اسلام آباد(ع آ نيوز) نيشنل هاءِ وي اٿارٽي (اين ايڇ اي) جو چوڻ آهي ته 117 ڪلوميٽر ڊگهو کاريان-راولپنڊي موٽر وي (ايم 13) منصوبو ڊسمبر 2028 ۾ مڪمل ٿيڻ جي اميد آهي، جنهن کان پوءِ اسلام آباد ۽ لاهور جي وچ ۾ فاصلو هڪ ڪلاڪ گهٽجي ويندو. اين ايڇ اي موجب، 203 ارب رپين جي هن منصوبي جي مڪمل ٿيڻ کان پوءِ، اسلام آباد ۽ لاهور جي وچ ۾ فاصلو 100 ڪلوميٽر گهٽجي ويندو جڏهن ته اهو موجوده موٽر ويز تي وڌندڙ ٽرئفڪ جي دٻاءُ کي به گهٽائيندو. اهو ياد رکڻ گهرجي ته پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ اٿارٽي (پي 3 اي)، جيڪو منصوبابندي واري وزارت جي ماتحت آهي، 24 جون تي ٿيل هڪ اجلاس ۾ هن منصوبي کي فرنٽيئر ورڪس آرگنائيزيشن (ايف ڊبليو او) کي ڏيڻ جي شروعاتي منظوري ڏني آهي. جڏهن ته منصوبي تي هڪ تنقيد اها آهي ته اهو پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ اٿارٽي ايڪٽ ۾ هڪ شق تحت لاڳو ڪيو پيو وڃي، جنهن تحت عوامي مفاد ۾ ۽ ڪجهه حالتن ۾ مقابلي واري واڪ بدران ڳالهين جي خريداري جي بنياد تي هڪ منصوبي کي اڳتي وڌائي سگهجي ٿو. جڏهن بي بي سي معاملي تي بيان لاءِ مواصلات واري وزارت سان رابطو ڪيو ته انهن پنهنجي ماتحت اداري اين ايڇ اي سان رابطو ڪرڻ لاءِ چيو. نيشنل هاءِ وي اٿارٽي (اين ايڇ اي) جي هڪ آفيسر بي بي سي سان ڳالهه ٻولهه ۾ تصديق ڪئي ته ٺيڪو ايف ڊبليو او کي ڏنو ويو هو، پر چيو ته هن عمل جي آخري منظوري جيڪا مخصوص حالتن ۽ ضابطن تحت ورتي وئي هئي وفاقي ڪابينا ڏيندي ۽ جيڪڏهن اهو نه ٿيو ته پوءِ کليل واڪ جو سهارو ورتو ويندو. هن جو چوڻ آهي ته هي منصوبو لاهور-راولپنڊي موٽر وي منصوبي جو حصو هوندو. اهو ياد رکڻ گهرجي ته هن وڏي منصوبي جو هڪ حصو، ‘لاهور-سيالڪوٽ (M11)’، اڳ ۾ ئي آپريشنل آهي ۽ FWO پاران تعمير ڪيو ويو آهي، جڏهن ته اين ايڇ اي جي هڪ آفيسر موجب، ايف ڊبليو او جي مدد سان سمبڙيال-خيريان موٽر وي سيڪشن (M12) تي پڻ ڪم جاري آهي. سيڙپڪاري سهولت ڪائونسل’ (SIFC) هڪ معاشي ۽ پاليسي ساز اداري پنهنجي X-هئنڊل تي تصديق ڪئي ته لاهور ۽ راولپنڊي جي وچ ۾ نئين موٽر وي منصوبي جي ‘کاريان راولپنڊي سيڪشن’ کي ايس آءِ ايف سي جي مدد ملندي. ايس آءِ ايف سي مطابق،هي صرف هڪ ٻيو موٽر وي ناهي، اهو موجوده M-2 موٽر وي جو هڪ اسٽريٽجڪ متبادل آهي. موٽر وي منصوبي کي مسلسل ادارتي سهڪار ذريعي اڳتي وڌايو پيو وڃي ۽ ان کي 117.2 ڪلوميٽر ڊگهي، ڇهه لين موٽر وي ۾ اپ گريڊ ڪيو ويو آهي، هڪ جامع تبديلي مان گذري رهيو آهي. پاڪستان جي بچاءُ واري وزير خواجه آصف به پنهنجي ‘ايڪس’ پوسٽ ۾ منصوبي بابت لکيو ته اهو لاهور، راولپنڊي ۽ اسلام آباد جي وچ ۾ فاصلو تقريباً 100 ڪلوميٽر گهٽائي ڇڏيندو، جنهن سان سفر جو وقت تقريباً هڪ ڪلاڪ گهٽجي ويندو. خواجا آصف وڌيڪ لکيو ته ‘هي هڪ جديد ڇهه لين ڪوريڊور هوندو جيڪو هڪ ننڍو رستو، محفوظ ۽ تيز سفر فراهم ڪندو، جيڪو پاڪستان جي موٽر وي نيٽ ورڪ کي