سنڌ جي سياسي، سماجي ۽ صحافتي تاريخ ۾ ڪي شخصيتون اهڙيون هونديون آهن، جيڪي پنهنجي ذات کان مٿي ٿي هڪ فڪر، هڪ نظريي ۽ هڪ مقصد جي سڃاڻپ بڻجي وينديون آهن. ڊاڪٽر خير محمد جوڻو به اهڙي ئي هڪ باوقار ۽ متحرڪ شخصيت هو، جنهن پنهنجي سڄي زندگي عوام دوست سوچ، ترقي پسند سياست، سماجي خدمت ۽ صحافت سان وابسته رهي گذاري. سندس وڇوڙو رڳو هڪ فرد جي وڇوڙي جو نالو نه، پر هڪ اهڙي دور جي پڄاڻي هئي، جنهن ۾ نظرياتي سياست، اصولي صحافت ۽ عوام سان بي لوث وابستگيءَ کي وڏي اهميت حاصل هئي.
ڊاڪٽر خير محمد جوڻو 22 آگسٽ 2017ع تي روزاني عوامي آواز جي آفيس ۾ دل جو دورو پوڻ سبب 63 ورهين جي ڄمار ۾ لاڏاڻو ڪري ويو. سندس اوچتو وڇوڙي جي خبر سنڌ جي صحافتي، سياسي ۽ سماجي حلقن لاءِ هڪ وڏو صدمو هئي. هو پنهنجي آخري گهڙي تائين عوامي آواز ميڊيا گروپ سان جڙيل رهيو ۽ انتظامي معاملن جي نگراني ۾ اهم ڪردار ادا ڪندو رهيو.
ڊاڪٽر خير محمد جوڻو جو سياسي سفر سنڌ جي کاٻي ڌر جي ان دور سان جڙيل هو، جڏهن ترقي پسند سياست رڳو اقتدار جي حصول جو ذريعو نه، پر سماجي تبديلي، برابري، پورهيتن جي حقن ۽ مظلوم طبقن جي آواز بڻجڻ جو نالو هئي. هو ڪامريڊ ڄام ساقي، شهيد نظير عباسي، احمد خان جمالي ۽ ڊاڪٽر جبار خٽڪ سان گڏ سنڌ نيشنل اسٽوڊنٽس فيڊريشن جي پليٽ فارم تي سرگرم رهيو. ان دور جي سياسي جدوجهد سندس فڪر ۽ شخصيت تي گهرا اثر ڇڏيا.
ڊاڪٽر خير محمد جوڻو پيشي جي لحاظ کان ڊاڪٽر هو. ايم بي بي ايس جي تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ هن ڊگهي عرصي تائين ليبيا ۾ پنهنجي پيشوراڻي ذميواريون نڀايون. پر پرديس ۾ روزگار حاصل ڪرڻ باوجود سندس دل پنهنجي ڌرتي، پنهنجي ماڻهن ۽ پنهنجي سماج سان ڳنڍيل رهي. وطن واپسيءَ کان پوءِ هن پنهنجي پراڻي سياسي ساٿي ڊاڪٽر جبار خٽڪ سان گڏجي روزاني عوامي آواز جي سفر ۾ عملي طور حصو ورتو. اها رفاقت اڳتي هلي هڪ ڊگهي صحافتي ۽ فڪري ساٿ ۾ تبديل ٿي وئي.
روزاني عوامي آواز سان ڊاڪٽر خير محمد جوڻو جو تعلق محض ملازمت يا اداري جي ذميواريءَ تائين محدود نه هو. هو اخبار جي فڪري مزاج، پاليسي ۽ روزمرهه جي معاملن سان گهري دلچسپي رکندو هو. لڳ ڀڳ ٻن ڏهاڪن تائين اخبار جي نگراني ڪندي هن اداري جي استحڪام ۽ تسلسل ۾ پنهنجو حصو وڌو. سندس لاءِ صحافت رڳو خبر پهچائڻ جو ذريعو نه، پر سماج جي ڪمزور ۽ نظرانداز ٿيل طبقن جي آواز کي اڳيان آڻڻ جو وسيلو هئي.
