اسلام آباد(ويب ڊيسڪ)باخبر ذريعن خانگي کي ٻڌايو آهي ته بااثر حلقا پاڪستان جي موجوده انتظامي ڍانچي جي نئين سر جوڙجڪ جي حق ۾ آهن، جنهن تحت وڌيڪ صوبا يا انتظامي يونٽ قائم ڪري سگهجن ٿا، جڏهن ته هن معاملي تي هيل تائين وفاقي ڪابينا ۾ باضابطه طور بحث نه ٿيو آهي.
ذريعن موجب، جيتوڻيڪ گذريل ڪجهه هفتن دوران نون وفاقي يونٽن جي قيام بابت بحث ۾ خاصي تيزي آئي آهي، پر هيل تائين ڪا به باضابطه تجويز ڪابينا آڏو غور يا منظوري لاءِ پيش نه ڪئي وئي آهي.
اها اڳڀرائي اهڙي وقت سامهون آئي آهي، جڏهن وفاقي حڪومت جي اهم وزيرن طرفان ملڪ جي انتظامي نظام ۾ بنيادي نوعيت جي نئين سر جوڙجڪ جا مطالبا وڌيڪ چٽائيءَ سان سامهون اچي رهيا آهن.
رٿابندي ۽ ترقي واري وزير احسن اقبال تازو ئي 12 کان 15 نوان صوبا ٺاهڻ جي تجويز ڏني آهي. سندس موقف آهي ته پاڪستان جا هاڻوڪا چارئي صوبا حد کان وڌيڪ مرڪزيت جو شڪار ٿي چڪا آهن ۽ لڳ ڀڳ 26 ڪروڙ آبادي واري ملڪ جون ضرورتون پوريون ڪرڻ لاءِ هاڻوڪو انتظامي ڍانچو هاڻي ڪافي ناهي رهيو.
احسن اقبال اهو به تجويز ڪيو آهي ته اصولي طور چارئي صوبا، هر هڪ کي ٽن ننڍن صوبن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. تنهن هوندي به هن زور ڏنو آهي ته اهڙي ڪنهن به انتظامي نئين سر جوڙجڪ لاءِ سياسي اتفاقِ راءِ ضروري هوندو.
هن تجويز ڏني آهي ته وزيراعظم شهباز شريف، قانون واري وزير وسيلي هڪ ڪميٽي قائم ڪري، جيڪا انتظامي سڌارن جو جائزو وٺي ۽ ان معاملي تي قومي ۽ سياسي سطح تي بحث جي شروعات ڪري.
گهرو معاملن وارو وزير محسن نقوي، جنهن ملڪ جي حڪمراني واري نظام جو جائزو وٺڻ جو مطالبو ڪري تازو بحث جي شروعات ڪئي هئي، پڻ نون انتظامي يونٽن يا صوبن جي قيام جي حمايت جاري رکيو پيو اچي.
محسن نقوي جو موقف آهي ته عوام کي سهولتون پهچائڻ، احتساب ۽ انصاف تائين رسائي بهتر بڻائڻ لاءِ پاڪستان جي هاڻوڪي حڪمراني واري نظام ۾ بنيادي تبديلي جي ضرورت آهي. سندس تجويز کي بعد ۾ بااثر حلقن جي حمايت پڻ حاصل ٿي، جڏهن ته فوج جي شعبي (آءِ ايس پي آر) پڻ ملڪ جي وڌندڙ آبادي ۽ تبديل ٿيندڙ ضرورتن کي نظر ۾ رکندي ”انتظامي ري سيٽ“ تي بحث جو مطالبو ڪيو.
تنهن هوندي به هن معاملي کي سياسي مزاحمت سان پڻ منهن ڏيڻو پئجي رهيو آهي، خاص طور تي سنڌ ۾. سنڌ اسيمبلي صوبي ۾ نون صوبن يا انتظامي يونٽن جي قيام جي مخالفت ڪري چڪي آهي، جڏهن ته پيپلز پارٽي جي اڳواڻن پڻ اهڙي ڪنهن به ڪوشش جي سخت مزاحمت ڪئي آهي، جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ جي ورهاڱي جو امڪان هجي.
