ڪڏهن اوهان محسوس ڪيو هوندو ته اوهان جي هڪ اک جي پَپل (Eyelid) بنا ارادي جي تيزيءَ سان ڦڙڪڻ لڳي ٿي. اهو عمل عام طور تي اوچتو شروع ٿيندو آهي ۽ ڪجهه سيڪنڊن کان وٺي ڪجهه منٽن تائين جاري رهي سگهي ٿو. طبي ٻولي ۾ ان کي اک جي ڇپر جو ڦڙڪڻ (Eyelid Twitching) يا Myokymia چيو ويندو آهي. گهڻين حالتن ۾ اهو ڪو خطرناڪ مرض نه هوندو آهي ۽ پاڻمرادو ختم ٿي ويندو آهي.
اک ڦڙڪڻ جو بنيادي سبب اک جي چوڌاري موجود ننڍن عضلن ۾ غير ارادي حرڪت آهي. اسان جي اک جي ڇپرا کي هلائڻ وارا عضلا دماغ مان ايندڙ اعصابي سگنلن ذريعي ڪم ڪندا آهن. جڏهن انهن عضلن يا اعصاب تي عارضي دٻاءُ پوي ٿو ته اهي بغير ارادي جي ڇڪجڻ شروع ڪري سگهن ٿا، جنهن سبب اک ڦڙڪڻ محسوس ٿيندي آهي.
اک ڦڙڪڻ جو سڀ کان عام سبب ٿڪاوٽ ۽ ننڊ جي کوٽ آهي. جڏهن انسان مناسب آرام نٿو ڪري ته جسم جا عضلا ۽ اعصاب وڌيڪ حساس ٿي وڃن ٿا، جنهن ڪري اک جي ڇپر ۾ ننڍيون ننڍيون حرڪتون شروع ٿي سگهن ٿيون.
ذهني دٻاءُ (Stress) به اک ڦڙڪڻ جو اهم سبب آهي. دٻاءُ دوران جسم ۾ اسٽريس هارمونز وڌي وڃن ٿا، جيڪي اعصابي نظام جي سرگرمي تي اثر وجهن ٿا. ان جي نتيجي ۾ اک جي چوڌاري عضلا غير ارادي طور تي حرڪت ڪري سگهن ٿا.
گهڻي مقدار ۾ ڪيفين استعمال ڪرڻ، جهڙوڪ ڪافي، چانهه يا انرجي ڊرنڪس، به ڪجهه ماڻهن ۾ اک ڦڙڪڻ جو سبب بڻجي سگهي ٿو. ڪيفين اعصاب کي وڌيڪ متحرڪ ڪري ٿي، جنهن سان عضلن ۾ ڇڪ پيدا ٿي سگهي ٿي.
اکين تي وڌيڪ زور وجهڻ به هڪ عام سبب آهي. گهڻو وقت موبائل فون، ڪمپيوٽر يا ٽي وي اسڪرين ڏسڻ سان اکين جا عضلا ٿڪجي سگهن ٿا، جنهن سبب ڇپر ڦڙڪڻ شروع ٿي سگهي ٿي.
ڪڏهن ڪڏهن اکين جي خشڪي (Dry Eyes) به اک ڦڙڪڻ جو سبب بڻجي ٿي. جڏهن اک ۾ قدرتي نمي گهٽجي وڃي ٿي ته اک جي مٿاڇري تي تڪليف پيدا ٿئي ٿي، جنهن سان اعصاب ۽ عضلا متاثر ٿي سگهن ٿا.
غذائي کوٽ، خاص طور تي ڪجهه معدنيات جهڙوڪ ميگنيشيم جي کوٽ، به عضلاتي ڇڪ جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جيتوڻيڪ هر اک ڦڙڪڻ جو تعلق لازمي طور تي غذائي کوٽ سان ناهي.
عام طور تي اک ڦڙڪڻ ڪجهه وقت کان پوءِ پاڻمرادو ختم ٿي ويندي آهي. ان کي گهٽ ڪرڻ لاءِ مناسب ننڊ ڪرڻ، دٻاءُ گهٽ ڪرڻ، ڪيفين جو استعمال محدود ڪرڻ، اسڪرين مان وقفو وٺڻ ۽ اکين کي آرام ڏيڻ فائديمند ٿي سگهي ٿو.
جيڪڏهن اک لڳاتار ڪيترن ڏينهن يا هفتن تائين ڦڙڪندي رهي، اک مڪمل طور بند ٿيڻ لڳي، چهري جي ٻين عضلن ۾ به ڇڪ محسوس ٿئي، يا نظر ۾ تبديلي اچي ته اکين جي ماهر ڊاڪٽر سان صلاح ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهڙي حالت ۾ ڪنهن ٻئي طبي مسئلي جي جاچ ضروري ٿي سگهي ٿي.
