ربيع الاول جو اڀرندڙ سج صرف تاريخ جو هڪ ڏينهن ناهي، بلڪه اهو پوري انسانيت لاءِ جهالت جي اونداهين مان نڪري علم، هدايت، ۽ رحمت جي چانڊاڻ ڏانهن اچڻ جو اهڙو موڙ آهي جنهن ڪائنات جي تقدير بدلائي ڇڏي۔ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن جي ولادتِ با سعادت سان دنيا ۾ عدل، انصاف، مساوات، محبت ۽ بنده پروريءَ جو هڪ نئون دور شروع ٿيو۔ پاڻ صلي الله عليه وسلم جن جو پيغام ڪنهن خاص علائقي، عربي يا عجمي، نسل يا قوم تائين محدود نه هو، بلڪه پاڻ جن کي الله تعاليٰ پاران رحمة للعالمين يعني سڄي ڪائنات لاءِ رحمت بڻائي موڪليو ويو۔
حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جن جو جنم مڪي شريف جي محترم قبيلي قريش جي بنو هاشم گھراڻي ۾ ٿيو۔ پاڻ جن جي ولادت کان اڳ ئي سندن والد محترم حضرت عبدالله وفات ڪري چڪا هئا، ۽ باقي ننڍپڻ ۾ ئي والده ماجده حضرت آمنه ۽ ڏاڏو حضرت عبدالمطلب به باقي نه رهيا۔ اهڙي طرح پاڻ جن جي پرورش ۽ تربيت پنهنجي چاچي حضرت ابو طالب جي ڇانوَ ۾ ٿي۔ ننڍپڻ کان ئي پاڻ سڳورن ﷺجن جي سيرت ۾ اعليٰ اخلاقي قدر نمايان هئا۔ مڪي جا ماڻهو سندن سچائي ۽ امانتداري جا اهڙا قائل هئا جو پاڻ جن کي الصادق يعني سچو ۽ الامين يعني امانتدار جي لقبن سان سڏيندا هئا۔ پاڻ جن ننڍپڻ ۽ جوانيءَ ۾ ٻڪريون چاري ڌنارن کي شرف بخشيو ۽ پنهنجي حلال روزي ڪمائڻ جو نمونو پيش ڪيو۔ ان کان پوءِ پاڻ جن يمن، شام ۽ ٻين خطن ڏانهن تجارتي قافلن سان سفر ڪيا ۽ تجارت ۾ پڻ ايمانداري جو هڪ بي مثال معيار قائم ڪيو۔
مڪي جي جاهلانه ماحول، بت پرستي، قومي غرور، ۽ ڏاڍ جي ظلم کان پري، پاڻ صلي الله عليه وسلم جن غارِ حرا ۾ تفڪر ۽ عبادتي تنھائيءَ ۾ وقت گذاريندا هئا۔ جڏهن پاڻ جن جي عمر مبارڪ چاليھن سالن کي پهتي، تڏهن الله تعاليٰ حضرت جبرائيل عليه السلام ذريعي وحيِ الاهي نازل فرمائي۔ قرآن مجيد جو پهريون پيغام اقرأ يعني پڙهه جو هو، جنهن انسانن کي علم، فهم، ۽ هدايت جو رستو ڏيکاريو۔ نبوت ملڻ کان پوءِ پاڻ ڪريم ﷺجن توحيد جو پيغام عام ڪيو، جنهن جو مقصد انسانن کي معبودن ۽ باطل خداهن جي غلاميءَ مان ڪڍي هڪ الله جي بنده نوازيءَ ۾ آڻڻ هو۔ هي پيغام هڪ علمي تجديد، روحاني پاڪيزگي ۽ اجتماعي اصلاح جو هڪ جامع انقلاب هو۔
عرب جو سماج رنگ، نسل، قبيلي، دولت ۽ ذات پات جي تعصبن ۾ سخت جڪڙيل هو۔ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن اچي اهي سڀئي حدبنديون مسمار ڪري ڇڏيون۔ پاڻ سڳورن واضح لفظن ۾ اعلان ڪيو ته ڪنهن به عربيءَ کي عجميءَ تي، يا عجميءَ کي عربيءَ تي، ۽ ڪنهن به گوريءَ کي ڪاليءَ تي يا ڪاليءَ کي گوريءَ تي ڪا به فضيلت حاصل ناهي، فضيلت جو واحد معيار تقويٰ ۽ پرهيزگاري آهي۔ پاڻ جن اسلام جي دائي بڻجي اهڙو سماج جوڙيو جتي حبش جو حضرت بلال رضي الله ، فارس جو حضرت سلمان رضي الله ، ۽ روم جو حضرت صهيب رضي الله قريش جي سردارن سان گڏ هڪ ئي صف ۾ بيهي نماز پڙهندا هئا۔ پاڻ جن انسان جي عزت، وقار، ۽ حقيقي آزاديءَ جي ضمانت ڏني۔
نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن جو پيغام صرف لفظن تائين محدود نه هو، بلڪه سندن هر عمل، قدم ۽ طريقو پوري انسانيت لاءِ اسوئه حسنه يعني بهترين نمونو آهي۔ سندن حياتِ طيبه جدوجهد، محنت ۽ تڪليفن سان ڀريل هئي۔ طائف جي ماڻهن جڏهن پاڻ جن تي پٿر وسايا ۽ کين زخمي ڪيو، تڏهن به پاڻ جن بددعا نه ڪئي، بلڪه انھن جي هدايت ۽ نسل جي صلاحيت لاءِ دعا گهري۔ بدر، احد، حنين، ۽ خندق جي ميدانن ۾ پاڻ جن حق جي سربلنديءَ ۽ امن جي قيام لاءِ صبر، شجاعت ۽ دانائيءَ جو مظاهرو ڪيو۔ جڏهن مڪو فتح ٿيو ۽ اهي قريش جن پاڻ جن تي ظلم جا جبل ڊاهيا هئا، اهي لاچار سامھون بيٺا هئا، تڏهن پاڻ صلي الله عليه وسلم جن عام معافي جو اعلان ڪري پوري دنيا کي درگذر ۽ عفو جو اهو سبق ڏنو جنهن جي مثال تاريخ ۾ نٿي ملي۔
حضورِ انور صلي الله عليه وسلم جن سان محبت ڪرڻ جو بنيادي ۽ حقيقي مقصد هي آهي ته پاڻ سڳورن جي سنّت، سيرت، ۽ نقشِ قدم تي هلبو۔ جنهن هستي سان محبت ڪبي آهي، ان جي پسند کي پنهنجي پسند، ۽ ان جي ناپسند کي پنهنجي ناپسند بنائڻو پوندو آهي۔ حقيقي محبتِ رسول ﷺهيءَ آهي ته انسان پنهنجي روزمره جي زندگيءَ، ڪاروبار، اخلاق، ۽ ميڙاپن ۾ پاڻ سڳورن جي تعليمات کي عملي طور نافذ ڪري۔ سختين، مشڪلاتن، ۽ تڪليفن جي باوجود سچائي، امانتداري ۽ حلال روزي واري واٽ اختيار ڪجي۔
حجة الوداع جي موقعي تي نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن جيڪو آخري خطبو ڏنو، اهو انساني حقوق جو دنيا ۾ پهريون ۽ سڀ کان وڏو عالمگير منشور آهي۔ ان خطبي ۾ پاڻ جن مال، جان ۽ آبروءَ جي حفاظت کي هر انسان جو بنيادي حق قرار ڏنو، عورتن جي حقوق جي پاسداري ۽ سندن سان حسنِ سلوڪ جو حڪم ڏنو، سود ۽ ظالمانه نظام کي قائمي طور تي ختم ڪيو، ۽ قيامت تائين لاءِ الله جي ڪتاب ۽ سندن سيرت کي هدايت جو مشعلِ راهه قرار ڏنو۔
اڄ جڏهن دنيا براهِ راست تعصب، ظلم، معادي اڻبرابري ۽ انتشار جي لپيٽ ۾ آهي، تڏهن سيرتِ طيبه جي تعليمات جي ضرورت اڳي کان به وڌيڪ شدت سان محسوس ٿي رهي آهي۔ حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جن جو آڻيل دين ۽ نظامِ حيات انسانن کي مساوات، امن، سلامتي، ۽ دائمي هدايت جي ضامني ڏئي ٿو۔ اڄوڪي هن مبارڪ ڏينهن تي اسان جو عهد هجڻ گھرجي ته اسان صرف روايتي خوشيءَ تائين محدود نه رهنداسين، بلڪه پاڻ ڪريم صلي الله عليه وسلم جن جي آندل عالمگير پيغام محبت، انسان دوستي، سچائي، تعليم، ۽ اخلاق کي پنهنجي زندگين ۾ عملي طور شامل ڪنداسين، ۽ انسانيت جي خدمت کي اپنائيندي هڪ امن پسند، عدل تي ٻڌل، ۽ اخلاقي سماج جوڙڻ ۾ پنهنجو مثبت ڪردار ادا ڪنداسين۔