ٻئي پاسي دفاع وارو وزير خواجا آصف پڻ هن بحث ۾ شامل ٿي ويو آهي. سندس چوڻ آهي ته 18هين آئيني ترميم تحت اختيارن کي هيٺين سطح تائين منتقل ڪرڻ جو جيڪو تصور پيش ڪيو ويو هو، ان تي ان جي حقيقي روح مطابق عمل نه ڪيو ويو آهي. هن تجويز ڏني آهي ته پاڪستان جا موجوده 36 ڊويزن ممڪن طور نئين انتظامي نظام جو بنياد بڻجي سگهن ٿا، جڏهن ته هن واضح ڪيو ته ان نظام جو صحيح نالو يا ڍانچو گڏيل صلاح مشوري سان طئي ڪري سگهجي ٿو.
معاملي کان واقف ذريعن موجب، اعليٰ حڪومتي وزيرن جا وڌندڙ عوامي بيان ان ڳالهه جو ثبوت ناهن ته حڪومت اڳ ئي ڪو حتمي فيصلو ڪري چڪي آهي. هڪ ذريعي چيو، ”بااثر حلقن ۾ يقيني طور اها سوچ موجود آهي ته موجوده انتظامي ڍانچي تي نظرثاني ڪرڻ جي ضرورت آهي، پر هن معاملي تي اڃا تائين وفاقي ڪابينا ۾ باضابطه بحث نه ٿيو آهي.“
هڪ ٻئي ذريعي ٻڌايو ته هن وقت بحث نون صوبن جو انگ يا انهن جي حدن بابت فيصلو ڪرڻ بدران سياسي ۽ ادارتي اتفاقِ راءِ پيدا ڪرڻ واري مرحلي ۾ آهي.
ذريعي چيو ته غير رسمي طور ڪيترن ئي اختيارن تي غور ڪيو پيو وڃي، جن ۾ نون صوبن جو قيام پڻ شامل آهي، جڏهن ته هڪ متبادل اهو به آهي ته هاڻوڪي صوبن جي آئيني حيثيت تبديل ڪرڻ کانسواءِ ضلعي سطح جي حڪومتن کي وڌيڪ اختيار ڏنا وڃن.
احسن اقبال ان کان اڳ پڻ نون صوبن جو وڏو انگ ٺاهڻ بدران لڳ ڀڳ 160 بااختيار ضلعي حڪومتون قائم ڪرڻ جو متبادل پيش ڪري چڪو آهي. سندس چوڻ آهي ته پاڪستان کي اهڙي حڪمراني واري نظام جي ضرورت آهي، جيڪو انتظامي اختيار شهرين جي ويجهو کڻي اچي.
هي معاملو ان ڪري به انتهائي حساس آهي، ڇاڪاڻ ته نون صوبن جو قيام آئيني ترميمن ۽ سياسي اتفاقِ راءِ جو تقاضو ڪندو، جنهن ۾ لاڳاپيل صوبائي اسيمبلين ۽ پارليامينٽ جي شموليت ضروري هوندي.
في الحال، تنهن ڪري، هي بحث سياسي لحاظ کان اهم، پر ادارتي طور ابتدائي مرحلي ۾ آهي. جيتوڻيڪ اعليٰ حڪومتي وزير انتظامي ڍانچي جي نئين سر جوڙجڪ جي کليل نموني حمايت جاري رکيو پيا اچن، پر نون صوبن يا انتظامي يونٽن جي قيام بابت ڪابينا جو ڪو به باضابطه فيصلو ناهي ٿيو.
ذريعن ٻڌايو ته ڪنهن باضابطه تجويز ڏانهن اڳڀرائي لاءِ آخرڪار حڪومتي اتحادين ۽ ٻين سياسي ڌرين وچ ۾ صلاح مشورو ضروري هوندو، جنهن کان پوءِ ئي معاملو ڪابينا آڏو ۽ ان کان پوءِ پارليامينٽ ۾ پيش ڪري سگهجي ٿو.
