خيبر پختونخوا جي سياست ۾ گورنر راڄ جو معاملو بحث جو موضوع بڻجي ويو آهي. سياسي حلقن ۾ ان حوالي سان مختلف رايا سامهون اچي رهيا آهن، وفاقي سطح تي آئيني رستي جي ڳالهه ٿي رهي آهي، جڏهن ته صوبائي حڪومت طرفان به ان امڪان تي سخت ردعمل ڏنو پيو وڃي. پر موجوده صورتحال ۾ سڀ کان اهم حقيقت اها آهي ته خيبر پختونخوا ۾ اڃا تائين گورنر راڄ لاڳو ناهي ٿيو. معاملو هن وقت سياسي بحث، صلاح مشوري ۽ ممڪن آئيني قدم تائين محدود آهي.
پاڪستان جي سياست ۾ جڏهن به گورنر راڄ جو ذڪر ٿيندو آهي ته سياسي ماحول ۾ گرمي وڌي ويندي آهي. خيبر پختونخوا ۾ به صورتحال ڪجهه مختلف ناهي. هڪ طرف وفاقي حڪومت صوبي ۾ امن امان ۽ حڪمراني جي مسئلن جو ذڪر ڪري رهي آهي، ته ٻئي طرف صوبائي حڪومت ان کي سياسي دٻاءُ طور ڏسي رهي آهي. اهڙي صورتحال ۾ هڪ انتظامي ۽ آئيني معاملو تيزي سان سياسي تڪرار جي صورت اختيار ڪندو نظر اچي رهيو آهي
. تازن ڏينهن دوران وفاقي حڪومت جي ڪجهه اهم اڳواڻن طرفان گورنر راڄ لاءِ آئيني رستي جو ذڪر ڪيو ويو آهي. ٻئي طرف حڪومتي سطح تي اهڙا بيان به سامهون آيا آهن، جن مان ظاهر ٿئي ٿو ته گورنر راڄ بابت اڃا ڪو حتمي فيصلو ناهي ڪيو ويو. ان مان واضح ٿئي ٿو ته معاملو هن وقت صلاح مشوري ۽ سياسي غور هيٺ آهي. خيبر پختونخوا اڳ ئي امن امان جي حوالي سان سنگين مسئلن کي منهن ڏئي رهيو آهي. دهشتگردي جا واقعا، سرحدي علائقن جي صورتحال، معاشي ڏکيائيون ۽ سياسي ڇڪتاڻ صوبي جي مسئلن ۾ اضافو ڪري رهيا آهن. اهڙي ماحول ۾ وفاق ۽ صوبي وچ ۾ بهتر رابطو انتهائي ضروري آهي، ڇاڪاڻ ته امن امان رڳو ڪنهن هڪ حڪومت جي ذميواري نه، پر گڏيل ڪوششن جو تقاضو ڪري ٿو.
جيڪڏهن گورنر راڄ بابت آئيني شرطون پوريون ٿيڻ جي ڳالهه ڪئي وڃي ٿي ته پوءِ ان معاملي کي سياسي نعرن بدران آئين جي دائري ۾ ڏسڻ گهرجي. ملڪ جو آئين اهڙي صورتحال لاءِ مخصوص طريقيڪار فراهم ڪري ٿو، جڏهن ڪنهن صوبي ۾ آئيني مشينري جي ناڪامي جي دعويٰ ڪئي وڃي. تنهنڪري ڪنهن به فيصلي لاءِ آئيني گهرجون پوريون ڪرڻ بنيادي اهميت رکي ٿو. ٻئي طرف صوبائي حڪومت لاءِ به ضروري آهي ته وفاق سان اختلافن کي مستقل سياسي محاذ آرائي ۾ تبديل نه ڪري. اختلاف جمهوريت جو حصو آهن، پر وفاق ۽ صوبي وچ ۾ مسلسل ڇڪتاڻ جو سڌو اثر عام ماڻهن تي پوي ٿو. جڏهن سياسي تڪرار وڌندو آهي ته انتظامي معاملا متاثر ٿيندا آهن، ڪاروباري سرگرميون ڪمزور ٿينديون آهن ۽ عوام جا بنيادي مسئلا پوئتي رهجي ويندا آهن. هن وقت اصل سوال اهو ناهي ته گورنر راڄ لاڳو ٿي چڪو آهي يا نه، ڇو ته حقيقت واضح آهي ته اڃا تائين ائين ناهي ٿيو. اصل سوال اهو آهي ته ڇا سياسي قيادت موجوده اختلافن کي ڳالهين ذريعي حل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندي يا صورتحال کي وڌيڪ ڇڪتاڻ ڏانهن وڃڻ ڏنو ويندو؟ جيڪڏهن ڳالهين جا دروازا کليل رکيا وڃن ته ڪيترائي اهڙا معاملا حل ٿي سگهن ٿا، جيڪي سياسي بيان بازي سان وڌيڪ پيچيده بڻجي وڃن ٿا.
موجوده صورتحال ۾ خيبر پختونخوا جي سياست هڪ اهڙي موڙ تي بيٺل آهي، جتي ايندڙ ڏينهن جا سياسي فيصلا اهم ٿي سگهن ٿا. پر جيستائين باقاعده آئيني اعلان نٿو ٿئي، تيستائين گورنر راڄ کي لاڳو ٿيل حقيقت قرار ڏيڻ درست نه ٿيندو. في الحال اهو هڪ بحث هيٺ امڪان آهي، جنهن بابت سياسي ۽ حڪومتي سطح تي مختلف رايا سامهون اچي رهيا آهن. پاڪستان کي هن وقت سياسي استحڪام، معاشي بهتري ۽ امن امان جي ضرورت آهي. وفاق ۽ صوبو هڪ ٻئي جا مخالف بڻجڻ بدران آئيني حدن اندر رهي سهڪار ڪن ته عوام جا مسئلا حل ڪرڻ جا امڪان وڌي سگهن ٿا. خيبر پختونخوا جي موجوده حالتن ۾ به سڀ کان وڌيڪ ضرورت اهڙن فيصلن جي آهي، جيڪي سياسي گرمي گهٽائين ۽ حڪمراني جي نظام کي بهتر بڻائين. گورنر راڄ لڳندو يا نه، ان جو فيصلو آئيني طريقيڪار ۽ ايندڙ سياسي صورتحال ڪندي. هن وقت ايترو ضرور چئي سگهجي ٿو ته گورنر راڄ جي بحث خيبر پختونخوا جي سياست ۾ هڪ نئون سوال ضرور پيدا ڪيو آهي. هاڻي ذميواري سياسي قيادت تي آهي ته اها هن سوال کي وڌيڪ ڇڪتاڻ جو سبب بڻائي ٿي يا ڳالهين، آئين ۽ سياسي مفاهمت ذريعي حل طرف وٺي وڃي ٿي.
