ڪتاب ”تحقيق جي ڀري“ هڪ جائزو

سجاد حسين خاصخيلي

دنيا جي سڌريل ملڪن ۾ قديم آثارن کي هڪ خاص اهميت حاصل آهي  ۽ آثار قديمه جي موضوع تي ڪيترائي ڪتاب لکيل آهن۔ سنڌي ٻولي ۾ پڻ هن موضوع تي ڪيترو ئي مواد ڇپيل آهي، جن۾ اڪثر تحريرون انگريز محققن جون آهن. سنڌ جي ڪاڇي واري علائقي ۾ موجود قديم آثارن جي باري ۾ سنڌ جي نوجوان محقق ۽ ليکڪ امين جويو جي ڪتاب "تحقيق جي ڀري” جي هن ڪتاب ۾ ڪاڇي ۾ موجود نو (٩) قديم ماڳن ۽ مڪانن جي باري ۾ تحقيقي مواد پيش ڪيو آهي، ڪتاب جو مهاڳ سنڌ جي معروف تاريخدان محقق ۽ مصنف، مترجم گل حسن ڪلمتي صاحب جن لکيو ، ۽ ڪتاب ۾ ڪاڇي جي تاريخدان، شاعر ۽ محقق محترم عزيز ڪنگراڻي مصنف ۽ هن ڪتاب بابت پنهنجا ويچار ونڊيا آهن.

هي ڪتاب قديم ماڳن بابت لکيل ڪتابن کان ڪجھه  منفرد آهي، هن ڪتاب ۾ شامل هر ماڳ جي باري ۾ ڪجھه  معلومات ڏيڻ کان پوءِ  مصنف ان ماڳ جو هنڌ ۽ ڏس پتو لکيو آهي، ان کان پوءِ  ان ماڳ بابت اڳ ۾ ٿيل تحقيق ۽ تاريخ جي ڪتابن مان حوالا پيش ڪيا آهن، هر ماڳ جي موجوده صوتحال کي بهترين انداز  ۾ لکيو آهي، ان ماڳ بابت علائقي جي ماڻهن جا ويچار به قلمبند ڪيا آهن، ۽ هر ماڳ جي باري ۾ پنهنجي ڪيل تحقيق لکڻ کان پوءِ  ان ماڳ کي محفوظ بڻاڻڻ لاءِ  ڪجھه  مفيد مشورا پڻ ڏنا آهن.

مصنف هنن ماڳن کان پنهنجي خرچ تي وڃي ڪري ، تحقيق ڪري انهن جي باري ۾ بهترين معلومات مهيا ڪئي آهي، هن تحقيق دوران مختلف جاين تي پيش ايندڙ ڪجھه  رڪاوٽن، ۽ تڪليفن جو به ذڪر ڪيو آهي. جن ماڳن جي باري ۾ ڪتاب ۾ مضمون ڏنل آهن اهي هي آهن،

1 .ڪلهوڙن جو تخت گاهه ڳاڙهي 1657 کان 1700 ،

  1. 2. 2170 ۾ ڪلهوڙن جو مغلن سان ٿيل جهونجهارڪوجهيڙو

3.راڄي ديري ۾ ٻه عدد چٽسالي ٿيل مقبرا، زبون حال قلعو ۽ وانر شاهه جو مقام

  1. 4. وير ناٿ جو مندر، ٻورڙي واري مسجد، سيد ٻڍل شاه جو مقبرو
  2. 5. پٽ سليمان ۾ ديهه آراڙي وارا قديم مقبرا،

6.ڳوٺ گولي فقير رودناڻي ڀرسان ٻه عدد چٽسالي ٿيل مقبرا ، زبون حال مسجد ۽ ٻڌڪو ٺلھه

7.جوهي تعلقي جو هڪ تاريخي "ماڳ شاهن جو مقام

8 . خانپور ۾ چٽسالي ٿيل مقبرا

  1. 9. بکر شهيد جو مقبرو، زبون ٿيل ٻارهن ٿنڀو ۽ٻٽو قبو.

قديم آثار جي موضوع تي هڪ بهترين تحقيق ٿيل آهي ، سنڌ جي تاريخ سان چاهه رکندڙ، تحقيق ڪندڙ ۽ ڪتاب پڙهڻ ۾ دلچسپي رکندڙ ۽ تاريخ پڙهندڙ شاگرد لاءِ  تمام سٺو ڪتاب آهي، هي ڪتاب پڙهو، ۽ سنڌ جي هن نوجوان محقق جو قدر ۽ حوصلا افزائي ڪيو. ڪتاب بابت پنهنجا ويچار ونڊيندي گل حسن ڪلمتي صاحب لکيو آهي ،ته  امين هن ڪم تي کيرون لهڻي.

 

You might also like
Leave A Reply

Your email address will not be published.