مضبوط ڪندو، لاجسٽڪس ڪارڪردگي کي بهتر بڻائيندو ۽ هڪ اسٽريٽجڪ ڪنيڪشن فراهم ڪندو. هي منصوبو اربين رپين جي ايندھن جي بچت ڪندو ۽ ملڪ ۾ ڪاربن جي اخراج کي خاص طور تي گهٽائيندو. ايس آءِ ايف سي موجب، موجوده اسلام آباد-لاهور موٽر وي جو فاصلو 367 ڪلوميٽر آهي، جيڪو هن منصوبي جي مڪمل ٿيڻ کان پوءِ گهٽجي 267 ڪلوميٽر ٿي ويندو. مقابلي واري بولي جي بدران منصوبي کي فرنٽيئر ورڪس آرگنائيزيشن (ايف ڊبليو او) کي ڏيڻ جي تڪرار تي ڳالهائيندي، نيشنل هاءِ وي اٿارٽي (اين ايڇ اي) جي هڪ آفيسر چيو ته لاڳاپيل ضابطن جي تحت منصوبي کي ايف ڊبليو او کي ڏيڻ لاءِ صرف ابتدائي منظوري ڏني وئي آهي ۽ ڪابينا کان حتمي منظوري اڃا تائين حاصل نه ٿي آهي. سندس مطابق، جيڪڏهن ڪابينا معاملي تي اعتراض ڪري ٿي، ته پوءِ معاملو اوپن بولي ڏانهن وٺي ويندو. بي بي سي اردو سان ڳالهائيندي آفيسرن جي دعويٰ آهي ته هي هڪ وڏي منصوبي جو حصو آهي جيڪو اڳ ۾ ئي جاري آهي ۽ ان کي ان کان الڳ نه ڏٺو وڃي. اهو ياد رکڻ گهرجي ته پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ اٿارٽي ايڪٽ جي سيڪشن 20 ۾ اهو بيان ڪيو ويو آهي ته ڪو به لاڳو ڪندڙ ادارو مقرر ڪيل قاعدن ۽ ضابطن جي تحت ڳالهين جي خريداري جي تحت منصوبي سان اڳتي وڌي سگهي ٿو، پر هن ڇوٽ کي وفاقي ڪابينا کان منظوري جي ضرورت آهي، جنهن ۾ تحريري سبب بيان ڪيا ويا آهن. احسن اقبال چيو ته موجوده اسلام آباد-لاهور موٽر وي (M2) سرگوڌا ۽ فيصل آباد ڊويزن کي لاهور ۽ اسلام آباد سان ڳنڍي ٿو ۽ ان ڪري اهو لاهور ۽ اسلام آباد جي وچ ۾ سفر جو وقت هڪ ڪلاڪ وڌائي ٿو. ۽ هن صورتحال کي ذهن ۾ رکندي، لاهور ۽ اسلام آباد جي وچ ۾ سفر جو وقت گهٽائڻ لاءِ هڪ نئون موٽر وي ٺاهيو پيو وڃي. اين ايڇ اي جي هڪ سينئر آفيسر موجب، لاهور ۽ جي ٽي روڊ جي وچ ۾ ايندڙ شهرن جي رهواسين جو مطالبو آهي ته انهن شهرن کي به تيز رفتار روڊ نيٽ ورڪ سان ڳنڍيو وڃي. سندس مطابق، هي منصوبو وڏن صنعتي شهرن کي موٽر وي سان ڳنڍيندو ۽ اهو غير يقيني طور تي پرڏيهي سيڙپڪاري لاءِ موقعا پيدا ڪندو. هن چيو ته لاهور-سيالڪوٽ M11 هن وقت چار لائنن تي مشتمل آهي، پر هي سڄو موٽر وي ڇهه لين جو هوندو. اين ايڇ اي جي آفيسر موجب، هي نئون موٽر وي اين-5 جي ٽي روڊ ۽ ايم 2 موٽر وي جو متبادل ڪوريڊور آهي، جنهن جو مقصد انهن هاءِ ويز تي ٽرئفڪ جو دٻاءُ گهٽائڻ آهي. هن چيو ته لاهور-راولپنڊي جي ٽي روڊ تي ٽرئفڪ جو دٻاءُ تمام گهڻو وڌي ويو آهي ۽ هاڻي هتي سراسري رفتار 70 ڪلوميٽر في ڪلاڪ آهي، تنهن ڪري هي موٽر وي ٽرئفڪ جي وهڪري کي بهتر بڻائيندو. اين ايڇ اي آفيسر چيو ته اهو تاثر درست ناهي ته پنجاب ۾ ترقياتي منصوبن تي وڌيڪ ڌيان ڏنو پيو وڃي. هن چيو ته هن وقت اين ايڇ اي جي سڀ کان وڏي ترجيح سکر-حيدرآباد موٽر وي جي مڪمل ٿيڻ آهي ۽ ان جي ٻولي جو عمل جاري آهي. اين ايڇ اي آفيسر وڌيڪ چيو ته ساڳئي طرح بلوچستان ۾ اين 25 منصوبي تي به ڪم ٿي رهيو آهي.
