اسلام آباد/لاهور (امداد سومرو+عمران شفقت) پاڪستان جي موجوده سياسي ۽ معاشي فضا شديد هيجان، افواهن ۽ بي يقيني جي لپيٽ ۾ آهي. اسلام آباد ۾ ٿيندڙ ساڍا ٽي کان چار ڪلاڪن جي هڪ غير معمولي ۽ انتهائي حساس بند ڪمري واري اجلاس ملڪ جي سياسي ۽ اقتدار جي ايوانن ۾ زلزلو برپا ڪري ڇڏيو آهي، جتي هڪ "هيوي ويٽ” شخصيت جي پرعزم ۽ سخت باڊي لينگويج ۾ مهيا ڪيل معلومات محض خبرون نه پر موجوده نظام لاءِ اهي ڪڙيون گوليون آهن، جن کي ڳڙڪائڻ انهن لاءِ ناممڪن لڳي رهيو آهي۔ هن ويهڪ جي احوال ۽ سينيئر صحافي سهيل وڙائچ جي تازي ڪالمن جو بارڪ بيني سان جائزو ورتو وڃي ته اها ڳالهه ڏينهن جي روشني وانگر ظاهر ٿئي ٿي ته انهن جا لکيل لفظ ڪو سادو تجزيو نه پر بااثر حلقن جو هڪ ليڪ ٿيل اسڪرپٽ ۽ نوشتو ديوار آهن، جنهن ۾ شهباز شريف، مريم نواز ۽ پيپلز پارٽي جي ڪارڪردگي تي عدم اطمينان جو اظهار ڪندي اها تصديق ڪئي وئي آهي ته موجوده حڪمران اميدن تي پورو لهڻ ۾ ناڪام رهيا آهن ۽ انهن جون بنيادون لوڏي چڪيون آهن، جنهن مان جولاءِ کان پوءِ وڏي سياسي طوفان جا صاف اشارا ملي رهيا آهن۔ اجلاس جي تفصيلن موجب هڪ پاسي جتي مولانا فضل الرحمان ۽ اسٽيبلشمينٽ جي وچ ۾ وڇوڙو انتهائي گهرو ٿي چڪو آهي، ڇو ته عمران خان کي هٽائڻ ۾ بنيادي ڪردار باوجود اقتدار جي ورهاست ۾ ثانوي حيثيت ملڻ تي هنن آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان ۾ حصو گهريو، جنهن کي بليڪ ميلنگ قرار ڏئي رد ڪيو ويو، بلڪه ان کان به وڌيڪ انهن جي افغان طالبان جي وڪيل بڻجڻ واري روين سبب انهن سان ڳالهين جا سڀ دروازا مڪمل طور بند ڪيا ويا آهن؛ ته ٻي پاسي مريم نواز جي پنجاب حڪومت جي ماڊل تي سخت تنقيد ڪندي اها حقيقت سامهون آندي وئي آهي ته انهن جي نظر ۾ لاهور ئي سڄو پنجاب آهي، جڏهن ته انگن اکرن موجب پنجاب جا 90 سيڪڙو شهر بلوچستان جي ننڍڙي شهر "ژوب” کان به پٺتي آهن ۽ اتي 95 سيڪڙو علائقن جا ماڻهو تربت ۾ موجود يونيورسٽي، ميڊيڪل ۽ نرسنگ ڪاليج ۽ 80 سيڪڙو اسڪالرشپ جهڙين بنيادي سهولتن کان محروم آهن۔ وڌيڪ اهو ته پيپلز پارٽي جي سنڌ ۾ 17 سالن ۽ پي ٽي آءِ جي خيبر پختونخوا ۾ 12 سالن جي اقتدار جي هڪ سخت چارج شيٽ تيار ڪئي وئي آهي، جيڪا ظاهر ڪري ٿي ته اهي صوبا ماضي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ بدتر حالت ۾ پهچي چڪا آهن، ۽ جمهوريت جو دعويٰ ڪندڙ بلاول ڀٽو ۽ نواز شريف جهڙا اڳواڻ پنهنجي ئي پارٽين ۾ مڪمل آمريت قائم ڪيل آهن ۽ عوام کي بااختيار بڻائڻ لاءِ مقامي حڪومتن کي اختيار منتقل ڪرڻ کان پاسو ڪن ٿا۔ ملڪ ۾ پاڻي جي کوٽ جهڙي سنگين مسئلي تي روشني وجهندي اهو الميو به سامهون آندو ويو ته سياستدانن هر 10 سالن بعد تربيله جهڙو ڊيم ٺاهڻ بدران ان کي سياست جو ايندھن بڻايو، ڪالا باغ ڊيم کي نشانو بڻايو ۽ ديامر ڀاشا ڊيم لاءِ ڄاڻي واڻي شديد زلزلي واري علائقي جو انتخاب ڪيو ته جيئن اهو منصوبو ڏهاڪن تائين معطل رهي۔ سيڪيورٽي حوالي سان اجلاس ۾ انڪشاف ڪيو ويو ته بلوچستان ۾ بي ايل اي جا لڳ ڀڳ 1500 ويڙهاڪ شهري آبادين ۾ مليا جليا آهن، جن خلاف عام شهرين جي تحفظ کي نظر ۾ رکندي احتياط ڪيو پيو وڃي، جڏهن ته ترڪيه کان سواءِ سڄي دنيا ۽ ڪجهه ڀائر اسلامي ملڪن جي ايجنسين جي اتي مداخلت جو منهن ٽوڙ جواب ڏيڻ لاءِ پاڪستان جي حڪمت عملي هاڻي مڪمل طور تبديل ٿي چڪي آهي ۽ ڪنهن به 1 سيڪڙو دشمن ڪارروائي جي مقابلي ۾ 100 سيڪڙو شدت سان جوابي حملو نه رڳو ملڪي سرحدن اندر پر انهن پرڏيهي ايجنسين جي پنهنجي "هوم لينڊ” ۾ به ڪيو پيو وڃي، جنهن دشمنن جي ڪيمپن ۾ سخت پريشاني پيدا ڪري ڇڏي آهي۔ وفاقي حڪومت ۽ ملڪ جي سياسي صورتحال بابت مختلف سياسي حلقن ۾ هلندڙ ڳالهين موجب وزيراعظم شهباز شريف جي اتحادي حڪومت جي ڪارڪردگي تي سوال اٿاريا پيا وڃن. دعويٰ ڪئي پئي وڃي ته حڪومتي ڪارڪردگي، ترقياتي منصوبن ۽ گورننس بابت مختلف سطح تي جائزو ورتو پيو وڃي، جڏهن ته انهن دعوائن جي سرڪاري طور ڪا به تصديق سامهون ناهي آئي.ذريعن موجب سياسي جماعتن جي گذريل ڪيترن سالن جي ڪارڪردگي، ترقياتي منصوبن، معاشي پاليسين ۽ انتظامي معاملن تي بحث جاري آهي. دعويٰ اها به ڪئي پئي وڃي ته بلدياتي نظام کي وڌيڪ بااختيار بڻائڻ ۽ نون انتظامي يا صوبائي يونٽن بابت ريفرنڊم ڪرائڻ جهڙيون تجويزون پڻ زير غور آهن.سياسي مبصرن جو چوڻ آهي ته پاڻي جي منصوبن، ڊيمن جي تعمير، تعليم، صحت ۽ مقامي حڪومتن جي ڪارڪردگي بابت پڻ سوال اٿاريا پيا وڃن. ڪجهه حلقا موجوده ۽ اڳوڻين حڪومتن تي ڊگهي مدي وارن ترقياتي منصوبن ۾ ناڪامي جا الزام هڻي رهيا آهن، جڏهن ته حڪومت يا لاڳاپيل ادارن طرفان اهڙين دعوائن تي ڪو باضابطه موقف جاري ناهي ڪيو ويو. مختلف صوبن ۾ حڪومتي ڪارڪردگي، گورننس ۽ ترقياتي منصوبن بابت پڻ تبصرا جاري آهن. ڪجهه تجزين ۾ پنجاب، سنڌ، خيبر پختونخواهه ۽ بلوچستان جي انتظامي ڪارڪردگي جو تقابلي جائزو پيش ڪيو پيو وڃي. سياسي تجزيه نگارن جو خيال آهي ته پاڪستان ۾ ايندڙ مهينن دوران سياسي سرگرمين ۾ وڌيڪ تيزي اچي سگهي ٿي، جڏهن ته حڪومت ۽ مخالف ڌر ٻنهي لاءِ سياسي چئلينج برقرار رهندا. پاڪستان جي موجوده سياسي ۽ معاشي فضا شديد هيجان، افواهن ۽ بي يقيني جي لپيٽ ۾ آهي جتي هر طرف اهو سوال گردش ڪري رهيو آهي ته ڇا موجوده نظام پنهنجي مدت پوري ڪري سگهندو يا پردي جي پٺيان ڪنهن نئين سيٽ اپ جي تياري ٿي رهي آهي، ڇو ته ڪراچي ۽ پنجاب جا وڏا صنعتڪار ۽ بزنس ٽائيڪونز معاشي بدحالي ۽ وفاقي حڪومت جي ناقص گورننس سميت وچ اوڀر ۾ جنگ جي ڇانو، سعودي عرب ۽ ايران جي ڇڪتاڻ ۽ توانائي بحران کان گهٻرائي اسٽيبلشمينٽ سان رابطا ڪري رهيا آهن ۽ سياسي مصلحتن کان آزاد "ٽيڪنوڪريٽ حڪومت” جو مطالبو ڪري رهيا آهن، تنهن هوندي به ٽيڪنوڪريٽ سيٽ اپ ڪو جادويي حل نه پر هڪ نئون معاشي ڊيبڪل ثابت ٿي سگهي ٿو جنهن سان سياسي ۽ معاشي ڪيپيٽل ضايع ٿيڻ بعد ٻيهر سياست ڏانهن موٽڻو پوندو