سندس شخصيت جو هڪ اهم پاسو سندس آبادگار هجڻ پڻ هو. پنهنجي اباڻي علائقي ۽ ٻهراڙيءَ جي زندگيءَ سان سندس گهرو ناتو قائم رهيو. هو پنهنجي علائقي جي ماڻهن جي مسئلن کان واقف هو ۽ انهن جي ڏکن، تڪليفن ۽ ضرورتن کي ويجهڙائيءَ سان محسوس ڪندو هو. سماجي سرگرمين ۽ غريب ماڻهن جي مدد ڪرڻ سبب هو پنهنجي ضلعي ۾ عزت ۽ احترام جي نظر سان ڏٺو ويندو هو.
ڊاڪٽر خير محمد جوڻو جي زندگيءَ جو اهو پاسو به خاص اهميت رکي ٿو ته هن مختلف شعبن ۾ پنهنجي ذميوارين کي هڪ ٻئي کان الڳ نه سمجهيو. طب سان وابستگي، ترقي پسند سياست سان ناتو، آبادگاري، سماجي خدمت ۽ صحافت اهي سڀ سندس شخصيت جا الڳ الڳ رنگ هئا، پر انهن سڀني جي مرڪز ۾ انسان دوستي ۽ عوام سان وفاداري موجود هئي.
اڄ جڏهن اسان سندس ورسيءَ جي موقعي تي کيس ياد ڪريون ٿا ته سوال رڳو اهو ناهي ته ڊاڪٽر خير محمد جوڻو اسان کان ڪڏهن جدا ٿيو؛ اصل سوال اهو آهي ته سندس فڪر، اصول ۽ عوام دوست سوچ کي اسان ڪيترو اڳتي وڌايو آهي؟ نظرياتي سياست جي ڪمزور ٿيندڙ روايتن، صحافت تي وڌندڙ دٻاءَ ۽ سماجي اڻبرابريءَ جي هن دور ۾ اهڙين شخصيتن جي زندگي اسان لاءِ هڪ فڪري سبق بڻجي سامهون اچي ٿي.ڊاڪٽر خير محمد جوڻو پنهنجي عمل سان اهو ثابت ڪيو ته صحافت، سياست ۽ سماجي خدمت جيڪڏهن اخلاص سان ڪئي وڃي ته اهي رستا انسان کي ذاتي شهرت کان اڳتي وٺي وڃي عوام جي دلين ۾ جاءِ ڏين ٿا. سندس زندگيءَ جو اصل ورثو به سندس عهدا يا ذميواريون نه، پر سندس فڪر، اصول پسندي، ساٿين سان وفاداري ۽ عام ماڻهن سان محبت آهي.
22 آگسٽ 2017ع تي ڊاڪٽر خير محمد جوڻو جسماني طور اسان کان جدا ٿيو، پر سندس ساٿ، جدوجهد ۽ ساروڻيون اڄ به روزاني عوامي آواز جي سفر، سندس سياسي ساٿين ۽ انهن ماڻهن جي دلين ۾ زنده آهن، جن لاءِ هن پنهنجي زندگيءَ جو وڏو حصو وقف ڪيو. سندس ورسيءَ تي کيس ڀيٽا ڏيڻ جو بهترين طريقو اهو ئي آهي ته عوام دوست صحافت، اصولي موقف، سماجي انصاف ۽ انسان دوست فڪر جي ان روايت کي زنده رکيو وڃي، جنهن سان هو سڄي ڄمار لاڳاپيل رهيو. ڊاڪٽر خير محمد جوڻو جو نالو سنڌ جي ترقي پسند جدوجهد ۽ عوام دوست صحافت جي تاريخ ۾ هڪ اهڙي شخصيت طور ياد رهندو، جنهن زندگيءَ جي مختلف شعبن کي عوام جي خدمت جي هڪ ئي مقصد سان ڳنڍي ڇڏيو. سندس وڇوڙو هڪ وڏو نقصان هو، پر سندس فڪر ۽ ڪردار ايندڙ نسلن لاءِ اڄ به هڪ روشن حوالو آهن.
