاجي بلور سان رابطو برقرار رهيو، ۽ هڪ ڀيري هو پنهنجي خاندان سميت پشاور ۾ حاجي بلور جي گهر به آيو. حاجي بلور لکي ٿو ته شاهه رخ خان جا والد تاج محمد خان، خان عبدالقيوم خان جي ظلمن کان تنگ ٿي پاڪستان ڇڏڻ تي مجبور ٿيا.
بلور خاندان شروعاتي دور ۾ سياست کان پري رهيو. 1964ع ۾ جڏهن فوجي آمر جنرل ايوب خان صدارتي چونڊون ڪرايون ته مخالف ڌر محترمه فاطمه جناح کي اميدوار بڻايو. نوجوان حاجي بلور فاطمه جناح جي جلسن ۾ ماڻهن کي پاڻي پياريندو هو. پشاور جي جناح پارڪ ۾ ولي خان جي تقرير کان متاثر ٿي هن سياست ۾ اچڻ جو فيصلو ڪيو ۽ 1969ع ۾ نيشنل عوامي پارٽي (نيپ) ۾ شامل ٿي ويو.
1970ع جي چونڊن ۾ نيپ کي 15، خان عبدالقيوم خان جي مسلم ليگ کي 12، جمعيت علماءِ اسلام کي 4 ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي کي 3 سيٽون مليون. خان عبدالقيوم، جي يو آءِ سان گڏ حڪومت ٺاهڻ چاهي پيو، پر وزارت خزاني تي اختلاف ٿي پيو. ان موقعي تي نيپ، جي يو آءِ کي وڏي وزارت جي آڇ ڪئي، جنهن تي مولانا مفتي محمود وڏو وزير بڻيو. بلوچستان ۾ به نيپ، جي يو آءِ جي سهڪار سان عطاءُ الله مينگل کي وڏو وزير بڻايو.
ذوالفقار علي ڀٽي، نيپ جو مقابلو ڪرڻ لاءِ خان عبدالقيوم خان کي وفاقي گهرو وزير ۽ سندس ڀاءُ عبدالحميد خان کي آزاد ڪشمير جو وزيراعظم بڻايو. حاجي بلور لکي ٿو ته سخت اختلافن باوجود اسان پيپلز پارٽي سان گڏجي 1973ع جو آئين تيار ڪيو، پر خان عبدالقيوم جهڙا ماڻهو انتقام جي باهه ۾ سڙندا رهيا. اسان جي صوبائي حڪومتن اردو کي سرڪاري ٻولي بڻائڻ جا فيصلا ڪيا، پر اسان کي ملڪ دشمن قرار ڏئي حڪومتون ختم ڪيون ويون. راولپنڊي جي لياقت باغ ۾ گڏيل مخالف ڌر جي جلسي تي فائرنگ ٿي. حاجي بلور موجب، "اسين پنهنجن ڪارڪنن جا لاش کڻي پشاور موٽياسين، پر پاڪستان خلاف هڪ لفظ به نه چيو.” ان واقعي کان پوءِ پيپلز پارٽي جي وزير حيات محمد خان شيرپائو کي پشاور يونيورسٽي ۾ بم ڌماڪي ۾ قتل ڪيو ويو. ڀٽو حڪومت ان قتل جي الزام ۾ حاجي بلور، سندس ٻن ڀائرن ۽ نيپ جي ٻين اڳواڻن کي گرفتار ڪيو ۽ سپريم ڪورٽ ذريعي نيپ تي پابندي لڳائي وئي.
نيپ جي اڳوڻي اڳواڻ جمعه خان صوفي پنهنجي ڪتاب "فريبِ ناتمام” ۾ شيرپائو جي قتل جو ذميوار انور ۽ امجد نالي ٻن ماڻهن کي قرار ڏنو، جيڪي ڌماڪي کان پوءِ ڪابل فرار ٿي ويا هئا. اي اين پي ان دعويٰ کي رد ڪندي ان ڪتاب کي ڪوڙ جو مجموعو قرار ڏئي ٿي، پر اها حقيقت آهي ته شيرپائو جي قتل جو سڀ کان وڏو نقصان نيپ کي ٿيو، جنهن تي پابندي لڳي وئي.
1975ع ۾ حاجي غلام احمد بلور پهريون ڀيرو سينيٽر چونڊيو ويو. کيس پنج اضافي ووٽن جي ضرورت هئي، جڏهن ته سندس پنهنجي ڪجهه ساٿي به ساڻس نه هئا. هو مولانا مفتي محمود وٽ ويو، جنهن بنا ڪنهن لالچ جي پنهنجي جماعت جا ٻه ووٽ کيس ڏياري سينيٽر بڻايو. حاجي بلور لکي ٿو ته جي يو آءِ جي انهن ٻنهي سينيٽرن مون کان چانهه جو هڪ ڪوپ به نه گهريو، جڏهن ته اڄ اهڙي ڳالهه جو تصور به نٿو ڪري سگهجي.
جنرل ضياءَ الحق جي مارشل لا کان پوءِ نيپ جي گرفتار قيادت آزاد ٿي وئي. پوءِ جنرل ضياءَ، جنرل فضل حق ذريعي ولي خان کي وزيراعظم ٿيڻ جي آڇ ڪئي. ولي خان شرط رکي ته جيڪڏهن جنرل ضياءَ وردي لاهي ڇهن مهينن اندر چونڊون ڪرائڻ جو اعلان ڪري ته هو وزيراعظم ٿيڻ لاءِ تيار آهي. جنرل ضياءَ اها شرط قبول نه ڪئي ۽ پوءِ اسلامي قوتن ۽ آمريڪا جي سهڪار سان يارهن سال اقتدار تي قابض رهيو.حاجي غلام احمد بلور جو خيال آهي ته جيڪڏهن ذوالفقار علي ڀٽي نيپ جون صوبائي حڪومتون نه ڊاهيون ها ته نه هو پاڻ ڦاسي تي چڙهي ها ۽ نه ئي ملڪ ۾ بار بار آئين ٽوڙيو وڃي ها. سندس چوڻ آهي ته ڀٽو صاحب جيڪڏهن ٻن صوبن ۾ نيپ جي حڪومت کي برداشت ڪري ها ته هو ويهه سال پنجاب، سنڌ ۽ وفاق ۾ آساني سان حڪومت ڪري سگهي ها.
